İcra ve İflas Kanununda Ek ve Geçici Hükümler

2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun ek ve geçici maddeleri, belirli parasal sınırların her takvim yılında yeniden değerleme oranıyla artırılmasını, hava aracı donanımına ilişkin özel başvuruyu, bilirkişi seçimini ve Kanun değişikliklerinin hangi talep, takip veya karara uygulanacağını düzenler. Her hüküm kendi işlem türüne bağlıdır; bütün değişiklikler için tek bir uygulama tarihi yoktur.

Parasal sınırların her yıl artırılması

Kanunun 119, 226, 326, 363 ve 364 üncü maddelerindeki parasal sınırlar, her takvim yılı başından itibaren bir önceki yıl uygulanan sınırın artırılmış hâliyle uygulanır. Artış oranı, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca Maliye Bakanlığının o yıl için tespit ve ilan ettiği yeniden değerleme oranıdır. Hesaplanan sınırda bin Türk lirasını aşmayan kısım dikkate alınmaz.

363 ve 364 üncü maddeler bakımından esas alınan miktar, şikâyetin yapıldığı veya davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan sınırdır. Ek Madde 1’e 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunla eklenen üçüncü fıkra, 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanunla mülga olarak gösterilir.

2/12/2016 tarihinden Geçici Madde 16’nın yürürlüğe girdiği tarihe kadar verilen nihai kararlarda, 364 üncü maddenin birinci fıkrasındaki temyiz başvuru sınırı kırk bin Türk lirası olarak uygulanır.

Hava aracı donanımında Ankara İcra Dairesine başvuru

Taşınır Donanım Üzerindeki Uluslararası Teminatlar Hakkında Sözleşme’nin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki güvence lehtarı ile 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki şartlı satıcı veya kiralayan, tercih ettiği hakkın yerine getirilmesi için Ankara İcra Dairesine başvurabilir. Bu başvuru için ayrıca bir yargı kararı aranmaz. Hak sahipliği, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün düzenleyeceği tescil belgesiyle gösterilir.

İcra müdürü, talep üzerine başka bir araştırma yapmadan, güvence konusu nesnenin zilyetliğinin veya kontrolünün hak sahibi lehine devrine karar verir ve kararı borçluya bildirir. Borçlu emri tebliğden itibaren üç iş günü içinde yerine getirmezse icra müdürü, kararını Sözleşme’nin anılan 8 ve 10 uncu maddeleri çerçevesinde işlem yapılması için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne gönderir.

Sözleşme ve Protokol kapsamında icra dairesinin yapacağı işlemler ile takibin esas ve usulü, Adalet Bakanlığı ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının birlikte çıkaracağı yönetmelikte düzenlenir.

Bilirkişilerin seçilmesi

Kanun uyarınca görevlendirilecek bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurullarının hazırladığı listeler arasından seçilir. Seçilen kişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve ilgili diğer kanun hükümleri uygulanır.

Kanunun ilk yürürlüğündeki geçiş

Kanunun yürürlüğe girmesinden önce konulmuş haciz veya rehnin paraya çevrilmesi için daha önce yapılmış taleplere bu Kanun uygulanmaz. İlamların icrasını düzenleyen ikinci bab ise yürürlükten önce icraya verilmiş ilamları da kapsar.

4 Eylül 1929’dan önce taşınmaz üzerine konulan ihtiyati veya icrai haciz, 4 Eylül 1932’ye kadar üzerinde hiçbir işlem ve takip yapılmamışsa kendiliğinden kalkar. Aynı tarihte derdest olup henüz sonuçlanmamış takip ve işlemler bu tarihten sonra Kanuna tabi olur.

Kanunun yayımından önce icra veznesine yatırılan veya dairece tahsil edilen para ile icra işlemi nedeniyle muhafaza edilen eşyada, tevdi, tahsil veya muhafaza tarihinden on yıl geçmiş olsa bile talep hakkı, Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç yıl dolmadan düşmez.

Unvanlar, terimler ve yan ödeme

Geçici Madde 2, bu Kanun ile diğer kanun ve kanun hükmünde kararnamelerdeki icra memuru unvanını icra müdürü, icra memur yardımcısı unvanını icra müdür yardımcısı, iflas memuru unvanını ise iflas müdürü yapmıştır. Unvan değişikliği ilgililerin yeniden atanmasını gerektirmez. Yeni unvan yan ödeme kararnamelerine girene kadar ilgililer eski unvanları üzerinden yan ödeme almaya devam eder.

Geçici Madde 3, icra reisi, icra hakim yardımcısı ve icra hakimliği ibarelerini icra tetkik mercii hakimi olarak değiştirmiştir. Aynı madde ikametgâh, menkul, gayrimenkul ve teferruat ibarelerini sırasıyla yerleşim yeri, taşınır, taşınmaz ve eklenti hâline getirmiştir.

Geçici Madde 6, icra tetkik mercii, tetkik mercii ve mercii ibarelerini icra mahkemesi; icra mercii hakimi ve mercii hakimi ibarelerini icra hakimi olarak değiştirmiştir. Çeşitli mevzuatta icra tetkik mercii ve hakimine yapılan atıflar icra mahkemesi ve hakimine yapılmış sayılır. İki madde farklı ibareleri değiştirdiğinden aynı sözcük için tek sonuç birleştirilmez.

Muhafaza yerleri ve gerekli altyapı

Adalet Bakanlığı veya Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfı mahcuz mallar için depo ve garaj açıncaya kadar, özel depo ve garajlarda Bakanlığın çıkardığı ilgili yönetmelik ve ücret tarifeleri uygulanmaya devam eder.

Bakanlık, 88 inci maddenin beşinci fıkrasının gerektirdiği hukuki ve teknik altyapıyı, fıkranın yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içinde tamamlar. Lisanslı yediemin depoları çalışmaya başlayana kadar muhafaza, o yerdeki mevcut depo ve garajlarda yürürlükteki yönetmelik ve ücret tarifelerine göre sürer.

Mevcut depo veya garajda bulunmasına rağmen hukuken muhafazası gerekli olmayan malın teslim alınması için icra müdürü, ilgili fıkranın yürürlüğünden itibaren bir ay içinde ilgilisine kendiliğinden bildirim yapar. Tebligat yapılamazsa veya süre içinde mal geri alınmazsa satış, üç ay içinde 88 inci maddenin altıncı fıkrasına göre yapılır.

Satış gerçekleşmezse Bakanlığın görevlendireceği icra müdürünün başkanlığında bir değer tespit komisyonu kurulur. Komisyona kaymakamlık, belediye, ilgili yer baro başkanlığı ve ticaret odasının bildireceği birer kişi katılır. Komisyonun belirlediği değer üzerinden malın mülkiyeti, yedieminin alacağına mahsup edilmek üzere yediemine devredilebilir. Ekonomik değer kalmadığına karar verilirse mal tutanakla imha edilir.

Satılan veya mülkiyeti devredilen malın bedelinden muhafaza ve diğer giderler düşülür. Kalan tutar varsa talep üzerine ilgilisine ödenir.

Değişikliklerin hangi işlemlere uygulanacağı

Geçici Madde 5’te görülen ilk bent, 4, 13, 26 ve 250 nci maddeler ile 88 inci maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarını değiştiren hükümleri Kanunun yürürlüğünden üç ay sonraya bağlar. Aynı maddede görülen ikinci bent, 14 üncü maddeyi değiştiren hükmü Kanunun yürürlüğünden altı ay sonraya bağlar.

Bölge adliye mahkemeleri, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi uyarınca göreve başlamadan önce verilmiş kararlarda, karar kesinleşene kadar değişiklikten önceki temyiz ve karar düzeltme hükümleri uygulanır.

128 inci maddenin üçüncü fıkrası ile 128/a maddesinin ikinci fıkrasının yürürlüğünü izleyen üçüncü yılın sonuna kadar belirli takiplerde kıymet takdiri veya bilirkişi incelemesi, yetkili değerleme kişi veya kurumlarının yanında diğer uzman bilirkişilerce de yapılabilir. Bu kapsam, 2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanı alacakları ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığının rehinle temin edilmiş alacaklarının takibidir. Üç yıllık süre, ilgili fıkraların yürürlük tarihine bağlıdır.

9 uncu maddenin ikinci fıkrası uyarınca ödeme yapılabilmesi için ilgili kişi, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde banka hesap numarasını bildirir.

İlgili hükümlerin yürürlüğe girdiği tarihten önce başlatılmış takip işlemlerinde değişiklikten önceki hükümler uygulanmaya devam eder. Bu kural, hesap numarası bildiriminden ayrıdır ve kendi yürürlük tarihine bağlanan takip işlemlerini kapsar.

İflasın ertelenmesi, kayyım ve konkordato

Geçici Madde 12’yi getiren Kanunla değişen hükümler, maddenin yürürlüğünden sonra yapılan iflasın ertelenmesi taleplerine uygulanır. Aynı tarihten önce verilmiş erteleme kararına dayanan uzatma talebi üzerine verilecek karar, erteleme talebi hakkında verilen karara ilişkin kanun yoluna tabidir.

Maddenin yürürlük tarihinde derdest dosyalarda kayyım olarak görevlendirilen kişiler, on gün içinde adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonu başkanlıklarına bildirilir. Üçten fazla dosyada görevi süren kayyıma yeni görev verilmez.

Geçici Madde 14’ün yürürlük tarihinde görülmekte olan iflasın ertelenmesi ve konkordato taleplerinde, talep tarihinde yürürlükte bulunan hükümler uygulanmaya devam eder. Hâkimler ve Savcılar Kurulu, 5235 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fıkrasındaki belirleme yetkisi kapsamında iflas ve konkordato konusunda uzman asliye ticaret mahkemesini, maddenin yürürlüğünden itibaren iki hafta içinde belirler.

290 ıncı maddenin beşinci fıkrasına göre komiser listesi oluşturulana kadar komiser, liste usulü aranmadan görevlendirilir. Bir kişi aynı anda beşten fazla dosyada komiser olamaz. Görevlendirilen geçici komiser ve komiserler, mahkemenin bağlı olduğu bölge adliye mahkemesinin bilirkişilik bölge kuruluna bildirilir.

İdari yargı kapsamındaki eski ilamsız takipler

Geçici Madde 13, idari yargının görev alanına giren konularda maddenin yürürlüğünden önce başlatılmış ilamsız icra takiplerini kapsar. Talep üzerine icra müdürü, 42 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca dosya üzerinden düşme kararı verir.

Bu kapsamda verilen düşme kararının kesinleşmesinden itibaren otuz gün içinde idari yargı merciinde dava açılabilir. Düşme talebinin reddi veya düşme kararına yönelik şikâyetin kabulü kesinleşmeden takibe devam edilemez.

Aynı maddenin birinci fıkrası kapsamındaki ilamsız takiplerde açılmış itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davalarında, talep üzerine karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Tarafların takip ve yargılama giderleri ile vekâlet ücreti üzerlerinde bırakılır. Bu karar kesinleşince takip dosyası icra müdürlüğüne iade edilir ve takipte birinci fıkra uyarınca işlem yapılır.

Konutta haciz ve daha önce haczedilen eşya

Kanuna eklenen 79/a maddesi, Geçici Madde 19’un yürürlüğünden önce verilmiş konutta haciz kararlarına uygulanmaz. Bu kararlarda değişiklikten önceki hükümler uygulanmaya devam eder.

82 nci maddenin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi ile ikinci fıkrasındaki değişiklikler, Geçici Madde 19’un yürürlüğünden önce haczedilmiş eşyaya uygulanmaz. Bu eşya hakkında önceki hükümler uygulanmaya devam eder.

Geçici Madde 20

28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunla eklenen Geçici Madde 20, Anayasa Mahkemesinin 27/3/2025 tarihli ve E:2024/205, K:2025/88 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy