Arabuluculuk Anlaşmasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18 uyarınca arabuluculuk sonucunda anlaşmaya varan taraflar, anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesini mahkemeden talep edebilir. Dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulup anlaşma sağlanması durumunda şerh verilmesi, kural olarak arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilebilir.
6325 sayılı HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU m. 18Kaynağı aç
Davanın görülmesi sırasında arabuluculuk yoluna gidilip anlaşmaya varılması hâlinde icra edilebilirlik şerhi davanın görüldüğü mahkemeden istenir. Başvuruda yetki kuralı arabuluculuk bürosunun bulunduğu yere göre değil, arabulucunun görev yaptığı yer esas alınarak belirlenebilmektedir.
6325 Sayılı Kanun m. 18/B Kapsamındaki Taşınmaz Uyuşmazlıklarında Yetki
Kiralanan taşınmazların 2004 sayılı Kanuna göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler hariç olmak üzere kira ilişkisinden, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesinden, Kat Mülkiyeti Kanunundan ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. 6325 sayılı Kanun m. 18/B kapsamında düzenlenen anlaşma belgelerinde icra edilebilirlik şerhinin alınması zorunludur.
6325 sayılı HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU m. 18/BKaynağı aç
6325 sayılı Kanun m. 18/B uyarınca düzenlenen belgelerde yetki uyuşmazlığın niteliğine göre ayrılmıştır. Gayrimenkulü ilgilendiren anlaşma belgeleri yönünden taşınmazın yer aldığı mahaldeki sulh hukuk mahkemesi yetkili kılınmışken, madde kapsamındaki diğer uyuşmazlıklarda arabulucunun faaliyetini yürüttüğü yer sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Öte yandan taşınmaz satış vaadi veya sınırlı ayni hakların devri ile tesisini konu alan arabuluculuk uzlaşmalarında da icra edilebilirlik şerhi temin edilmesi zorunluluğu söz konusu olabilmektedir.
Taşınmazla ilgili anlaşma belgelerinde mahkeme, anlaşma içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığını ve taşınmazla ilgili kanunlardaki sınırlamalar ile usul ve esaslara uyulup uyulmadığını denetler. Bu kapsamda mahkeme kurum veya kuruluşlardan bilgi veya belge talep edebilir ve gerektiğinde duruşma açabilir.
Taşınmazın devrine veya üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin anlaşma belgesinin taraflarından biri, icra edilebilirlik şerhi verilmesinin ardından resmi senet düzenlenmeksizin tapu müdürlüğünden tescil talebinde bulunabilir.
İcra Edilebilirlik Şerhi Başvurusu ve İnceleme Usulü
İcra edilebilirlik şerhi talebi usulen çekişmesiz yargı işi niteliğindedir ve buna ilişkin inceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır. Mahkeme taraflar arasındaki uyuşmazlığı ve anlaşmanın maddi yerindeliğini yeniden denetlemez. Ancak arabuluculuğa elverişli aile hukuku uyuşmazlıklarında inceleme duruşmalı olarak yürütülür.
İncelemenin kapsamı genel kural olarak anlaşma içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığı hususlarıyla sınırlıdır. Anlaşma konusunun arabuluculuğa elverişli olmaması veya içeriğinin cebri icra bakımından infaz kabiliyeti taşımaması ve edimin belirsiz bırakılması durumunda icra edilebilirlik şerhi talebi mahkemece reddedilebilir.
Şerh talebi mahkemeye dilekçeyle iletilir. Başvuruya arabuluculuk anlaşma belgesi, arabuluculuk son tutanağı ve sürecin vekille yürütülmesi durumunda vekaletname eklenir. Arabuluculuk tutanağı sürecin sonucunu tespit eden belge olup tek başına cebri icra kabiliyeti sağlamaz; icra edilebilirlik şerhi tarafların maddi uzlaşmasını içeren anlaşma belgesine verilir.
Şerhin Hukuki Niteliği, İlam İstisnası ve Kanun Yolu
Mahkeme tarafından icra edilebilirlik şerhinin verilmesi anlaşma belgesine cebri icra kabiliyeti kazandırmayı amaçlar; şerhin verilmesiyle birlikte kesinleşme aranmaksızın ilamlı icra yoluna başvurulabileceği kabul edilmektedir. Kanunlarda icra edilebilirlik şerhi alınmasının zorunlu kılındığı haller hariç olmak üzere, taraflar ve avukatları ile arabulucunun, ticari uyuşmazlıklarda ise avukatlar ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır.
6325 sayılı Kanun m. 18/3 uyarınca mahkemenin icra edilebilirlik şerhi talebi üzerine verdiği kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. İlgili kanun hükmü istinaf incelemesini açıkça düzenlemekle birlikte temyiz yolunun kapalı olduğuna dair bir kural içermemekte, buna karşın kararlara karşı temyiz yolunun kapalı olduğu yönünde görüşler ileri sürülmektedir.
Dava açılmadan önce yapılan arabuluculukta icra edilebilirlik şerhi nereden alınır?
Dava açılmadan önce varılan anlaşmalarda icra edilebilirlik şerhi kural olarak arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden talep edilir.
6325 sayılı Kanun m. 18/B kapsamındaki taşınmaz anlaşmalarında yetkili mahkeme neresidir?
Taşınmazla ilgili anlaşma belgelerinde icra edilebilirlik şerhi taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır.
Arabuluculuk anlaşma belgesinin icraya konulması için her zaman mahkeme şerhi gerekir mi?
Kanunlarda şerhin zorunlu kılındığı durumlar hariç, taraflar ve avukatları ile arabulucunun veya ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun birlikte imzaladığı belge şerhsiz ilam niteliğindedir.
İcra edilebilirlik şerhi incelemesinde duruşma açılır mı?
İnceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır; ancak aile hukuku anlaşmalarında duruşmalı yapılır, m. 18/B kapsamındaki taşınmaz incelemelerinde de mahkemece gerektiğinde duruşma açılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy