İdari Yargıda Yürütmenin Durdurulması ve Şartları

Yürütmenin Durdurulması Kararının Niteliği ve Hukuki Dayanağı

İdari yargıda sadece dava açmakla dava konusu idari işlemin icrası durmaz. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27. maddesinde düzenlenen yürütmenin durdurulması, idari işlemin yargısal denetimi sırasında işlemin uygulanmasının geçici olarak durdurulmasını sağlar. Yürütmenin durdurulması bağımsız bir idari dava türü olmayıp iptal davası içinde öne sürülen bir taleptir; ara karar niteliğinde olmayıp kendine özgü (sui generis) bir karardır.

Yürütmenin durdurulması kararı geçici bir tedbir niteliğindedir ve davanın esasına etki etmez. İptal davalarında verilen kararlar geçmişe etkili sonuçlar doğururken, yürütmenin durdurulması kararları iptal davalarının aksine geleceğe yönelik etki ve sonuçlar meydana getirir.

Yürütmenin Durdurulması Kararı Verilmesinin Şartları

2577 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca Danıştay veya idari mahkemelerin yürütmenin durdurulmasına karar verebilmesi için idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur. Kararda, işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı olduğunun ve uygulanması hâlinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun açıkça belirtilmesi gerekir; yalnızca ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulmuş olması karara tek başına gerekçe gösterilemez. Yürütmenin durdurulması kararları kural olarak teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabileceği gibi idareden ve adli yardımdan yararlanan kişilerden teminat alınmaz.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 27Kaynağı aç

Madde
27 – (Değişik: 10/6/1994-4001/12 md.)
1.
Danıştayda veya idari mahkemelerde dava açılması dava edilen idari işlemin yürütülmesini
durdurmaz.
2. (Değişik: 2/7/2012-6352/57 md.) Danıştay veya idari
mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların
doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi
durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra
gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. Uygulanmakla etkisi
tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar
verilmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir. (Ek cümle:
21/2/2014-6526/17 md.) Ancak, kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama,
naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere
ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerden sayılmaz.
Yürütmenin durdurulması kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça
aykırı olduğu ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız
zararların neler olduğunun belirtilmesi zorunludur. Sadece ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulduğu
gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararı verilemez.[20]
3. (Ek: 2/7/2012-6352/57 md.) Dava dilekçesi ve eklerinden yürütmenin durdurulması isteminin
yerinde olmadığı anlaşılırsa, davalı idarenin savunması alınmaksızın istem reddedilebilir.
4. Vergi mahkemelerinde, vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların
açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların
zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur. Ancak,
26 ncı maddenin 3 üncü fıkrasına göre işlemden kaldırılan vergi davası dosyalarında
tahsil işlemi devam eder. Bu şekilde işlemden kaldırılan dosyanın yeniden işleme
konulması ile ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemlerle tahsilat
işlemlerinden dolayı açılan davalar, tahsil işlemini durdurmaz. Bunlar hakkında
yürütmenin durdurulması istenebilir. (Ek cümle: 19/1/2022-7351/2 md.) (İptal cümle:Anayasa
Mahkemesi’nin 1/6/2022 tarihli ve E.: 2022/14, K.: 2022/70 sayılı Kararı ile.)
5.
Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 16 ncı maddede yazılı süreler kısaltılabileceği
gibi, tebliğin memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir.
6.
Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak, durumun gereklerine
göre teminat aranmayabilir. Taraflar arasında teminata ilişkin olarak çıkan anlaşmazlıklar,
yürütmenin durdurulması hakkında karar veren daire, mahkeme veya hakim tarafından
çözümlenir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz.
7.
Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlar; Danıştay dava dairelerince
verilmişse konusuna göre İdari veya Vergi Dava
Daireleri Kurullarına, bölge idare mahkemesi kararlarına karşı en yakın bölge
idare mahkemesine, idare ve vergi mahkemeleri ile tek hakim tarafından verilen kararlara
karşı bölge idare mahkemesine (…)[21]
kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak
üzere itiraz edilebilir. İtiraz edilen merciler, dosyanın kendisine gelişinden itibaren
yedi gün içinde karar vermek zorundadır. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
8. Yürütmenin durdurulması kararı verilen
dava dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır.
9. (Ek: 2/7/2012-6352/57 md.) Yürütmenin durdurulmasına dair verilen kararlar onbeş gün içinde
yazılır ve imzalanır.
10.
(Ek: 2/7/2012-6352/57 md.) Aynı
sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.
Kararların sonuçları:[22]

İdarenin Savunması Alınmadan Karar Verilebilen Hâller

2577 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca, uygulanmakla etkisi tükenecek nitelikteki idari işlemlerin yürütülmesi, davalı idarenin savunması alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir. Buna karşılık kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği ile geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler, uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerden sayılmaz. Ayrıca dava dilekçesi ve eklerinden yürütmenin durdurulması isteminin yerinde olmadığı anlaşılırsa istem, idarenin savunması alınmaksızın reddedilebilir.

