6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 300. maddesinin birinci fıkrasına göre, hükme katılan hâkimler ile zabıt kâtibinin imzalarını ve mahkeme mührünü taşıyan hüküm arşivde korunur. Hükmün yazılması, imzalanması ve mühürlenmesinden sonra nüshaların verilmesi, tebliği ve dosyada saklanması ise aynı Kanun'un 301. maddesinde düzenlenir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 300Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 301Kaynağı aç
Arşivde korunacak hükmün unsurları
300. maddenin birinci fıkrası, arşivde korunacak hüküm bakımından iki unsuru birlikte arar: hükme katılan hâkimler ile zabıt kâtibinin imzaları ve mahkeme mührü. Fıkra, bu unsurları taşıyan hükmün arşivde korunacağını belirtir; saklamayı yapacak görevlinin unvanını ayrıca saymaz.
Yürürlükten kalkmış 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 391. maddesi, kararın aslının mahkemenin evrak mahzeninde başkatip tarafından saklanacağını söyler. Aynı madde, saklama tarihinin kararın altına ve dosyasına işaret edilmesini de düzenler. Bu eski hüküm, 6100 sayılı Kanun'un 300. maddesinin metni değildir. 300. madde imza ve mühür taşıyan hükmün arşivde korunmasını düzenlediğinden, eski maddedeki başkatip, evrak mahzeni ve tarih işaretine ilişkin ölçü 300. maddenin hükmü gibi uygulanamaz.
1086 sayılı HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU m. 391Kaynağı aç
Hüküm nüshasının verilmesi ve ilam
6100 sayılı Kanun'un 301. maddesinin birinci fıkrasına göre hüküm yazılıp imza edildikten ve mahkeme mührüyle mühürlendikten sonra nüshaları yazı işleri müdürü tarafından taraflardan her birine makbuz karşılığında verilir. Bir nüsha gecikmeksizin diğer tarafa tebliğ edilir. Hükmün bir nüshası da dosyasında saklanır.
301. maddenin ikinci fıkrası, taraflardan her birine verilen hüküm nüshasının ilam olduğunu belirtir. Üçüncü fıkraya göre tarafların elindeki hüküm nüshaları farklıysa karar kartonundaki nüsha esas alınır.
Tutanak imzası ile hükmün korunması
6100 sayılı Kanun'un 155. maddesinin birinci fıkrası, tutanağın hâkim ve zabıt kâtibi tarafından derhâl imzalanmasını öngörür. Bu hüküm tutanağa ilişkindir. Arşivde korunacak hükümde aranan unsurlar ise 300. maddede, hükme katılan hâkimler ile zabıt kâtibinin imzaları ve mahkeme mührü olarak gösterilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 155Kaynağı aç
Mühür ve imza eksikliğinin temyiz sonucu
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2014/789, K. 2014/3451 sayılı kararında, 09.08.2012 tarihli yenileme tensip zaptında zabıt kâtibi imzasının bulunmamasını ve 6100 sayılı Kanun'un 300 ve 301. maddeleri uyarınca bulunması zorunlu gördüğü mahkeme mührünün hükümde bulunmamasını doğru bulmamıştır. Daire, belirtilen eksikliklerin her zaman mahallinde giderilebileceğini kabul ederek bunları bozma nedeni yapmamış ve hükmün onanmasına karar vermiştir. Bu sonuç, kararda belirtilen eksikliklere özgüdür.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2014/789, K. 2014/3451Kaynağı aç
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2013/22371, K. 2014/2879 sayılı kararında, 300 ve 301. maddelerde belirtildiği üzere mahkeme mührünün hüküm nüshasında da bulunması gerektiğini ifade etmiştir. Yerel mahkeme hükmü, kararda açıklanan nedenlerden ötürü bozulmuştur. Mühür değerlendirmesi bu ifadeyle sınırlıdır; bozma, açıklanan nedenlere bağlanmıştır.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2013/22371, K. 2014/2879Kaynağı aç
Aynı dairenin E. 2015/7459, K. 2015/9260 sayılı kararında, 300 ve 301. maddeler uyarınca mahkeme kararlarının mühürlenmesi gerekli görülmüş ve gerekçeli kararda mühür bulunmaması yanlış bulunmuştur. Yerel mahkeme hükmü bozulmuştur. Mühür bulunmaması kararda yanlış olarak yazılmış, bozma ise kararda gösterilen gerekçeye dayandırılmıştır.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2015/7459, K. 2015/9260Kaynağı aç
Bu kararlar birlikte okunduğunda mühür veya imza eksikliği için tek bir temyiz sonucu çıkmaz. Bir kararda belirtilen eksiklikler mahallinde giderilebileceği kabul edilerek bozma nedeni yapılmamış ve hüküm onanmıştır. Diğer kararlarda mühür yokluğu yanlış sayılmış, bozma ise kararda açıklanan nedenlere bağlanmıştır.
Ön inceleme duruşmasına ilişkin ayrı değerlendirme
Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, E. 2016/2457, K. 2017/896 sayılı kararında, ön inceleme duruşmasının 300. maddeye uygun yapılmamasını doğru bulmamıştır. Daire, bu hususun sonuca etkisi bulunmadığından bozma sebebi yapmamıştır. Davacı vekilinin temyiz itirazları reddedilmiş ve usul ile kanuna uygun bulunan yerel hükmün onanmasına karar verilmiştir. Bu değerlendirme ön inceleme duruşmasına ilişkindir; mühür eksikliğine değinen kararlarla aynı sonuç kuralı haline getirilemez.
Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, E. 2016/2457, K. 2017/896Kaynağı aç
Hüküm nerede korunur?
Hükme katılan hâkimler ile zabıt kâtibinin imzalarını ve mahkeme mührünü taşıyan hüküm arşivde korunur.
Taraflara verilen hüküm nüshası nedir?
Taraflardan her birine verilen hüküm nüshası ilamdır. Nüshalar, hüküm yazılıp imza edildikten ve mahkeme mührüyle mühürlendikten sonra yazı işleri müdürü tarafından makbuz karşılığında verilir.
Hüküm nüshaları farklıysa hangisi esas alınır?
Tarafların elindeki hüküm nüshaları farklıysa karar kartonundaki nüsha esas alınır.
Mühür eksikliği her zaman bozma nedeni midir?
Hayır. Bir kararda belirtilen mühür ve imza eksiklikleri mahallinde giderilebileceği için bozma nedeni yapılmamış ve hüküm onanmıştır. Başka kararlarda mühür yokluğu yanlış bulunmuş, bozma ise kararda açıklanan nedenlere bağlanmıştır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

