Uluslararası havaalanlarında uygulanan çift hat usulünde yeşil hattan geçiş yapılması halinde yolcunun gümrük vergisine tabi, ithali yasak, kısıtlamaya tabi veya muafiyet sınırlarını aşan bir eşya taşımadığı yönünde gümrük idaresine zımnen kesin beyanda bulunduğu kabul edilir. Bu çerçevede yeşil hattan geçerken muafiyet dışı veya beyan edilmemiş eşyayla yakalanan yolcular bakımından kuralların bilinmediği ya da hattın fark edilmediği yönündeki açıklamalar hukuken mazeret sayılmamaktadır. Taşınan eşyanın ülkeye girişinin yasak olmaması, ticari organizasyon veya kaçırma kastı içermemesi şartıyla muafiyet limitlerinin aşılması durumu genel olarak idari nitelik taşır.
Gümrük İdaresince Uygulanan İdari Yaptırımlar ve Tasfiye Prosedürü
Yolcuların gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında kalıp beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya taşıma araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış gibi gösterdikleri eşyalar için 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235/3. maddesi uyarınca gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya sahibine teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde eşya gümrüğe terk edilmiş sayılır. Buna karşılık serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklandığının tespiti halinde, varsa fark gümrük vergilerinin yanı sıra gümrüklenmiş değerin dört katı idari para cezası verilir. Eşyanın ithali lisans, izin veya uygunluk belgesine bağlı olmasına rağmen belgeye tabi değilmiş ya da belge alınmış gibi beyanda bulunulması durumunda ise varsa fark vergilerin yanında gümrüklenmiş değerin iki katı idari para cezası uygulanır. Kanunun 235. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen bu aykırılıkların idare tarafından saptanmasından önce beyan sahibi tarafından kendiliğinden bildirilmesi halinde ise bu fıkralara göre hesaplanan cezalar yüzde on oranında tatbik edilir.
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 235Kaynağı aç
Genel düzenleyici işlemlerle ithali yasaklanan eşya, cezai hükümler saklı kalmak üzere ilgilisinin talebi doğrultusunda otuz gün içinde mahrecine iade edilir ya da ilgili kurum veya kuruluşun uygun görüşüyle doğrudan üçüncü ülkeye transit edilir. Bu süre içerisinde mahrecine iade edilmeyen veya üçüncü ülkeye transit çıkışı yapılmayan eşya, ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere gümrük idaresine terk edilir. Yolcu beraberi muafiyet limitlerinin aşıldığı idari nitelikteki hallerde ise idarece belirlenen sürede vergi ve cezaların ödenmesi halinde eşyanın geri alınması mümkündür; ödeme yapılmadığında veya ambar bekleme süresi aşıldığında eşya tasfiye kapsamına girebilir. 4458 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tasfiyelik hale gelen eşyanın tespit ve tahakkuk belgeleri otuz gün içinde tasfiye idaresine intikal ettirilir ve tasfiye idaresi söz konusu eşyayı otuz gün içinde teslim almakla yükümlüdür.
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 177Kaynağı aç
Gümrük Kararlarına Karşı İdari İtiraz ve Yargı Yolu
Gümrük idaresi tarafından tahakkuk ettirilen vergilere, uygulanan para cezalarına ve tesis edilen idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makamın bulunmadığı durumlarda ise işlemi tesis eden makama yazılı dilekçeyle itiraz edilmesi mümkündür. İtiraz dilekçesinin süresi içinde yanlış bir makama verilmesi hak kaybı doğurmaz; bu başvuru süresinde yapılmış kabul edilir ve idare tarafından yetkili merciye intikal ettirilir. Yetkili gümrük makamına ulaşan itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgilisine tebliğ edilir.
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 242Kaynağı aç
Gümrük idaresine yapılan itirazın reddedilmesi halinde, ilgililer 4458 sayılı Kanun'un 242/4. maddesi gereğince işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurabilir. Vergi mahkemelerinde vergi uyuşmazlıklarına ilişkin dava açılması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 27/4. maddesi uyarınca tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 27Kaynağı aç
Kaçakçılık Suçu Kapsamında Adli Soruşturma ve Elkoyma Güvenceleri
Eşyanın gümrük işlemlerine tabi tutulmaksızın ülkeye sokulması halinde 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3/1. maddesi uyarınca fail hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası öngörülür; eşyanın gümrük kapıları dışından sokulması ise bu cezayı artırır. Eşyanın aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin getirilmesi durumunda Kanunun 3/2. maddesi gereğince iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası uygulanır. İthali kanun gereği yasak olan eşyanın ülkeye sokulması halinde ise eylem daha ağır bir cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde 3/7. madde uyarınca iki yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Bu suçlara teşebbüs tamamlanmış gibi cezalandırılır.
5607 sayılı KAÇAKÇILIKLA MÜCADELE KANUNU m. 3Kaynağı aç
Gümrük kontrollerinde mevzuata aykırı eşya tespit edildiğinde durum tutanakla kayıt altına alınır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 127/3. maddesi uyarınca hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi, yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamadığı takdirde elkoyma işlemi kendiliğinden kalkar. Zilyetliğinde bulunan eşyaya elkonulan kişi, CMK m. 127/4 gereğince hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini talep edebilir. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri uyarınca el konulup mahkemesince sahibine iadesine karar verilen eşyanın ise tebliğden itibaren otuz gün içinde teslim alınmaması halinde tasfiyesi gerçekleştirilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 127Kaynağı aç
Ceza İndirimi, Etkin Pişmanlık ve Müsadere Esasları
5607 sayılı Kanun uyarınca kaçakçılık suçuna konu eşyanın değerinin fahiş olması verilecek cezaların yarısından bir katına kadar artırılmasını gerektirirken; değerin hafif olması halinde verilecek cezalarda yarısına kadar, pek hafif olması halinde ise üçte birine kadar kanuni indirim uygulanır. İthali kanun gereği yasak olan eşyalara ilişkin suç hariç tutulmak üzere, failin etkin pişmanlık göstererek suça konu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarındaki parayı Devlet Hazinesine ödemesi mümkündür. Söz konusu ödeme soruşturma evresi sona erinceye kadar yapıldığında verilecek ceza yarı oranında; kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar yapıldığında ise üçte bir oranında indirilir. Ancak mükerrirler hakkında ya da suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi durumunda etkin pişmanlık indiriminden faydalanılamaz.
5607 sayılı KAÇAKÇILIKLA MÜCADELE KANUNU m. 5Kaynağı aç
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 54. maddesi uyarınca, iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan, tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyalar ile üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alımı ve satımı suç oluşturan eşyalar müsadere edilir. Bununla birlikte suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında mahkemece müsaderesine hükmedilmeyebilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 54Kaynağı aç
Kişisel Ziynet Eşyası ve Nakit Değerlerin Geçiş Rejimi
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar'ın 7/5. maddesi doğrultusunda, Türkiye'ye seyahat eden yolcuların beraberlerindeki kendilerine ait, ticari mahiyet taşımayan ve toplam değeri 15.000 ABD Dolarını aşmayan ziynet eşyası niteliğindeki kıymetli maden ve taşlardan yapılmış eşyaları yurda getirmeleri ve yurt dışına çıkarmaları serbesttir. Bu tutarın üzerindeki ziynet eşyalarının yurt dışına çıkarılması ise Türkiye'ye girişte beyan edilmiş olmasına veya Türkiye'den satın alındığının tevsik edilmesine bağlı kılınmıştır. İşlenmemiş külçe altın veya ticari miktar taşıyan ziynet eşyaları ise kişisel eşya muafiyeti kapsamında sayılmayarak standart ithalat rejimine tabi tutulur.
8914391 sayılı TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARAR m. 7Kaynağı aç
Yurt dışına çıkışta Türk parası için 25.000 TL, yabancı para için ise 10.000 Avro veya karşılığı efektif üzerindeki nakit paranın beyan edilmeksizin çıkarılması yasaktır. Beyan edilmeyen veya gerçeğe aykırı beyan edilen nakit değerlere gümrük muhafaza birimlerince el konularak durum Mali Suçları Araştırma Kuruluna iletilir; nakdin kaynağının yasal şekilde ibraz edilememesi halinde idari para cezası veya adli soruşturma uygulanabilir.
Yeşil hattan geçerken muafiyet sınırını aşan eşya yakalanırsa ne olur?
Yeşil hat muafiyet beyanı niteliğinde sayıldığından kuralları bilmeme savunması mazeret kabul edilmez; kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında kalan eşyanın gümrük vergileri iki kat tahakkuk ettirilerek sahibine verilir, vergiler ödenmediği takdirde eşya gümrüğe terk edilmiş sayılır.
Gümrük vergi ve para cezalarına itiraz süresi ne kadardır?
Tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam bulunmuyorsa aynı makama itiraz edilmelidir; idare otuz gün içinde karar verir ve itirazın reddi durumunda idari yargı merciinde dava açılabilir.
Hâkim kararı olmaksızın el konulan eşyada süreler nasıl işler?
Elkoyma işlemi 24 saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur ve hâkim elkoymadan itibaren 48 saat içinde kararını açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar.
Kaçakçılık suçunda etkin pişmanlıkla ceza indirimi nasıl uygulanır?
İthali kanun gereği yasak eşya suçu hariç, gümrüklenmiş değerin iki katı soruşturmada ödendiğinde ceza yarı oranında, kovuşturmada hükme kadar ödendiğinde üçte bir oranında indirilir; mükerrirler ve örgütlü suçlar bu indirimden yararlanamaz.
Yolcu beraberinde ziynet eşyası getirme ve çıkarma sınırı nedir?
Kendisine ait ve ticari amaç taşımayan 15.000 ABD Doları karşılığı ziynet eşyası serbestçe getirilebilir; bu tutarı aşan ziynetin yurt dışına çıkarılması girişte beyan edilmesine veya Türkiye'den satın alındığının ispatına bağlıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

