İkinci El Araç Satışında Ayıp ve Tazminat Talepleri

İkinci El Araç Satışında Uygulanacak Hukuki Rejim

İkinci el araç satışında satıcının galeri olması hâlinde uyuşmazlığa tüketici hukuku uygulanır. Satıcının şahıs olması durumunda ise taraflar arasındaki hukuki ilişki Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabi olur.

Satıcının Ayıptan Doğan Sorumluluğu

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 219 uyarınca satıcı, alıcıya bildirdiği niteliklerin araçta bulunmamasından sorumludur. Satıcı ayrıca nitelik veya niteliği etkileyen niceliğe aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının beklediği faydaları ortadan kaldıran ya da önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki veya ekonomik ayıplardan da sorumlu tutulur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese dahi alıcıya karşı sorumluluk taşır.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 219Kaynağı aç

MADDE 219- Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği
niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya
niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini
ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde
azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur.
Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.
b. Hayvan satışında

Motor ve Şanzıman Kusurları ile Tazminat Talepleri

Satın alınan araçta motor ve şanzımanın ayıplı olması hâli gizli ayıp kapsamında değerlendirilir. Tespit yaptırılmasının ardından ayıp hükümlerine dayanılarak tazminat talep edilebilir. Ayrıca aracın tamirde kaldığı süreye ilişkin olarak araç mahrumiyet tazminatı istenebilir.

Alıcının Ayıptan Doğan Seçimlik Hakları ve Sınırları

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 227 uyarınca sorumluluğu doğan satıcıya karşı alıcı çeşitli seçimlik haklara sahiptir. Alıcı, aracı iadeye hazır olduğunu ileterek sözleşmeyi feshedip dönebilir, aracı elinde tutarak kusur nispetinde ödediği tutardan indirim talep edebilir, orantısız bir masraf doğurmadıkça harcamaları satıcıya ait olacak biçimde bedelsiz tamir yapılmasını isteyebilir veya koşullar elveriyorsa kusursuz bir benzeriyle yenilenmesini talep edebilir. Bu hakların yanında alıcının genel hükümlere dayanarak tazminat isteme yetkisi de bulunmaktadır.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 227Kaynağı aç

MADDE 227- Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu
hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:
1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.
2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya
ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini
isteme.
Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.
Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve
uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını
önleyebilir.
Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını
kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın
onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.
Satılanın değerindeki eksiklik satış
bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir
benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir.
b. Satılanın yok olması
veya ağır biçimde zarara uğraması

Satıcı, alıcıya aracın kusursuz bir eşini gecikmeksizin teslim edip ortaya çıkan bütün zararı karşılayarak seçimlik imkânların öne sürülmesini engelleyebilir. Alıcının sözleşmeden dönmeyi seçtiği durumlarda somut şartlar bu yolu haklı kılmıyorsa hâkim, akdin feshine gitmeyip tamirat yapılmasına ya da satış tutarının düşürülmesine hükmedebilir. Diğer yandan araçta tespit edilen değer kaybı kararlaştırılan satış bedeline çok yakın seviyedeyse, alıcı tenzilat veya onarım isteyememekte; sadece sözleşmeyi feshederek dönme ya da aracın ayıpsız bir eşiyle değişimini talep etme hakkına sahip olmaktadır.

Para Borçlarında İfa Yeri

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 89 uyarınca borcun ifa yeri tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Taraflar arasında aksine bir anlaşma bulunmadığı takdirde para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 89Kaynağı aç

MADDE 89- Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine
göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır;
1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde,
2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu
yerde,
3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun
yerleşim yerinde,
ifa edilir.
Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra
alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde
güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir.
C. İfa zamanı
I. Süreye bağlanmamış
borç

İkinci el araçta motor veya şanzıman ayıplı çıkarsa ne yapılabilir?

Motor ve şanzımanın ayıplı olması gizli ayıp kabul edildiğinden, durumun tespiti yaptırıldıktan sonra ayıp hükümlerine göre tazminat ve tamir süresince araç mahrumiyet tazminatı talep edilebilir.

Satıcı alıcının sözleşmeden dönme talebini engelleyebilir mi?

Satıcı, aracın ayıpsız benzerini hemen verip uğranılan tüm zararı karşılayarak dönme hakkının kullanılmasını önleyebilir; ayrıca durum dönmeyi haklı göstermiyorsa hâkim onarım veya bedel indirimine karar verebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Tüketici hukuku