İkamet izni uzatma başvurusu, iznin süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda süre dolmadan valiliğe yapılır. Uzatma yetkisi valiliklerdedir; başvuruyu sonuçlandırma yetkisi de valiliktedir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 24Kaynağı aç
Başvurunun zamanı
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 24. maddesi, uzatma başvurusunu sürenin bitmesine altmış gün kala başlatır ve başvurunun her hâlde ikamet izni sona ermeden valiliğe yapılmasını ister.
Bu altmış gün içinde uzatma istenmezse, Türkiye'de kalmayı sürdürmek isteyen yabancı yeni bir ikamet iznine başvurmalıdır.
Elektronik ön başvuru
Uzatma işlemi, e-ikamet sisteminde başvuru formu doldurularak başlar. Bu aşama ön başvuru niteliğindedir ve sonunda randevu oluşturulur. Yabancı, istenen belgelerle randevu günü ve saatinde İl Göç İdaresine giderek başvuruyu tamamlar.
Forma yazılan bilgilerin, yürürlükteki ikamet izni alınırken bildirilen bilgilerle aynı olması gerekir. Bilgilerin kasten yanlış yazıldığı anlaşıldığında uzatma başvurusu reddedilir ve ilgili yabancı hakkında cezai yaptırım uygulanır.
Başvuruda aranan belgeler
Uzatmada imzalı başvuru formu, mevcut ikamet iznini gösteren belge, pasaport veya onun yerine geçen belgenin noter onaylı fotokopisi ve dört fotoğraf istenir. Ayrıca kalınmak istenen süre için yeterli ve düzenli maddi gelire sahip olunduğuna ilişkin beyan ile geçerli sağlık sigortasını gösteren evrak da aranır.
Öğrenci henüz reşit değilse bu belgelere veli ya da yasal temsilcinin muvafakatnamesi ve doğum belgesi eklenir.
Karara kadar kalış ve yeni sürenin başlangıcı
Uzatma başvurusu yapan yabancıya, harca tabi olmayan bir belge verilir. İkamet izninin süresi dolmuş olsa bile, hakkında karar verilene kadar bu belgeyle Türkiye'de ikamet edebilir. Süresi içinde yapılmış başvuruda da mevcut izin bitmiş olsa, başvuru sonuçlanıncaya kadar Türkiye'de kalmayı sağlayan bir belge düzenlenir.
Uzatma kabul edilirse yeni süre, önceki yasal iznin bittiği tarihten başlar.
İzin türlerine göre uzatma
Uzun dönem ikamet izni süresiz olduğundan bu izin için ayrıca uzatma başvurusu gerekmez.
Kısa dönem ikamet izni sayı sınırı olmaksızın uzatılabilir. İznin en çok iki yıl verilebileceği kabul edildiğinden her uzatma da en çok iki yıl olabilir.
Aile ikamet izni de sayı sınırı olmaksızın uzatılabilir. Bununla birlikte 6458 sayılı Kanun'un 34. maddesi, her defasında üç yılı aşmayacak şekilde izin verilebileceğini ve sürenin hiçbir biçimde destekleyicinin ikamet izni süresini geçemeyeceğini düzenler.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 34Kaynağı aç
Türkiye'de yükseköğrenim gören yabancı öğrencinin izni, verilen sürenin öğrenimin tamamını karşılamaması ya da öğrenimin uzaması hâlinde uzatılabilir. Uzatma en geç okulun sona ermesine kadar yapılabilir.
Velisinin veya yasal temsilcisinin izniyle ilk ya da ortaöğrenim gören yabancı öğrencinin izni, en fazla birer yıllık sürelerle uzatılabilir. Sayı bakımından sınır yoktur; ancak öğrenci mezun olursa veya okulla ilişiği kesilirse uzatma yapılamaz.
İnsani ikamet izni, dayanak durum sürdüğü sürece en fazla birer yıllık sürelerle ve sayı sınırı olmadan uzatılabilir.