Kararın Bağlayıcılığı ve Uygulanması

Yürütmenin durdurulması kararları idare bakımından bağlayıcıdır. 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca idare, esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararların gereklerine göre gecikmeksizin işlem tesis etmek veya eylemde bulunmakla yükümlüdür. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. Mahkeme kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hâllerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir; kararların süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde de tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 28Kaynağı aç

Madde 28 – 1.(Değişik:10/6/1994-4001/13
md.) Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa
ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin
işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın
idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. (İptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin
10/7/2013 tarihli ve E.: 2012/107 K.: 2013/90 sayılı Kararı ile.) (…) (Ek cümleler:
21/2/2014-6526/18 md.; Değişik üçüncü ve dördüncü cümleler: 10/9/2014-6552/97 md.;
İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015 tarihli ve E.: 2014/86,
K.: 2015/109 sayılı Kararı ile.) (…)22 (İptal dördüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin
25/11/2015 tarihli ve E.: 2014/86, K.: 2015/109 sayılı Kararı ile.) (Ek cümle: 10/9/2014-6552/97
md.) (…)22 ancak disiplin hükümleri saklıdır.
2. (Değişik: 2/7/2012-6352/58 md.)
Konusu belli bir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar
ile her türlü davalarda hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderleri, davacının
veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına,
bu bildirim tarihinden itibaren, birinci fıkrada belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde
yatırılır. Birinci fıkrada belirtilen süreler içinde ödeme yapılmaması halinde,
genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur.
3. Danıştay, bölge idare mahkemeleri,
idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan
hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat
davası açılabilir.
4. (Değişik: 21/2/2014-6526/18 md.)
Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince
yerine getirilmemesi hâlinde tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.
5. Vergi uyuşmazlıklarına
ilişkin mahkeme kararlarının idareye tebliğinden sonra bu kararlara göre tespit
edilecek vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümler ile zam ve cezaların miktarı
ilgili idarece mükellefe bildirilir.
6. (Değişik: 2/7/2012-6352/58 md.)
Tazminat ve vergi davalarında idarece, mahkeme kararının tebliğ tarihi ile ödeme
tarihi arasındaki süreye 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak
faiz ödenir. Ancak mahkeme kararının davacıya tebliği ile banka hesap numarasının
idareye bildirildiği tarih arasında geçecek süre için faiz işlemez.
Açıklama:

Yürütmenin Durdurulması Kararına İtiraz Usulü

Yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen kararlara karşı tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde itiraz yoluna başvurulabilir. İtiraz başvurusu; kararı veren merci Danıştay ise konusuna göre İdare veya Vergi Dava Daireleri Kurullarına, bölge idare mahkemesi ise yargı çevresindeki en yakın bölge idare mahkemesine, ilk derece mahkemeleri ile tek hâkimli mahkemeler ise yetkili bölge idare mahkemesine yapılır. 2577 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca dosyanın intikalinden itibaren yedi gün içinde karar vermek zorunda olan itiraz mercilerinin kararları kesin olup aynı gerekçelerle ikinci kez yürütmenin durdurulması talebinde bulunulamaz.

Yürütmenin durdurulması kararı davanın esasına etki eder mi?

Yürütmenin durdurulması kararı davanın esasına etki etmeyen geçici bir tedbir niteliğindedir.

Dava açılması idari işlemin icrasını kendiliğinden durdurur mu?

İdari yargıda yalnızca dava açmakla idari işlemin icrası kendiliğinden durmaz.

İdare yürütmenin durdurulması kararını ne kadar sürede uygulamalıdır?

İdare gecikmeksizin işlem tesis etmek ve eylemde bulunmak zorunda olup bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.

Yürütmenin durdurulması kararına karşı itiraz süresi ne kadardır?

Yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen kararın tebliğini izleyen günden itibaren itiraz süresi yedi gündür.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

İdare hukuku