Kabul edilemeyen yolcu (INAD yolcu) kararı, Türkiye sınır kapılarına gelen yabancıların mevzuatta aranan yasal şartları taşımaması sebebiyle ülkeye girişlerine izin verilmeyerek geri çevrilmelerini sağlayan idari bir işlemdir. Bu işleme karşı tebliğ tarihinden itibaren Göç İdaresi Başkanlığına itiraz edilebileceği gibi idare mahkemesinde yürütmenin durdurulması istemli iptal davası da açılabilir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 7Kaynağı aç
Kabul Edilemeyen Yolcu (INAD) Kapsamı ve Geri Çevrilme Sebepleri
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 7/1 uyarınca; pasaportu, pasaport yerine geçen belgesi, vizesi veya ikamet ya da çalışma izni bulunmayan yabancılar ile bu belgeleri ya da izinleri hileli yollarla edindiği veya sahte olduğu anlaşılanlar kabul edilemeyen yolcu kapsamına alınarak Türkiye'ye girişlerine izin verilmeyip geri çevrilir. Ayrıca vize, vize muafiyeti veya ikamet izin süresinin bitiminden itibaren en az altmış gün süreli pasaport veya seyahat belgesi taşımayan yabancılar hakkında da geri çevirme işlemi uygulanır.
Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca, 15 inci maddenin ikinci fıkrası saklı kalmak kaydıyla, vize muafiyeti kapsamında bulunsalar dahi 15 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan yabancılar kabul edilemeyen yolcu kapsamına alınır. 6458 sayılı Kanun m. 15/1 hükmü gereğince talep ettikleri vize süresinden en az altmış gün daha uzun süreli pasaportu olmayanlara, Türkiye'ye girişleri yasaklı olanlara ve kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı görülenlere vize verilmez. Kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan birini taşıyanlar ile suçluların geri verilmesine esas olan suç veya suçlardan sanık olan ya da hükümlü bulunan yabancılar da bu kapsamdadır. Ayrıca kalacağı süreyi kapsayan geçerli sağlık sigortası bulunmayan, giriş, geçiş veya kalış amacını haklı nedenlere dayandıramayan, yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olmayan ve amme alacakları ile borç ve cezalarını ödemeyi kabul etmeyen yabancılara vize verilmez. Kanunun 15 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu kapsamda olmasına rağmen vize verilmesinde yarar görülen kişilere Bakanın onayıyla vize verilebilir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 15Kaynağı aç
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği tarafından ülkeye girişine izin verilmeyen yolcular; uygun evraka sahip olmayan yolcular, seyahat evrakı sahte olan yolcular ve diğer ret nedenlerine sahip yolcular olmak üzere üç kategoriye ayrılmaktadır. Kabul edilemeyen yolcu işlemi uygulanan yabancılar gözetim altına alınır, pasaportlarına INAD yolcu kaydı düşülür ve işlemlerinin ardından geldikleri ülkeye geri gönderilir.
Kararın Tebliği ve Sınır Kapısında Bekleme Usulü
6458 sayılı Kanun m. 7/2 hükmü gereğince, kabul edilemeyen yolcularla ilgili yapılan işlemler geri çevrilen yabancılara tebliğ edilir. Tebligatta, yabancıların karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabilecekleri ile bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri yer alır.
6458 sayılı Kanun m. 7/3 uyarınca, kabul edilemeyen yolcu kapsamındaki yabancılar, haklarındaki işlemler sonuçlanıncaya kadar sınır kapılarında kendileri için belirlenen alanlarda bekletilir.
Göç İdaresi Başkanlığına İdari İtiraz
Hakkında kabul edilemeyen yolcu kararı tesis edilen yolcu, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içerisinde Göç İdaresi Başkanlığına itirazda bulunabilir. İtirazın idarece kabul edilmesi hâlinde yabancı hakkındaki INAD yolcu kararı kaldırılır.
İtiraz dilekçesinin işleme konulabilmesi için INAD yolcu kararının dilekçe ekinde sunulması zorunludur. Kararın eklenmemesi hâlinde dilekçe işleme konulmayarak reddedilir.
Göç İdaresi Başkanlığına başvuruda bulunulması idare mahkemesinde dava açmak için bir ön şart niteliği taşımamaktadır; yolcu dilediği hukuki müesseseye öncelik vererek başvurabilir. Bununla birlikte dava açmadan önce idareye başvurulması durumunda dava açma süresi durur. İdarenin başvuruyu reddetmesi veya otuz gün içinde cevap vermemesi durumunda, idare mahkemesinde iptal davası açma süresi ret kararının tebliğinden itibaren yeniden işlemeye başlar.
İdare Mahkemesinde İptal Davası ve İstinaf Yolu
Kabul edilemeyen yolcu kararına karşı idare mahkemesinde iptal davası açma süresi altmış gündür. Açılacak iptal davasında mahkemeden yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Bu hukuki yollara başvurulmasında ilgililer açısından bir avukatla temsil zorunluluğu öngörülmemiştir.
İdare mahkemesinde açılan iptal davasının reddedilmesi hâlinde istinaf kanun yoluna başvurulabilir. İstinaf mahkemesinin incelemesi sonucunda verdiği karar kesin olup bu karara karşı temyiz yoluna başvurulamaz.
Türkiye'ye Giriş Yasağı ve Ç-138 Tahdit Kodu
Ülkeye girişine izin verilmeyen yabancılar hakkında kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından risk görülmesi ya da evrak eksikliği veya sahteliği bulunması hâllerinde Ç-138 tahdit kodu düzenlenir.
6458 sayılı Kanun m. 9 çerçevesinde, kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı yönünden sakıncalı değerlendirilen yabancılar için idare tarafından ilgili kurumların değerlendirmeleri de alınarak Türkiye'ye giriş yasağı tesis edilebilir. Benzer şekilde haklarında sınır dışı kararı verilen yabancıların ülkeye girişi de Genel Müdürlük ya da valilik kararıyla men edilir. Kanuni düzenlemede giriş yasağının azami süresi beş yıl olarak belirlenmiş olup, kamu düzeni veya kamu güvenliğine yönelik ciddi bir tehdidin varlığı durumunda bu süre Genel Müdürlük tarafından en çok on yıl daha uzatılabilir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 9Kaynağı aç
Giriş yasağı kararlarında birtakım istisnalar düzenlenmiştir. Vize veya ikamet izni süresi sona eren ve bu durumları tespit edilmeden önce Türkiye dışına çıkmak için valiliklere başvurup hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancılara, idari para cezalarını ödemiş olmaları ve ihlal sürelerini aşmamaları kaydıyla giriş yasağı kararı alınmayabilir. Benzer şekilde 56 ncı madde uyarınca Türkiye'yi terke davet edilenlerden süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında da giriş yasağı verilmeyebilir. 6458 sayılı Kanun m. 56 uyarınca sınır dışı etme kararı alınanlara on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar terke davet süresi tanınarak Çıkış İzin Belgesi verilir; ancak kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, yasal giriş veya çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara ya da kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlara bu süre tanınmaz.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 56Kaynağı aç
Yabancı hakkında tesis edilen giriş yasağı Genel Müdürlükçe tamamen sonlandırılabileceği gibi, mevcut yasak baki tutularak muayyen bir müddet için ülkeye giriş hakkı tanınması da mümkündür. İdarenin yabancıları ülkeye kabulü; kamu sağlığı, düzeni veya güvenliği mülahazalarıyla Genel Müdürlük tarafından, amme alacakları veya para cezaları gerekçesiyle ise valilikler kanalıyla ön izin şartına tabi kılınabilir. Giriş yasağına dair yasal hükümlerin icrasına ilişkin usul kuralları ve uygulama esasları Bakanlık tasarrufuyla tanzim edilir.
INAD yolcu kararına karşı idari itiraz süresi ne kadardır?
Kabul edilemeyen yolcu kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Göç İdaresi Başkanlığına itiraz edilebilir. Yapılan başvurunun incelenebilmesi için INAD yolcu kararının dilekçeye eklenmesi zorunludur.
Dava açmadan önce Göç İdaresi Başkanlığına itiraz etmek zorunlu mudur?
Göç İdaresi Başkanlığına itiraz etmek dava açmak için zorunlu bir ön şart değildir; yabancı dilediği hukuki yola öncelik vererek başvurabilir. İdareye başvurulduğunda dava açma süresi durur; başvurunun reddi veya otuz gün içinde cevap verilmemesi durumunda ret kararının tebliğinden itibaren süre yeniden işlemeye başlar.
İdare mahkemesinin ret kararına karşı temyiz yoluna gidilebilir mi?
İdare mahkemesinde açılan iptal davasının reddedilmesi üzerine istinaf kanun yoluna başvurulabilir; istinaf mahkemesince verilen karar kesin olup Danıştay nezdinde temyiz edilemez.
INAD yolcu kararına itiraz ve davada avukat tutmak zorunlu mudur?
INAD yolcu kararına karşı yürütülecek idari itiraz başvurusunda ve idare mahkemesinde açılacak iptal davasında avukatla temsil edilme zorunluluğu bulunmamaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy