İdari Dava Açma Süresi ve Süre Hesaplama Esasları

İdari Yargıda Genel Dava Açma Süreleri

İdari yargı mercilerinde dava açma süresi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca özel kanunlarda ayrı bir süre belirtilmedikçe Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde ise otuz gündür. Bu süreler kural olarak ilgililere yapılan tebliğ tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

Vergi, resim ve benzeri mali yükümler ile bunlara bağlı ceza ve zamlardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açma süresinin işlemeye başlaması işlemin niteliğine göre belirlenir. 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi gereğince bu süre; tahsili tahakkukuna bağlı vergiler bakımından ödemenin gerçekleştiği, bildirim şartı bulunan durumlarda tebligatın yapıldığı, kesinti yoluyla alınan vergilerde hak sahiplerine aktarımın sağlandığı, tescil gerektiren vergilerde ise işlemin kayda bağlandığı günü takip eden günden itibaren işletilir. İdarenin bizzat dava yoluna gitmesinin öngörüldüğü hallerde ise yetkili kurul ya da makam kararının idareye ulaştığı günü izleyen gün esas alınır.

Dava Açma Süresinin Başlangıcı ve Tebligat Türleri

Dava açma süreleri 2577 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrası uyarınca tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresi ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Bu tür düzenlemelerin uygulanması üzerine ilgililer; düzenleyici işlem, uygulanan işlem veya her ikisi aleyhine birlikte dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş bulunması, bu işleme dayanılarak tesis edilen uygulama işleminin iptaline engel oluşturmaz.

Adresleri belirli olmayan kişilere özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan uyuşmazlıklarda, ilgili kanunda aksine bir düzenleme bulunmadıkça dava açma süresi, son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün geçtikten sonra işlemeye başlar.

Elektronik tebligat sisteminde (UETS), muhatabın elektronik adresine iletinin ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün bitimiyle birlikte bildirimin yapılmış sayılması esası gözetilmektedir.

Sürelerin Hesabı, Hafta Sonu ve Tatil Günleri

2577 sayılı Kanun'un 8. maddesinin ikinci fıkrası gereğince tatil günleri dava açma sürelerine dahildir. Ancak sürenin son günü tatil gününe rastlarsa süre, tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar.

İdari Makamlara Başvurunun Dava Açma Süresine Etkisi

İlgililer, haklarında bir işlem tesis edilmesi istemiyle idari makamlara başvurabilirler. 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca idare bu başvurulara otuz gün içinde cevap vermelidir. Bu süre içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve otuz günlük sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi işlemeye başlar.

İdarenin otuz gün içinde ilettiği yanıt kesin bir nitelik taşımıyorsa, başvuru sahibi bu bildirimi talep reddi kabul ederek yargı yoluna başvurabileceği gibi nihai cevabın verilmesini de bekleyebilir. Nihai cevabın beklenmesi tercih edildiğinde dava süresinin akışı durur; ancak bu bekleme imkanı ilk başvuru gününden itibaren en çok dört ayla sınırlıdır. Yargı yoluna hiç gidilmemesi yahut açılan davanın süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesi durumlarında, ilk otuz günlük sürenin dolmasının ardından yetkili mercilerce gecikmeli bir cevap iletilirse, bildirimin tebliğ edildiği tarihten itibaren altmış günlük yeni dava açma süresi başlar.

Tesis edilmiş bir idari işleme karşı dava açılmadan önce işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam bulunmuyorsa işlemi yapmış olan makamdan idari dava açma süresi içinde istenebilir. 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca bu başvuru, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Başvuru üzerine idarenin verdiği cevabın tebliği veya idarenin otuz gün boyunca cevap vermemesi halinde bu sürenin dolmasıyla birlikte kalan dava açma süresi işlemeye devam eder.

Çalışmaya Ara Verme Döneminin Sürelere Etkisi

2577 sayılı Kanun'un 61. maddesinin birinci fıkrası doğrultusunda idari yargı organları her sene 20 Temmuz ile 31 Ağustos tarihleri arasında çalışmaya ara vermekte, yeni adli çalışma dönemi ise 1 Eylül günü başlamaktadır. Kanunun 8. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, yasal sürelerin son gününün bu tatil periyoduna denk gelmesi durumunda, ara verme süresinin tamamlandığı günü takip eden ilk günden başlayarak hak düşürücü süre yedi gün uzar.

Bağlı bulunulan bölge idare mahkemesinin merkezinin konuşlandığı şehir haricinde yer alan ve yargı çevresinde tek bir idare veya vergi mahkemesi barındıran mahallerde, 2577 sayılı Kanun'un 61. maddesi uyarınca çalışmaya ara verme usulü geçerli olmayıp bu merciler faaliyetlerini kesintisiz sürdürür. Birden çok idari yargı biriminin yer aldığı adliyelerde ise tatil aralığında dosyalara bakmak üzere idare ve vergi mahkemeleri nezdinde nöbetçi mahkemeler, istinaf kademesinde ise nöbetçi daireler vazifelendirilir.

İvedi Yargılama Usulü ve Süreler

2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uyarınca ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri, acele kamulaştırma işlemleri, Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları, Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca yapılan satış, tahsis ve kiralama işlemleri, Çevre Kanunu uyarınca idari yaptırım kararları hariç çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) sonucu alınan kararlar ile Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca alınan Cumhurbaşkanı kararlarında ivedi yargılama usulü uygulanır.

İvedi yargılama rejiminde dava açma mühleti otuz gün olup ilgililer bakımından 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesindeki idari başvuru yolu işletilemez. Dilekçenin mahkemeye ulaşmasını izleyen yedi gün zarfında ilk inceleme sonuçlandırılarak evrak karşı tarafa tebliğ edilir. Davalı idarenin cevap bildirme müddeti on beş gün olarak belirlenmiş olup zorunluluk halinde bu süreye tek seferlik en çok on beş gün ilave edilebilir. Yürütmenin durdurulması başvurularında verilen kararlara itiraz kanun yolu kapalı tutulmuştur. Dosyanın tekemmül etmesinden sonra en geç bir ay içinde nihai karar verilir ve bu kararlara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde temyiz kanun yoluna başvurulabilir.

Merkezî ve Ortak Sınav Davalarında Yargılama Usulü

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi ile Millî Eğitim Bakanlığı organizasyonunda yürütülen ortak ve merkezî sınavlar ile bu süreçlerin neticelerine karşı açılacak iptal davalarında, 2577 sayılı Kanun'un 20/B maddesi gereğince on günlük hak düşürücü dava açma süresi geçerlidir. Söz konusu uyuşmazlıklarda idari başvuru mekanizmasını düzenleyen Kanunun 11. maddesi tatbik edilmez.

Merkezî ve ortak sınav davalarında yedi gün içinde ilk inceleme yapılır ve dilekçe tebliğe çıkarılır. Savunma süresi tebliğden itibaren üç gün olup, bir defaya mahsus en fazla üç gün uzatılabilir. Yürütmenin durdurulması talebine ilişkin kararlara itiraz kanun yolu kapalıdır. Davalar dosyanın tekemmülünden itibaren en geç on beş gün içinde karara bağlanır ve verilen nihai kararlara karşı tebliğden itibaren beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir. Bu davalarda verilen yürütmenin durdurulması ve iptal kararları, sınava katılan kişilerin lehine sonuç doğuracak şekilde uygulanır.

Yetki, Görevsizlik ve İlk İncelemede Süre Aşımı

İdari davalarda genel kural, idari işlemi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır. Yanlış mahkemede dava açılması süreyi durdurmaz, dosya yetkili mahkemeye gönderilir. Adli yargı yerinde açılan bir davanın görevsizlik sebebiyle reddedilmesi durumunda, bu kararın kesinleşmesini izleyen otuz gün içinde idari yargıda dava açılırsa, adli yargıya başvuru tarihi idari yargıya başvuru tarihi olarak kabul edilir.

İdare mahkemesi, dilekçeyi aldığı tarihten itibaren on beş gün içinde yaptığı ilk incelemede süre aşımı tespit ederse davayı reddeder.

Yürütmenin Durdurulması İsteminde Süre Esasları

Yürütmenin durdurulması istemi davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Bu istem hakkında verilen kararların, verildiği tarihten itibaren on beş gün içinde yazılması ve imzalanması yasal bir zorunluluktur.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy