İftira Suçunun Cezası, Artırım ve İndirim Şartları

İftira suçunu işleyen kişi bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Cezalandırılan davranış, işlemediği bilinen hukuka aykırı bir fiilin bir kimseye isnat edilmesidir. İsnat, yetkili makamlara ihbar veya şikayetle ya da basın ve yayın yoluyla yapılır. Amaç, o kimse hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamaktır. Bu düzenleme, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 267. maddesinin birinci fıkrasındadır.

İsnadın yolu, konusu ve amacı

Birinci fıkra, isnadın yolunu iki ayrı biçimde gösterir. Birinci biçim, yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunmaktır. İkinci biçim, basın ve yayın yoluyla isnat etmektir. İsnadın konusu hukuka aykırı bir fiildir. Fail, bu fiilin isnat edilen kimse tarafından işlenmediğini bilmelidir. Amaç, soruşturma ve kovuşturmanın başlatılması olabileceği gibi idari bir yaptırımın uygulanması da olabilir.

Maddi eser ve delillerin uydurulması

İftira, isnat edilen fiilin maddi eser ve delilleri uydurularak işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Artırım, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 267. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenir. Fıkrada gösterilen artırım oranı yarı oranıdır. Uydurulan içerik, fiile ait maddi eser ve delillerdir.

Gözaltı ve tutuklama dışındaki koruma tedbiri

Koruma tedbiri nedeniyle artırım, iki şartın birlikte bulunmasına bağlıdır. Yüklenen fiili işlemediğinden dolayı mağdur hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş olmalıdır. Ayrıca bu fiil nedeniyle, gözaltına alma ve tutuklama dışında başka bir koruma tedbiri mağdurun aleyhine uygulanmış olmalıdır. İki şart varsa, maddenin yukarıdaki fıkralarına göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Gözaltına alma ve tutuklama, bu fıkradaki artırımın kapsamında değildir.

Gözaltı veya tutuklamada ek sorumluluk

Gözaltına alma ve tutuklama, artırımdan ayrı bir sorumluluğa bağlanır. Mağdur hakkında, yüklenen fiili işlemediğinden dolayı beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş olmalıdır. Bunun yanında mağdur, aynı fiil nedeniyle gözaltına alınmış veya tutuklanmış olmalıdır. Bu halde iftira eden, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin hükümlere göre dolaylı fail olarak ayrıca sorumlu tutulur. Ek sorumluluk, iftira cezasına eklenen bir sorumluluktur.

Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapis

Mağdur ağırlaştırılmış müebbet hapis veya müebbet hapis cezasına mahkûm edilmişse, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu aralık, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 267. maddesinin beşinci fıkrasında bu iki mahkûmiyet için görülen cezadır.

Hapis cezasının infazına başlanması

Mağdurun mahkûm olduğu hapis cezasının infazına başlanmışsa, beşinci fıkraya göre verilecek ceza yarısı kadar artırılır. Artırım, infaza başlanmış olmasına bağlıdır. Yarısı kadar artırılan ceza, beşinci fıkra uyarınca verilecek cezadır. Artırım, birinci fıkradaki bir yıldan dört yıla kadar hapis aralığına ayrıca uygulanmış bir sonuç olarak yazılmaz.

Yedinci fıkranın iptali

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 267. maddesinin yedinci fıkrası iptal edilmiştir.

Dava zamanaşımının başlangıcı

İftira suçundan dolayı dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar. Başlangıç anı, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 267. maddesinin sekizinci fıkrasında bu tarihe bağlanır.

Basın ve yayında mahkûmiyetin ilanı

Basın ve yayın yoluyla işlenen iftira suçundan dolayı verilen mahkûmiyet kararı ilan olunur. İlan, aynı veya eşdeğerdeki basın ve yayın organıyla yapılır. İlan masrafı hükümlüden tahsil edilir. İlan sonucu, basın ve yayın yoluyla işlenen iftira mahkûmiyetine ilişkindir.

Soruşturma başlamadan önce iftiradan dönme

İftira eden, mağdur hakkında adli veya idari soruşturma başlamadan önce iftirasından dönerse, iftira suçundan verilecek cezanın beşte dördü indirilir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 269. maddesinin birinci fıkrası bu sonucu indirilir biçiminde düzenler. Aranan zaman, adli veya idari soruşturma henüz başlamadan önceki dönemdir.

Kovuşturma başlamadan önce iftiradan dönme

Mağdur hakkında kovuşturma başlamadan önce iftiradan dönülürse, iftira suçundan verilecek cezanın dörtte üçü indirilir. 269. maddenin ikinci fıkrasındaki sonuç da indirilir biçimindedir. Dörtte üç oranı, soruşturma başlamadan önceki beşte dört oranından ayrıdır. Bu fıkrada belirleyici olan, kovuşturmanın henüz başlamamış olmasıdır.

Hüküm, mahkûmiyet ve infaz aşamasında indirim

Birinci ve ikinci fıkralardaki indirilir sonucundan farklı olarak, 269. maddenin üçüncü fıkrasında indirim indirilebilir biçimindedir. Etkin pişmanlık mağdur hakkında hükümden önce gerçekleşirse, verilecek cezanın üçte ikisi indirilebilir. Mağdurun mahkûmiyetinden sonra gerçekleşirse, verilecek cezanın yarısı indirilebilir. Hükmolunan cezanın infazına başlanması halinde, verilecek cezanın üçte biri indirilebilir. Üç aşama da aynı indirilebilir sonucuna bağlanır.

Münhasıran idari yaptırım gerektiren fiil

İftiranın konusu münhasıran idari yaptırım uygulanmasını gerektiren bir fiil ise oranlar ayrıca belirlenir. İdari yaptırıma karar verilmeden önceki etkin pişmanlıkta, verilecek cezanın yarısı indirilebilir. İdari yaptırım uygulandıktan sonraki etkin pişmanlıkta, verilecek cezanın üçte biri indirilebilir. Her iki sonuç da indirilebilir niteliktedir ve münhasıran idari yaptırım gerektiren fiille sınırlıdır.

Basın ve yayında pişmanlığın yayınlanması

Basın ve yayın yoluyla yapılan iftirada, etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanılabilmesi için pişmanlığın aynı yöntemle yayınlanması gerekir. Şart, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 269. maddesinin beşinci fıkrasında yer alır.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy