Haciz Kapsamı ve Menfaatlerin Telifi İlkesi
İcra takibi sürecinde borçlunun gerek kendi zilyetliğinde gerekse üçüncü kişiler nezdinde bulunan taşınır malları, taşınmazları ile alacak ve hakları haczedilebilir. Haciz işlemi gerçekleştirilirken alacaklının ana parası, faizi ve masrafları dahil bütün alacaklarını karşılamaya yetecek miktar esas alınır; bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz. Haczi koyan icra memuru, borçlu ile alacaklının menfaatlerini mümkün olduğu kadar telif etmekle kanunen yükümlüdür.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 85Kaynağı aç
Takip hukukunda borçlunun mal varlığına yönelen haciz işlemlerinde ekonomik fayda gözetilir. Paraya çevirme hasılatının muhafaza, idare ve satış masraflarını aşmayacağı muhakkak olan şeylerin haczedilmesi mümkün değildir.
Taşınır Mallarda Haciz Sırası ve Beyan Yükümlülüğü
Taşınır bir mal üzerinde üçüncü kişinin mülkiyet veya rehin gibi sınırlı bir ayni hakkının bulunması veya taşınır malın üçüncü şahıs tarafından haczedilmiş olması halinde, borçlu yahut malı elinde bulunduran kişiler durumu haciz memuruna beyan etmek ve beyanının haciz tutanağına geçirilmesini talep etmek zorundadır. Haczi yapan memur da borçluyu veya malı elinde bulunduranları bu beyana davet etmekle yükümlüdür. Bu tür mallar ile üçüncü şahıs tarafından ihtiyaten haczedilen veya istihkak iddia edilen malların haczi kanunen en sonraya bırakılır.
Taşınmaz Haczinde İkame Mal Gösterilmesi
Haczolunan taşınmaz artırmaya çıkarılmadan önce borçlu borcun itfasına yetecek taşınır mal veya vadesi gelmiş sağlam alacak gösterirse, taşınmaz üzerindeki haciz baki kalmak kaydıyla önce gösterilen taşınır veya alacak haczedilir. Bu suretle mahcuz kalan taşınmazın idare ve işletmesine, hasılat ve menfaatlerine icra dairesi müdahale etmez.
Sıra Cetveline İtiraz Davası ve Şikayet Usulü
Haciz tasfiyesinde düzenlenen sıra cetveli suretinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde her alacaklı, takibin icra edildiği yer mahkemesinde ilgililer aleyhine dava açarak cetvel içeriğine itiraz edebilir. İcra ve İflas Kanunu uyarınca sıra cetveline itiraz davası basit yargılama usulü kurallarına göre görülür.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 142Kaynağı aç
Sıra cetveline yönelik itiraz alacağın esas ve miktarına ilişkin olmayıp yalnız sıraya dair ise bu başvuru yedi gün içinde şikayet yoluyla icra mahkemesine iletilir. Şikayeti haklı bulan icra mahkemesi yargıcı sıra cetvelinin iptaline karar vermekle yetinmeli, icra müdürünün yerine geçerek yeni bir cetvel düzenlememelidir.
Sıra cetveline itiraz davasının davacı alacaklı lehine sonuçlanması halinde davacı, cetveldeki sırasına ve alacak miktarına bakılmaksızın dava ile kazanılan kısımdan öncelikle tatmin edilir. Bu tatminden sonra geriye artan bir bedel kalırsa, bu tutar cetveldeki diğer alacaklılara değil, alacağına itiraz edilen alacaklıya verilir.
Sıra cetveline itiraz davası hangi sürede ve nerede açılır?
Sıra cetveli suretinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde takibin icra edildiği yer mahkemesinde ilgililer aleyhine dava açılması gerekir.
Sıra cetvelinde yalnız sıraya yönelik itiraz hangi merciye yapılır?
Alacağın esasına ve miktarına ilişkin olmayıp yalnız sıraya yönelik olan itirazlar yedi günlük süre içinde şikayet yoluyla icra mahkemesine iletilir.
Haczolunan taşınmaz yerine borçlu başka bir mal gösterebilir mi?
Taşınmaz artırmaya çıkarılmadan önce borcun itfasına yetecek taşınır mal veya vadesi gelmiş sağlam alacak gösterilirse, taşınmaz haczi baki kalmak üzere önce gösterilen taşınır veya alacak haczedilir.
Üzerinde sınırlı ayni hak veya haciz olan taşınırların haczi ne zaman yapılır?
Üzerinde üçüncü şahsın sınırlı ayni hakkı, önceki haczi, ihtiyati haczi veya istihkak iddiası bulunan malların haczi en sonraya bırakılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy