Dava Dilekçesine Belgelerin Eklenmesi Yükümlülüğü
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 121/1 uyarınca, dava dilekçesinde gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin asıllarıyla birlikte, harç ve vergiye tabi olmaksızın davalı sayısından bir fazla düzenlenmiş örneklerinin veya sadece örneklerinin dilekçeye eklenerek mahkemeye verilmesi zorunludur. Mülga 1086 sayılı Kanun'un 180 inci maddesindeki düzenlemeye karşılık gelen bu hüküm ile davacının elinde bulunan belgelerin dava dilekçesi ekinde verilmesi esası düzenlenmiştir. Ayrıca 6100 sayılı Kanun m. 119/1-(f) gereğince, iddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceğinin de dava dilekçesinde gösterilmesi zorunludur.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 121Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 119Kaynağı aç
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2014/11968, K. 2015/8785Kaynağı aç
Başka Yerlerden Getirtilecek Belgeler ve İcra Dosyaları
Başka yerlerden getirtilecek belge ve dosyalar için de bunların bulunabilmesini sağlayıcı açıklamanın dava dilekçesinde yer alması 6100 sayılı Kanun m. 121/1 gereğince zorunludur. Dava dilekçesinde davanın dayanağı olan icra takip dosyası ve sair deliller bildirilmişse, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2014/11968 Esas ve 2015/8785 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere, dayanak takip dosyası getirtilip dava dilekçesinde gösterilen deliller toplanarak duruşma açılmalı ve işin esasına yönelik bir karar verilmelidir; deliller ibraz edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilemez.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 67/1 uyarınca, takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Kanunun 67 nci maddesi hükmü uyarınca, itirazın iptali için öngörülen bu bir yıllık süreyi geçiren alacaklının genel hükümler dairesinde alacağını dava etme hakkı saklıdır.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 67Kaynağı aç
Senet Fotokopileri, Belge Asılları ve İnkar Durumu
Usul hukuku anlamında bir senedin fotokopisi senet niteliğinde değildir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 121 ile davacıya tanınan, dava açarken delil olarak dayandığı senedin örneğini sunabilme hakkı, senedin aslının davacının elinde olmasına bağlıdır. Delil hükmü bulunmayan bir fotokopide yer alan imza ve yazıların sahte olduğunun iddia edilmesine ve üzerinde sahtelik incelemesi yaptırılmasına gerek yoktur. Belgenin sadece örneğinin mahkemeye verildiği durumlarda mahkeme kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine belgenin aslının verilmesini isteyebilir. 6100 sayılı Kanun m. 216/2 uyarınca belgenin aslını elinde bulunduran taraf, üçüncü kişi veya resmî makamlar, istenmesi hâlinde bunu mahkemeye vermek zorundadır. Aynı Kanun'un 219 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca ise taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmekle yükümlüdür.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2020/5185, K. 2021/3943Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 216Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 219Kaynağı aç
Davalı sözleşmeyi inkâr ettiğinde sözleşmenin varlığının ispatı bundan kendi lehine sonuç çıkaran davacıya aittir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2020/5185 Esas ve 2021/3943 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, mahkemece davacı tarafa sözleşmenin aslını sunması için kesin süre verilmeli; bu süre içinde sözleşme aslı sunulamazsa yazılı sözleşmenin bulunmadığı kabul edilmeli, sunulursa belge aslı üzerinde imza incelemesi yapılması için konusunda uzman bir bilirkişi tayin edilmelidir. 6100 sayılı Kanun m. 205/1 uyarınca mahkeme huzurunda ikrar olunan veya mahkemece inkâr edenden sadır olduğu kabul edilen adi senetler, aksi ispat edilmedikçe kesin delil sayılır. Kendisi tarafından düzenlendiği iddia edilen bir belgedeki yazı veya imzayı inkâr etmek isteyen taraf 6100 sayılı Kanun m. 208/1 uyarınca sahtelik iddiasında bulunmalıdır; aksi hâlde belge aleyhine delil olarak kullanılır. İşlemin temsilci aracılığıyla yapıldığı hâllerde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 40/1 çerçevesinde yetkili bir temsilci tarafından başkası adına ve hesabına yapılan hukuki işlemin sonuçları doğrudan doğruya temsil olunanı bağlar. Yabancı dilde yazılmış belgeye dayanan taraf ise 6100 sayılı Kanun m. 223 gereğince belgenin tercümesini mahkemeye sunmak zorunda olup, mahkeme kendiliğinden veya diğer tarafın talebi üzerine belgenin resmî tercümesini de isteyebilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 205Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 208Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 40Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 223Kaynağı aç
Delil Gösterme Yükümlülüğü ve Ön İnceleme Aşaması
Dava dilekçesinde herhangi bir delile dayanılmamış olması veya nüfus kaydından başka herhangi bir delile dayanılmaması durumunda, sonradan delil listesi verilmesi ya da dayanılmayan delilin bildirilmesi için ön inceleme aşamasında süre tanınması sonuç doğurmaz; süresinde bildirilmeyen tanık beyanları ve deliller dikkate alınamaz. Buna karşılık taraflar dava ve cevap dilekçelerinde tanık deliline dayanmışlarsa, mahkemece usulüne uygun şekilde tanıklarını bildirmeleri için süre verilmeli ve bildirdikleri takdirde tanıkları dinlenmelidir.
Dilekçelerde eksik olan delillerin ve bu konudaki bilgilerin sunulması veya celbi için gerekli açıklamaların yapılması amacıyla ön incelemede kesin süre verilebilir. 6100 sayılı Kanun m. 140/5 uyarınca, 139 uncu madde uyarınca yapılan ihtara rağmen dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan tarafın bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilir. Ön inceleme duruşmasında vekilin mazereti kabul edilip duruşmanın başka bir güne bırakılmasına karar verildiğinde, 6100 sayılı Kanun m. 140/4 gereğince ön inceleme tamamlanmamış sayılır; bu durumda yasanın ön inceleme duruşmasında yapılmasını öngördüğü işlemler mahkemece yeniden belirlenen duruşma gününde tamamlanmalıdır. Tarafların hazır olmadığı ve mazeretin kabul edildiği oturumda tahkikat aşamasına geçilerek delil bildirme süresi verilmesi usule uygun değildir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 140Kaynağı aç
Dava dilekçesine eklenen belgeler harç veya vergiye tabi midir?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 121/1 uyarınca dava dilekçesinde gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin asıllarıyla birlikte davalı sayısından bir fazla düzenlenmiş örnekleri veya sadece örnekleri harç ve vergiye tabi olmaksızın mahkemeye verilir.
Senedin sadece fotokopisi mahkemede delil olarak yeterli midir?
Bir senedin fotokopisi usul hukuku anlamında senet niteliğinde değildir; Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 121 uyarınca örneğin sunulabilmesi senedin aslının davacının elinde bulunmasına bağlıdır ve delil hükmü bulunmayan fotokopi üzerinde sahtelik incelemesi yapılmasına gerek yoktur.
Dilekçede gösterilen belgeler verilen sürede sunulmazsa ne olur?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 140/5 uyarınca, 139 uncu madde uyarınca yapılan ihtara rağmen dilekçelerinde gösterdikleri belgeleri sunmayan veya belgelerin getirtilmesi için gerekli açıklamayı yapmayan tarafın bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılmasına karar verilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