Aile ikamet izninin süresi ve devamı
6458 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrasına göre Türk vatandaşları, fıkrada ayrıca belirtilen kişiler, bir ikamet iznine sahip yabancılar, mülteciler ve ikincil koruma statüsü sahipleri; yabancı eşe, kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna ve kendisinin veya eşinin bağımlı yabancı çocuğuna her defasında üç yılı aşmayacak şekilde aile ikamet izni verilebilir. Bu süre, destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz. Hüküm izin verilmesini zorunlu kılmaz.
Kişinin vatandaşı olduğu ülke hukukuna göre birden fazla eşle evlilik varsa eşlerden yalnız birine aile ikamet izni verilir. Diğer eşlerden olan çocuklara da aile ikamet izni verilebilir.
Çocuğa aile ikamet izni bakımından, Türkiye dışında ortak velayeti bulunan anne veya baba varsa onun muvafakati aranır.
Aile ikamet izni, on sekiz yaşına kadar ayrıca öğrenci ikamet izni alınmadan ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim hakkı verir.
En az üç yıl aile ikamet izniyle Türkiye'de kalmış ve on sekiz yaşını doldurmuş kişi, talep ederse bu iznini kısa dönem ikamet iznine dönüştürebilir. Üç yıllık kalış, yaşın tamamlanması ve talep birlikte aranır; dönüştürme de zorunlu değil, mümkün olarak düzenlenmiştir.
Türk vatandaşıyla evli yabancı, boşanma hâlinde kısa dönem ikamet izni alabilmek için en az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış olmalıdır. Yabancı eşin aile içi şiddet nedeniyle mağdur olduğu ilgili mahkeme kararıyla sabit ise bu süre şartı aranmaz. Her iki durumda da kısa dönem ikamet izni verilebilir.
Destekleyicinin ölümü hâlinde, ona bağlı aile ikamet izniyle kalanlara süre şartı aranmadan kısa dönem ikamet izni verilebilir. Fıkra ölüm dışındaki sona erme hâllerini kapsamaz ve izni zorunlu kılmaz.
Ret kararına karşı yollar
Uzatma başvurusunun reddi üzerine Göç İdaresi Başkanlığına itiraz edilebileceği gibi idare mahkemesinde iptal davası da açılabilir. Her iki yol için süre altmış gündür ve ret kararının tebliğini izleyen günden işlemeye başlar.
İptal davası, başvurunun yapıldığı idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır. Bu mahkemenin davayı reddetmesi hâlinde bölge idare mahkemesine başvurulabilir.
İkamet izni uzatma başvurusu ne zaman yapılır?
Başvuru, iznin bitmesine altmış gün kala başlar ve her hâlde süre dolmadan valiliğe yapılır.
Başvuru sonuçlanmadan izin biterse kalınabilir mi?
Uzatma başvurusu yapan yabancı, süresi dolmuş olsa bile karar verilene kadar kendisine verilen belgeyle Türkiye'de ikamet edebilir.
Uzun dönem ikamet izni uzatılır mı?
Uzun dönem ikamet izni süresiz olduğundan uzatma başvurusu gerekmez.
Kısa dönem ikamet izni kaç yıl uzatılır?
Kısa dönem ikamet izni sayı sınırı olmadan uzatılabilir; her uzatma en fazla iki yıldır.
Aile ikamet izni destekleyicinin süresini aşar mı?
Hayır. Her defasında üç yılı aşmayacak şekilde verilebilen aile ikamet izni, destekleyicinin ikamet izni süresini hiçbir şekilde aşamaz.
On sekiz yaşını dolduran aile izni sahibi kısa dönem izne geçebilir mi?
En az üç yıl aile ikamet izniyle kalmış ve on sekiz yaşını tamamlamış kişi, talep ederse iznini kısa dönem ikamet iznine dönüştürebilir.
Ret kararına karşı süre ne zaman başlar?
İtiraz ve iptal davası için altmış günlük süre, ret kararının tebliğini izleyen günden başlar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy