İkamet İzni Uzatma Başvuru Süresi ve Yetkili Makam
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında ikamet iznini uzatmak isteyen yabancıların, mevcut izin müddetinin bitimine altmış gün kalmasından başlayarak ve her durumda bu süre sona ermeden valilik makamlarına müracaat etmeleri gerekmektedir. Uzatma talebini ileten kişilere herhangi bir harç ödemeksizin temin edilen bir belge verilir; ilgililer mevcut izin süreleri dolmuş bulunsa bile haklarındaki idari değerlendirme tamamlanana dek bahse konu belgeyle ülkede kalışlarını sürdürebilirler. Valiliklerce karara bağlanan ve kabul edilen ikamet izinleri ise önceki yasal sürenin bittiği tarihten geçerli olacak biçimde başlatılır.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 24Kaynağı aç
Genel Başvuru Koşulları ve İstenen Belgeler
İkamet iznine müracaat edecek yabancıların, talep ettikleri izin müddetinden en az altmış gün daha fazla geçerliliği bulunan bir pasaporta yahut pasaport yerine geçen resmi bir belgeye sahip olmaları yasal zorunluluktur. İdareye sunulan evrak veya bilgilerin yetersiz ya da eksik görülmesi halinde, durum başvuru sahibine bildirilerek eksiklikler giderilene dek dosyanın incelenmesi ertelenebilir. İlgili başvuruların mevzuat gereğince en geç doksan günlük zaman zarfında neticelendirilmesi esastır.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 21Kaynağı aç
İkamet izni uzatma süreçlerinde ortak olarak ikamet izni başvuru formu, pasaport veya yerine geçen belgenin noter onaylı fotokopisi, dört adet fotoğraf, ülkede kalınacak sürede yeterli ve düzenli maddi imkana sahip olunduğuna dair beyan ile geçerli sağlık sigortası talep edilir.
İkamet Türlerine Göre İzin Süreleri ve Sınırları
Aile ikamet izinleri her defasında üç yılı aşmayacak şekilde verilebilir; ancak bu iznin süresi hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz. Bakımı ve masrafları gerçek veya tüzel kişi tarafından üstlenilen ilk ve orta derecede öğrenim görecek yabancılara ise velilerinin veya yasal temsilcilerinin muvafakatiyle öğrenimleri süresince birer yıllık sürelerle öğrenci ikamet izni verilebilir ve uzatılabilir. Öğrenim süresinin bir yıldan kısa olması durumunda ise öğrenci ikamet izni süresi öğrenim süresini aşamaz.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 38Kaynağı aç
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 34Kaynağı aç
Ülkede kesintisiz biçimde en az sekiz sene ikamet izniyle ikamet eden yahut Bakanlıkça tayin edilen kriterleri taşıyan yabancılara, Bakanlığın uygun bulması durumunda valiliklerce süresiz ikamet hakkı tanınır. Buna karşın; mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünde yer alanlar ile insani ikamet izni verilen ve geçici koruma kapsamına alınan yabancıların uzun dönem ikamet iznine geçiş hakkı bulunmamaktadır.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 42Kaynağı aç
Uzatma Talebinin Reddi ve Değerlendirme Ölçütleri
İkamet izninin uzatılmaması yönündeki değerlendirmelerde yabancının Türkiye sınırları dahilindeki ailevi bağları, ikamet ettiği müddet, geldiği ülkedeki koşulları ve çocuğun üstün yararı gibi unsurlar dikkate alınarak ikamet iznine yönelik karar ertelenebilir. Talebin geri çevrilmesi, iznin temdit edilmemesi veya iptaline dair işlemler yabancının bizzat kendisine, yasal temsilcisine ya da vekiline tebliğ olunur. Bahse konu tebligat evrakında ilgilinin itiraz yollarını hangi usullerle etkin şekilde kullanabileceği ile süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri açıkça gösterilir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 25Kaynağı aç
Uzatma Reddine Karşı İdari İtiraz ve İptal Davası
Yargı yoluna başvurulmadan evvel ilgililerce işlemin geri alınması, kaldırılması, tadil edilmesi ya da yeni bir işlem tesis edilmesi işlemi icra eden makamdan veya varsa üst makamdan dava açma müddeti zarfında talep edilebilir. Yapılan bu başvuru, işlemekte olan dava açma süresini durdurur. Söz konusu talebe idarece otuz gün zarfında yanıt verilmemesi halinde istem zımnen reddedilmiş sayılır. Başvurunun açıkça ya da zımnen reddi durumunda, başvuru gününe dek geçen süre hesaba dahil edilerek dava açma süresi kaldığı yerden yeniden işlemeyi sürdürür.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 11Kaynağı aç
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu gereğince idare mahkemelerinde genel dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde altmış gündür ve bu süre idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlar. İkamet izni uzatma talebinin reddine yönelik işleme karşı görevli mahkeme idare mahkemesi olup yetkili mahkeme işlemi kuran il göç idaresinin bulunduğu yer mahkemesidir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Sınır Dışı Etme Kararı, Terk Süresi ve Giriş Yasağı
İkamet izni uzatma talebi geri çevrilen yabancıların on günlük süre zarfında ülkeden ayrılmamaları halinde haklarında sınır dışı etme kararı verilir. Sınır dışı kararı tesis edilen kimselere, kararda açıkça belirtilmesi koşuluyla Türkiye'den ayrılmaları maksadıyla on beş günden az olmayacak ve otuz güne kadar uzanabilecek bir terk müddeti tanınır. Kendilerine ülkeden çıkış için bu şekilde mühlet verilen yabancılara herhangi bir harca tabi tutulmayan çıkış izin belgesi tanzim edilir; ancak ilgililerin vize ve ikamet harçları ile bunlara bağlı para cezalarını ödeme yükümlülüğü devam eder. Buna karşılık kaçma ve kaybolma riski taşıyanlar, ülkeye yasal giriş ya da ülkeden yasal çıkış kurallarını çiğneyenler, sahte belge ibraz edenler, gerçek dışı evrakla ikamet izni temin etmeye girişen veya aldığı saptananlar ile kamu düzeni, güvenliği ya da kamu sağlığı bakımından tehlike arz edenlere Türkiye'yi terk süresi verilmez.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 54Kaynağı aç
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 56Kaynağı aç
6458 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, terke davet edilip kendilerine tanınan mühlet içinde ülkeyi terk eden yabancılar hakkında Türkiye'ye giriş yasağı kararı verilmeyebilir. Benzer biçimde, ikamet izni süresi sona ermiş olup yetkili makamlarca resen tespit edilmeden önce ülkeden çıkış amacıyla valiliğe müracaat eden ve hakkında sınır dışı kararı tesis edilen yabancılara da idari para cezalarını ödemeleri ve belirlenen ihlal sınırını aşmamaları halinde giriş yasağı uygulanmayabilir. Ülkeye giriş yasağı süresi kural olarak en fazla beş yıl olarak belirlenmekle birlikte, kamu düzeni yahut kamu güvenliği yönünden ciddi bir tehdit teşkil edilmesi halinde bu müddet Genel Müdürlük tarafından en çok on yıl daha uzatılabilir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 9Kaynağı aç
İkamet izni uzatma başvurusu ne zaman yapılmalıdır?
İkamet izni uzatma başvuruları, mevcut izin süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda izin süresi dolmadan önce valiliklere yapılır.
Uzatma başvurusu sonuçlanana kadar Türkiye'de yasal olarak kalınabilir mi?
Uzatma başvurusunda bulunanlara harca tabi olmayan bir belge verilir ve yabancılar ikamet izin süreleri sona ermiş olsa dahi karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye'de ikamet edebilir.
Öğrenim süresi bir yıldan kısa olanların ikamet süresi nasıl belirlenir?
Öğrenim süresi bir yıldan kısa olan yabancıların öğrenci ikamet izni süresi kanun gereğince öğrenim süresini aşamaz.
İkamet izni uzatma reddine karşı iptal davası açma süresi kaç gündür?
Özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gündür ve bu süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
Sınır dışı etme kararında Türkiye'yi terk süresi kimlere tanınmaz?
Kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, yasal giriş veya yasal çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara, asılsız belgelerle ikamet izni almaya çalışanlara veya aldığı tespit edilenlere ve kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlara terk süresi tanınmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

