Hamilelik İddiasıyla Para İstenmesi ve Suç Ayrımı

Hamile olduğunu söyleyip kürtaj veya tedavi parası istemek, her para talebini dolandırıcılık hâline getirmez. Özel hayata ya da saygınlığa zarar verecek bir durumun açıklanacağı tehdidiyle ödeme istenmesi, olayın özelliklerine göre şantaj suçunu gündeme getirebilir. Kişi hamile olmadığı hâlde sahte test, ultrason veya hastane belgesi kullanılarak kandırılır ve para alınırsa dolandırıcılık suçu da gündeme gelebilir. İletilen fotoğraf hamileliği kanıtlamaz. Deliller ve hukuki şartlar olaydan olaya değişir. Suçun niteliğini soruşturma makamları ve mahkemeler, dosyanın kapsamına göre belirler.

Şantaj suçunun kanuni çerçevesi

Şantaj, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 107. maddesinin birinci fıkrasında tanımlanır. Hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından ya da yapmayacağından bahseden kişi, bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorluyorsa bu suçu işlemiş olur. Yapma, yapmama ve haksız çıkar sağlama fıkrada ayrı seçeneklerdir. Bu fiil için bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası öngörülür.

Aynı maddenin ikinci fıkrası, kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla yapılan bir tehdidi de birinci fıkradaki cezaya bağlar. Tehdidin konusu, bir kişinin şerefine veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı ya da isnat edileceğidir. Açıklama tehdidi ile isnat tehdidi fıkrada yan yana duran iki seçenektir. Yarar sağlama maksadı bulunmadan bu fıkra işletilemez.

Para istemi, özel hayata veya saygınlığa zarar verecek bir durumun açıklanması tehdidine dayanıyorsa şantaj, olayın özelliklerine göre gündeme gelebilir. Paranın gönderilmemesi hâlinde eşe haber verilmesi, aileye bütün mesajların iletilmesi veya kişinin rezil edilmesi biçimindeki sözler bu bağlamda örnektir. Bu örneklerden, benzer her sözün suç olduğu sonucu çıkmaz; şantajın tanımı maddede yazılı unsurlara bağlıdır. Hamilelik iddiasının gerçek olması, tehdit yoluyla para alınmasını hukuka uygun hâle getirmez. Bu sonuç, her gerçek hamilelikte suçun oluştuğu anlamına gelmez.

Dolandırıcılık suçunun kanuni çerçevesi

Dolandırıcılık, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 157. maddesinde düzenlenir. Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişi cezalandırılır. Hileli davranış, aldatma, zarar ve yarar birlikte aranır. Zarar, aldatılan kişinin veya bir başkasının zararı olabilir. Yarar da failin kendisine ya da başkasına sağlanmış olabilir. Cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıdır.

Gerçek olmayan hamilelik iddiasıyla para alınması dolandırıcılık sonucunu doğurabileceği gibi, gerçekte hamile olunmadığı hâlde sahte test, ultrason veya hastane belgesi kullanılarak kişinin kandırılıp para alınması da dolandırıcılık suçunu gündeme getirebilir. Bu iki ölçüden biri diğerinin yerine konamaz. Para talebinin bulunması her zaman dolandırıcılık anlamına gelmez. Suçtan söz edebilmek, hamilelik, tedavi veya masraf konusunda bilinçli bir hile kurulmasına ve bu hileyle maddi menfaat sağlanmasına bağlıdır.

Görsel ve belgenin anlamı

İletilen görüntü hamileliğin gerçekleştiğini kanıtlamaz. Test sonucu, ultrason görüntüsü ve hastane evrakı internetten edinilmiş, sonradan değiştirilmiş ya da yapay zekâ ile üretilmiş olabilir. Görselde ad ve tarih yazması da belgenin sahici olduğunu göstermez. Görüntü bir başkasına ait olabilir, üzerinde değişiklik yapılmış olabilir veya bütünüyle yapay zekâ ile oluşturulmuş olabilir.

Görüntü ele alınırken belgenin hangi sağlık kuruluşundan alındığı, muayene tarihi ile doktor bilgisinin bulunup bulunmadığı ve görüntünün ilgili kişiye ait olduğunun doğrulanıp doğrulanamadığı sorulabilir. Hastane masrafının doğrudan sağlık kuruluşuna ödenmesinin neden kabul edilmediği ve neden farklı kişilere ait banka hesaplarının kullanıldığı da sorulacak noktalar arasındadır.

Ödemeden sonra talebin sürmesi

İlk ödeme genellikle sonuncu değildir. Para gönderen kişi, yeniden ödeme yapabilecek biri olarak görülebilir. Genellikle böyle olması, her olayda yeni bir talebin ortaya çıkacağı anlamına gelmez.

Yeniden ödeme, çoğu olayda tehdidi sona erdirmez. Son ödeme olduğu söylense bile ilaç, hastane, komplikasyon, psikolojik tedavi ya da sessiz kalma karşılığında yeni bir istem gelebilir. Yeni bir ödeme baskıyı azaltmaz. Bu sonuç çoğu olay içindir ve her olaya genellenemez.

Kayıtların korunması

Utanç veya korku yüzünden mesaj silmek, soruşturmanın en önemli delillerinin yok olmasına yol açabilir. İletişimin başladığı andan itibaren sürecin bütününün korunması önerilir.

Saklanması önerilenler arasında telefon numarası, sosyal medya kullanıcı adı, profil bağlantısı ve mesajlaşmaların tamamı vardır. Sesli mesajlar, arama kayıtları ile tarih ve saat bilgileri de bu kapsamdadır. Test ve ultrason görselleri, hastane belgeleri, banka dekontları, IBAN, hesap sahibinin adı ve tehdit mesajları da saklanması önerilen kayıtlar arasındadır.

Konuşmanın başından sonuna ekran kaydı alınması ve bu kayıtta kullanıcı adı, telefon numarası ile profil sayfasının açıkça görünmesi önerilir. Belgelerin başka bir cihazda veya güvenli bir depolama alanında yedeklenmesi de aynı öneriye dahildir.

Para gönderilmişse izlenebilecek yollar

Ödeme yapılmışsa yeni bir ödeme yapılmaması önerilir. Mesaj, görsel ve ses kayıtlarının silinmemesi, banka dekontlarının indirilip güvenli bir yerde yedeklenmesi de bu önerinin parçasıdır. Transfer yeniyse bankayla derhâl iletişime geçilmesi ve işlemin dolandırıcılık şüphesi taşıdığının bankaya bildirilmesi önerilir. Cumhuriyet başsavcılığına, polis merkezine veya jandarmaya başvurulabilir.

Konunun özel hayatla ilgili olması, hukuki koruma istenmesinin önünü kapatmaz. Şikâyet yoluna gidilmezse aynı kişiden yeniden para istenebilir ve benzer yöntem başka kişilere de uygulanabilir.

Gönderilen fotoğraf kesin delil kabul edilmemeli; aceleyle veya korkuyla para gönderilmemelidir. Başka bir kişiye ait banka hesabına ödeme yapılmaması, tehdit başlayınca pazarlığa girilmemesi, mesaj, belge ve dekontların silinmemesi önerilir. Hastane masrafının doğrudan sağlık kuruluşuna ödenmesi teklif edilebilir. Yeni ödeme yerine hukuki destek alınması da bu önlemler arasındadır.

Suç niteliğinin dosyaya göre belirlenmesi

Deliller ve hukuki şartlar her olayda aynı değildir. Somut olayda fiilin suç niteliğini soruşturma makamları ve mahkemeler, dosyada toplananlara göre belirler. Genel bir açıklama, tek bir olayın niteliğini kendiliğinden saptamaz.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy