Mesafeli sözleşmeler yoluyla sipariş edilen ürünün gümrük aşamasında takılması halinde bedel iadesi bakımından tüketiciye karşı kural olarak satıcı sorumludur. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca mesafeli satışlarda, malın tüketiciye veya belirlediği üçüncü kişiye teslimine kadar geçen sürede oluşan kayıp ve hasarlardan kural olarak satıcı sorumluluk taşır.
Teslim Yükümlülüğü, Azami Süre ve Sözleşmenin Feshi
6502 sayılı Kanun'un 48 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin siparişi kendisine ulaştığı andan itibaren taahhüt edilen süre içinde edimini yerine getirmekle yükümlüdür. Tüketicinin isteği veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallar haricindeki mal satışlarında bu süre her hâlükârda otuz günü geçemez. Edimin bu yasal süre içinde yerine getirilmemesi durumunda tüketicinin sözleşmeyi feshetme hakkı doğar.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 48Kaynağı aç
Teslim yükümlülüğünün süresi içinde ifa edilmemesi gerekçesiyle sözleşmenin feshedilmesi halinde satıcı, tahsil edilen tüm ödemeleri on dört gün içinde kanuni faiziyle birlikte tüketiciye geri ödemekle yükümlüdür.
Kargo Kusuru, Rücu İlişkisi ve Taşıyıcı Seçimi
Teslimatın gecikmesi veya engellenmesi kargo şirketinin kusurundan kaynaklansa dahi tüketiciye karşı ilk muhatap satıcıdır. Kargo kusuru tüketicinin satıcıdan bedel iadesi talep etme hakkını ortadan kaldırmaz. Tüketiciye karşı edimini yerine getiren veya bedel iadesi yapan satıcı, kusuru oranında kargo firmasına hukuki rücu hakkını saklı tutar.
Tüketicinin, satıcının sunduğu taşıma alternatifleri haricinde kendisinin belirlediği bağımsız bir taşıyıcıyı seçmesi halinde teslimat ve hasar riskinin dağılımı farklı değerlendirilebilir.
Gümrük İşlemlerinde Kusur Dağılımı
Gümrük denetiminde ürünün takılması satıcının faturayı hatalı düzenlemesinden veya eşyanın içerik beyanını gümrük mevzuatına aykırı yapmasından kaynaklanıyorsa, tüketiciye karşı hukuki sorumluluk satıcıda toplanır.
Tüketicinin kimlik numarasını veya teslimat adresini hatalı bildirmesi yahut gümrük idaresince talep edilen resmi bilgi ve belgeleri makul sürede sunmaması durumlarında satıcı, teslimat engelinin tüketici kaynaklı olduğunu savunma konusu yapabilir.
Hızlı Kargo Taşımacılığında Masraf Yasakları ve Cep Telefonu Kısıtlaması
Hızlı kargo firmalarının yetkili dolaylı temsilci sıfatıyla basitleştirilmiş beyan kapsamında yürüttüğü gümrük işlemlerinde müşavirlik, ordino veya terminal gibi adlar altında tüketiciden ilave ücret talep etmesi kanunen yasaktır. Ayrıca bildirimin yapılmasından itibaren ilk üç gün için ardiye ücreti istenemez.
Mevzuat düzenlemeleri doğrultusunda posta veya hızlı kargo taşımacılığı yoluyla muafiyet kapsamında veya vergisi ödenerek cep telefonu getirilmesi yasaktır; bu yolla getirilmiş olsa dahi eşya sahibine teslim edilmez.
Ön Bilgilendirme, Cayma Hakkı ve Aracı Hizmet Sağlayıcının Rolü
6502 sayılı Kanun'un 48 inci maddesi gereğince mesafeli sözleşme öncesinde alıcının usulünce aydınlatılması zorunlu olup, bu bilgilendirmenin sağlandığını kanıtlama yükümlülüğü satıcı veya sağlayıcıya aittir. Tüketici, herhangi bir gerekçe belirtmeksizin ve cezai bir bedel ödemeksizin on dört günlük süre içinde sözleşmeden cayma imkanına sahiptir; irade bildiriminin bu süre zarfında satıcı veya sağlayıcıya iletilmesi yeterlidir. Ayrıca cayma hakkı süresince malın mutat kullanımı nedeniyle gerçekleşen değişiklik veya bozulmalardan tüketici sorumlu tutulamaz.
Cayma hakkı konusunda gereği gibi bilgilendirilmeyen tüketici, on dört günlük cayma süresiyle bağlı değildir. Bilgilendirmenin yapılmadığı hallerde bu hak, cayma süresinin sona erdiği tarihten itibaren bir yıl sonra düşer.
Elektronik pazar yerleri üzerinden kurulan mesafeli sözleşmelerde aracı hizmet sağlayıcılar, tüketicinin cayma ve iade bildirimlerini iletebilmesi için uygun bir sistem tesis etmekle yükümlüdür. Ayrıca aracı hizmet sağlayıcılar ön bilgilendirmenin yapılmasından satıcıyla birlikte müteselsilen sorumlu olduğu gibi, satıcı adına bedel tahsil etmeleri halinde kanunda öngörülen istisnalar saklı kalmak kaydıyla teslim veya ifa ile cayma hakkı yükümlülüklerinden de satıcı veya sağlayıcı ile müteselsilen sorumludur.
Uyuşmazlık Çözümü ve Hakem Heyeti Başvurusu
6502 sayılı Kanun'un 68 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, kanunda belirlenen parasal sınırın altında kalan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur ve bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklar hakem heyetlerine götürülemez. Hakem heyeti parasal sınırları her takvim yılı başında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca tespit edilen yeniden değerleme oranında artırılmaktadır. 2025 yılı için 149.000 TL altındaki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılabilmektedir.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 68Kaynağı aç
Tüketici hakem heyeti başvuruları tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki hakem heyetine sunulur. Tüketici hakem heyeti bulunmayan ilçelerde ise başvurular ilçe kaymakamlıklarına iletilir.
Gümrükte takılan ürünün bedel iadesi kargo firmasından talep edilebilir mi?
Tüketiciye karşı teslim yükümlülüğü kural olarak satıcıda olduğundan ilk muhatap satıcıdır; taşıyıcının kusuru bulunsa dahi satıcı bedeli iade edip kusurlu kargo şirketine rücu edebilir.
Mesafeli satışta gümrük gecikmesi nedeniyle sözleşme ne zaman feshedilebilir?
Kişisel ihtiyaçlara özel hazırlanan mallar hariç olmak üzere mal satışlarında satıcının edimini yerine getirme süresi azami 30 gündür; bu sürenin aşılması halinde tüketici sözleşmeyi feshedip bedeli 14 gün içinde yasal faiziyle geri alabilir.
Hızlı kargo şirketi gümrük süreci için ordino ve ardiye ücreti isteyebilir mi?
Basitleştirilmiş beyan kapsamında dolaylı temsilci olarak çalışan hızlı kargo şirketlerinin ordino, müşavirlik veya terminal ücreti talep etmesi yasaktır; ayrıca bildirimden itibaren ilk 3 gün ardiye tahsil edilemez.
Posta veya kargo yoluyla cep telefonu sipariş edilebilir mi?
Posta veya hızlı kargo taşımacılığı yoluyla cep telefonu getirilmesi yasak olup, bu yöntemle gelen cihazlar vergisi ödense dahi alıcısına teslim edilmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy