İcra Takibinden Vazgeçme: Harcı, Talebi ve Sonuçları

İcra Takibinden Vazgeçmenin Hukuki Niteliği

İcra takibinden vazgeçme, tasarruf yetkisine sahip olan alacaklının başlattığı cebri icra takibini tek taraflı irade beyanıyla sona erdirmesidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 123/1 hükmü uyarınca genel yargılamada davacının davasını geri alabilmesi için kural olarak davalının açık rızası aranırken, icra takip hukukunda böyle bir rıza şartı aranmaz. Alacaklı, borçlunun kabulü veya muvafakatine ihtiyaç duymaksızın takibi sonlandırabilir. İcra takibinin geri alınması yalnızca usuli bir takip işlemidir ve maddi hukuktaki esas alacak hakkından feragat edildiği anlamına gelmez.

Takipten vazgeçme beyanıyla birlikte yürütülmekte olan icra takibi son bulur; ancak alacaklının borçludan olan alacağı varlığını sürdürür. Bu doğrultuda alacaklının yeniden takip başlatma ve dava açma hakkı saklı kalır.

Takipten Vazgeçme ile Alacaktan Feragat Arasındaki Farklar

İcra takibinden vazgeçme ile alacaktan feragat, doğurdukları hukuki sonuçlar bakımından birbirinden kesin hatlarla ayrılır. Takipten vazgeçmede yalnızca derdest olan icra takibi ortadan kaldırılırken, alacaklının maddi hukuktan kaynaklanan alacak hakkı korunur. Buna karşılık alacaktan feragat durumunda, alacaklı alacak hakkını tamamen sonlandırır; bu işlem borçlu yönünden ibra niteliğindedir ve aynı alacak için sonradan yeniden yasal yollara başvurulması mümkün değildir.

İcra dairesine sunulan irade beyanlarının nitelendirilmesinde dilekçenin lafzı ve amacı önem taşır. Nitekim icra takibinden kayıtsız ve şartsız feragat edildiği belirtilerek takibe konu senedin borçluya iadesinin talep edilmesi halinde, bu beyan dilekçe içeriği itibarıyla haktan feragat niteliğinde kabul edilir.

Yeniden Takip Başlatma ve Dava Açma Hakkı

Alacaklının icra takibinden vazgeçerek takibe konu kambiyo senedini geri alması durumunda, evvelce başlatılan icra takibi tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkar. Önceki takip sona erdirilmiş olduğundan, aynı bonoya dayanılarak yeniden icra takibi yapılması mükerrer takip engeline takılmaz ve hukuken geçerlidir.

Takipten vazgeçilmesine rağmen esas alacak hakkı hukuki varlığını koruduğu için, alacaklı borçludan olan alacağının tahsili amacıyla mahkemede alacak davası açabilir veya yeniden icra takibi yoluna başvurabilir. Önceki takip sona erdirildiği için alacağın yeniden takip konusu yapılmasına engel bir kanun hükmü bulunmamaktadır.

İcra Takibinden Vazgeçmede Harç ve Gider Sorumluluğu

İcra ve İflas Kanunu m. 15/1 gereğince icra ve iflas harçları kanunla belirlenir ve aksine yasal bir düzenleme bulunmadıkça kural olarak bütün harç ve masraflar borçluya aittir. Ancak icra takibinden alacaklının kendi iradesiyle vazgeçmesi durumunda genel kural işlemeyip vazgeçme nedeniyle doğan tüm icra harç ve giderleri alacaklı üzerinde kalır; borçlu bu masraflardan sorumlu tutulamaz.

Harçlar Kanunu m. 23 hükmü gereğince, her ne sebep ve suretle olursa olsun icra takibinden vazgeçildiğinin tutanağa yazılması için vazgeçilen miktara ait tahsil harcının yarısı alınır. Ancak haczedilen mal satılıp paraya çevrildikten sonra takipten vazgeçilirse tahsil harcı tam olarak tahsil edilir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2016/20105 Esas ve 2017/11706 Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere, icra takiplerinde tahsil harcının doğabilmesi için ödeme veya icra emrinin tebliği, haciz ya da satış gibi ilgili takip safhasının fiilen yerine getirilmiş olması zorunludur.

Ödeme emri veya icra emri tebliğe çıkarılmış olsa dahi, henüz borçluya tebliğ edilmeden önceki dönemde takipten vazgeçilmesi halinde tahsil harcı alınamaz. Ödeme emrinin borçluya tebliğ edilmesinden sonra fakat henüz haciz safhasına geçilmeden takipten vazgeçilmesi durumunda ise Harçlar Kanunu m. 23 gereğince tahsil harcının yarısı üzerinden işlem yapılır.

İhtiyati Haciz ve Satış Talebinden Vazgeçmenin Sonuçları

İcra ve İflas Kanunu m. 264/4 hükmü uyarınca, alacaklının kanuni süreleri geçirmesi ya da takip talebinden veya davasından vazgeçmesi halinde uygulanan ihtiyati haciz hükümsüz kalır ve ilgililer talep ederse durum ilgili mercilere bildirilir. Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte itiraz icrayı durdurmayacağından, ödeme emrinin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen on günlük ödeme süresi geçmeden ihtiyati haciz kendiliğinden icrai hacze dönüşmez; dolayısıyla bu süre dolmadan yapılan vazgeçme beyanları hacizden önceki safha kapsamında değerlendirilir.

7343 sayılı Kanun değişikliği ile icra hukukunda satış talebinin teklif verilmeye başlanmasından itibaren geri alınamayacağı hükme bağlanmıştır. Bununla birlikte, alacaklının icra takibinden vazgeçmeksizin yalnızca ipotekli taşınmazın satış talebini geri çekmesi, Harçlar Kanunu m. 23 kapsamında bir takipten vazgeçme olarak nitelendirilemez ve bu işlem için vazgeçme harcı talep edilemez.

Hacizli Takip Alacağının Temliki Halinde Vazgeçme Sınırı

Alacaklının takip üzerindeki tasarruf yetkisi üçüncü kişilerin haklarıyla sınırlıdır. Üzerinde haciz bulunan bir icra dosyası alacağını devralan yeni alacaklı, borçlu ile haricen anlaşarak dosya alacağından ivazsız ve kesin surette vazgeçemez. Alacak üzerindeki haciz varlığını sürdürdüğünden, üçüncü kişi lehine olan haciz hakkını ortadan kaldıracak nitelikteki vazgeçme beyanları hukuken geçersizdir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy