2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca araç tescil belgesi ile tescil plakasının araç üzerinde usulüne uygun şekilde bulundurulması zorunludur. Tescilli bir aracın plakasız kullanılması, yönetmelikte düzenlenen ölçü ve niteliklere aykırı plaka takılması, plaka montaj yerinin değiştirilmesi, plakanın okunmasının kasten engellenmesi veya sahte ya da yetkisiz plaka kullanılması durumunda idari para cezası, sürücü belgesinin geri alınması ve aracın trafikten menedilmesi yaptırımları tatbik edilir.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 23Kaynağı aç
Plakanın Montaj Yeri ve Standartlara Aykırılık Halleri
Araç tescil plakasının kanunen monte edilmesi gereken yerin dışına takılması yasaklanmıştır. Tescil plakasını belirlenen montaj yeri dışında farklı bir noktaya monte eden sürücülere 2918 sayılı Kanun m. 23/2 uyarınca idari para cezası uygulanır; araç bilgileri doğrulanıp plaka uygun yere takılana kadar araç trafikten menedilir.
İlgili yönetmelikte belirtilen ölçü ve nitelik şartlarına aykırı plaka takan veya araçta bulunması zorunlu sayıda plaka bulundurmayan sürücülere 4.000 TL idari para cezası kesilir. Bununla birlikte söz konusu araçlar, plakaları hukuki standartlara uygun duruma getirilinceye kadar doğrudan trafikten men edilir.
Plakanın Okunmasını Engelleme ve Plakada Değişiklik Yapma
Tescil plakasının farklı okunmasına ya da hiç okunamamasına bilerek sebebiyet verecek şekilde plaka üzerinde değişiklik yapan sürücülere 2918 sayılı Kanun m. 23/3 gereğince 140.000 TL idari para cezası verilir ve araç 30 gün süreyle trafikten menedilerek otoparka çekilir.
Plakanın kasten farklı okunmasına veya okunamamasına yol açma fiilinin, son ihlalin işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde iki veya daha çok defa tekrarlanması halinde yaptırımlar ağırlaşır. Tekerrür halinde sürücülere her seferinde 280.000 TL idari para cezası uygulanır ve araç 60 gün süreyle trafikten men yaptırımına tabi tutulur.
Plakasız Araç Kullanımı ve Tekerrür Durumu
Tescil edilmiş bir aracı plakasız olarak trafiğe çıkaran sürücülere 2918 sayılı Kanun m. 23/4 hükmü kapsamında 46.000 TL idari para cezası tatbik edilir. İhlali gerçekleştiren sürücünün belgesine 30 gün süreyle el konulur ve plakasız araç 30 gün süreyle trafikten menedilir.
Plakasız araç kullanma eyleminin, son ihlal tarihinden geriye doğru bir yıl içinde iki veya daha fazla kez işlenmesi durumunda yaptırımlar katlanır. Bu tekerrür halinde sürücülere her ihlalde 140.000 TL idari para cezası kesilir; sürücü belgesi 60 gün süreyle geri alınır ve araç 60 gün süreyle trafikten menedilerek bağlanır.
Sahte, Tescilsiz veya Başka Araca Ait Plaka Kullanımı
Başka bir araca ait tescil plakasını veya geçici plakayı, basım yetkisi bulunmayan yerlerce basılmış plakayı, tescil kaydı bulunmayan veya sahte plakayı araca takan ya da bu plakalarla araç kullanan kişilere 2918 sayılı Kanun m. 23/5 gereğince 140.000 TL idari para cezası verilir. Bu sürücülerin belgeleri 30 gün süreyle geri alınır ve araç 30 gün boyunca trafikten menedilir.
Sahte, yetkisiz basım veya başka araca ait plakayı takma ve kullanma eyleminin bir yıl içinde iki ya da daha fazla kez tekrarlanması halinde idari para cezası her seferinde 280.000 TL olarak tatbik edilir; sürücü belgesinin geri alınması ve aracın trafikten men süreleri ise 60 güne yükseltilir.
Sahte veya başka bir araca ait plakayı takan veya kullanan kişiler hakkında yalnızca idari para cezası ve men işlemi uygulanmaz; söz konusu fiil 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 204. maddesi çerçevesinde resmi belgede sahtecilik suçu teşkil eder. Kanuni düzenleme doğrultusunda resmi bir belgenin sahte olarak üretilmesi, aldatma kabiliyetine sahip olacak tarzda değiştirilmesi veya bu nitelikteki sahte bir belgenin kullanılması hallerinde failler hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası hükmolunur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 204Kaynağı aç
Araç İşleteninin Sorumluluğu ve İnfaz Şartları
2918 sayılı Kanun m. 23/7 hükmüne göre, aracın işleteni veya sahibi, aracı bizzat kullanan kişi kendisi olsun ya da olmasın, tescil belgesi ile plakaların mevzuata uygun durumda bulunmasından sorumludur. Araç sahibinin, aracın kanuni kurallara uygun olarak trafiğe çıkarılması yönünde gerekli bütün tedbirleri alma ve denetimi bizzat sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır.
Plaka ihlalleri sebebiyle trafikten menedilen araçlar, belirlenen men süreleri (30 gün veya 60 gün) tamamlanmış olsa bile, üzerlerindeki tescil plakaları kanuni standartlara uygun hale getirilmeden sahiplerine teslim edilmez.
2918 sayılı Kanunun 23. maddesi çerçevesinde sürücü belgeleri geri alınan kişilerin belgelerine yeniden kavuşabilmeleri için, ilgili Kanun kapsamında haklarında verilmiş olan tüm idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması yasal bir zorunluluktur.
Trafik İdari Yaptırımlarına İtiraz Yolu
Plaka ihlalleri nedeniyle uygulanan idari yaptırım kararlarına karşı, ceza tutanağının veya kararının muhataba tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hakimliğine dilekçe verilerek itiraz başvurusunda bulunulması gerekir.
Standart dışı veya ölçülere aykırı plaka takmanın cezası nedir?
Yönetmelikte belirtilen nitelik ve ölçülere aykırı plaka takan veya eksik sayıda plaka bulunduran araç sürücülerine 4.000 TL idari para cezası uygulanır ve plakalar mevzuata uygun hale getirilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Plakanın okunmasını bilerek engelleyenlere hangi ceza verilir?
Plakanın kasten farklı okunmasına veya okunamamasına yol açan sürücülere 140.000 TL idari para cezası verilerek araç 30 gün menedilir; bir yıl içinde tekerrür halinde ceza 280.000 TL'ye ve men süresi 60 güne çıkar.
Plakasız tescilli araç kullanmanın yaptırımı nedir?
Tescilli aracı plakasız kullanan sürücülere 46.000 TL idari para cezası tatbik edilir, sürücü belgesine 30 gün süreyle el konulur ve araç 30 gün menedilir; eylemin bir yıl içinde tekrarlanması durumunda ceza 140.000 TL'ye, ehliyet ve men süreleri 60 güne yükseltilir.
Sahte plaka kullanmak hapis cezası gerektirir mi?
Sahte veya yetkisiz basım plaka kullananlara 140.000 TL idari para cezası ve 30 gün men uygulanmasının yanı sıra Türk Ceza Kanunu m. 204 kapsamında resmi belgede sahtecilik suçundan 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası istemiyle adli soruşturma açılır.
Geri alınan sürücü belgesini teslim almak için ceza ödemesi zorunlu mudur?
2918 sayılı Kanun m. 23 kapsamında geri alınan sürücü belgelerinin iade edilebilmesi için mezkur Kanun uyarınca uygulanan tüm idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şarttır.
Plaka cezalarına karşı nereye ve hangi sürede itiraz edilir?
İdari yaptırım kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hakimliğine verilecek dilekçe ile itiraz kanun yoluna başvurulabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy