Haciz Sırasında Yapılacaklar ve Haciz Prosedürü

Haciz işlemi, borçlunun borcunu ifa etmemesi durumunda alacaklının icra takibi yoluyla borcunu tahsil etmesine yönelik bir cebri icra işlemidir. Haciz işlemi sırasında alacaklının kendisi veya vekili yanında bulunabilir.

Haciz Talebi ve Adres Araştırması

Alacaklı vekilinin haciz talebinde bulunurken hacze gidilecek adresi açıkça belirtmesi gerekir. Haciz mahallinde hazır bulunanlar tarafından icra memuruna yeni bir adres bildirilemez.

Haciz adresine ulaşıldığında borçlunun orada oturup oturmadığı hususu komşulara, apartman yöneticisine veya kapı görevlisine sorulabilir. Bu yolla herhangi bir bilgiye ulaşılamaması durumunda, borçlunun özel hayatının gizliliği ihlal edilmeksizin kolluk refakatinde adreste evrak araştırması yapılabilir.

Zor Kullanma ve İcra Memurunun Yetkisi

İcra ve İflas Kanunu m. 81 uyarınca, zor kullanma hususunda bütün zabıta memurları icra memurunun yazılı müracaatı üzerine kendisine yardım etmek ve emirlerini uygulamakla yükümlüdür. Köylerde haczi yürüten memurun emirlerini muhtarlar da yerine getirmek zorundadır.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 81Kaynağı aç

Madde
81 – Zor kullanma hususunda bütün zabıta memurları icra
memurunun yazılı müracaatı üzerine kendisine muavenet ve emirlerini ifa etmekle
mükelleftirler.
Köylerde
haczi yapan memurun emirlerini muhtarlar da ifaya mecburdurlar.
Haczi
caiz olmıyan mallar ve haklar:

Haczedilebilirlik Değerlendirmesi ve Muafiyetler

İcra ve İflas Kanunu m. 82 son fıkrası gereğince icra memuru, haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve haciz talebinin kabulüne veya reddine karar verir.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 82Kaynağı aç

Madde
82 – (Değişik: 18/2/1965-538/46 md.)
Aşağıdaki şeyler haczolunamaz:
1.
Devlet malları ile mahsus kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar,
2.
(Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Ekonomik
faaliyeti, sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini
sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya,
3.
(Değişik: 2/7/2012-6352/16 md.) Para, kıymetli
evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler
hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet
eden tüm ev eşyası,[36]
4.
Borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan arazi ve çift
hayvanları ve nakil vasıtaları ve diğer eklenti ve ziraat aletleri; değilse,
sanat ve mesleki için lüzumlu olan alat ve edevat ve kitapları ve arabacı,
kayıkçı, hamal gibi küçük nakliye erbabının geçimlerini temin eden nakil
vasıtaları,
5.
Borçlu ve ailesinin idareleri için lüzumlu ise borçlunun tercih edeceği bir süt
veren mandası veya ineği veyahut üç keçi veya koyunu ve bunların üç aylık yem
ve yataklıkları,
6.
Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları ve borçlu çiftçi ise gelecek
mahsül için lazım olan tohumluğu,
7.
Borçlu bağ, bahçe veya meyva veya sebze yetiştiricisi ise kendisinin ve
ailesinin geçimi için zaruri olan bağ bahçe ve bu sanat için lüzumlu bulunan
alat ve edevat,
Geçimi
hayvan yetiştirmeye münhasır olan borçlunun kendisi ve ailesinin maişetleri
için zaruri olan miktarı ve bu hayvanların üç aylık yem ve yataklıkları,
8.
Borçlar Kanununun 510 uncu maddesi mucibince haczolunmamak üzere tesis edilmiş
olan kaydı hayatla iratlar,
9.
Memleketin ordu ve zabıta hizmetlerinde malül olanlara bağlanan emeklilik
maaşları ile bu hizmetlerden birinin ifası sebebiyle ailelerine bağlanan
maaşlar ve ordunun hava ve denizaltı mensuplarına verilen uçuş ve dalış
tazminat ve ikramiyeleri,
Askeri
malüllerle, şehit yetimlerine verilen terfi zammı ve 1485 numaralı kanun
hükmüne göre verilen inhisar beyiye hisseleri,
10.
Bir muavenet sandığı veya cemiyeti tarafından hastalık, zaruret ve ölüm gibi
hallerde bağlanan maaşlar,
11.
Vücut veya sıhhat üzerine ika edilen zararlar için tazminat olarak mutazarrırın
kendisine veya ailesine toptan veya irat şeklinde verilen veya verilmesi lazım
gelen paralar,
12. (Değişik: 2/7/2012-6352/16
md.) Borçlunun haline münasip evi,
13. (Ek:
2/7/2012-6352/16 md.) Öğrenci bursları.
Medeni
Kanunun 807 nci maddesi hükmü saklıdır. 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı
bendlerdeki istisna, borcun bu eşya bedelinden doğmaması haline munhasırdır.[37]
(Ek fıkra:
2/7/2012-6352/16 md.) Birinci fıkranın (2), (4), (7) ve (12) numaralı bentlerinde sayılan
malların kıymetinin fazla olması durumunda, bedelinden haline münasip bir
kısmı, ihtiyacını karşılayabilmesi amacıyla borçluya bırakılmak üzere
haczedilerek satılır.
(Ek fıkra:
2/7/2012-6352/16 md.) İcra memuru, haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup
olmadığını değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir.
Kısmen haczi caiz olan
şeyler:

İcra ve İflas Kanunu m. 82 uyarınca devlet malları ile özel kanunlarında haczedilemeyeceği gösterilen mallar ve ekonomik faaliyeti sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya haczedilemez. Kanunun 82. maddesinin ikinci bendinde yer alan mesleki eşya muafiyeti, borcun bu eşyanın bedelinden doğmaması hâline özgüdür. Ayrıca anılan bent kapsamındaki malların kıymetinin fazla olması durumunda, bedelinden ihtiyacını karşılayabilmesi amacıyla borçluya haline münasip bir kısmı bırakılmak üzere haczedilerek satışı gerçekleştirilir.

İcra ve İflas Kanunu m. 82 fıkra 1 bent 3 kapsamında, borçlu ile birlikte aynı çatı altında barınan aile fertlerinin kişisel eşyaları ve ailenin ortak kullandığı ev eşyalarının haczi caiz değildir. Ancak para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası niteliğindeki kıymetli varlıklar bu muafiyetin haricinde tutulmuştur.

Malların Muhafazası ve Yedieminlik Usulü

Haczedilen paralar, banknotlar, hamiline ait senetler, poliçeler ve diğer cirosu kabil senetler ile altın, gümüş ve diğer kıymetli şeyler İcra ve İflas Kanunu m. 88 fıkra 1 uyarınca icra dairesi tarafından muhafaza edilir.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 88Kaynağı aç

Madde
88 – (Değişik: 2/7/2012-6352/17 md.)
Haczolunan paraları,
banknotları, hamiline ait senetleri, poliçeler ve sair cirosu kabil senetler
ile altın, gümüş ve diğer kıymetli şeyleri icra dairesi muhafaza eder.
Diğer taşınır mallar,
masrafı peşinen alacaklıdan alınarak muhafaza altına alınır. Alacaklı muvafakat
ederse, istenildiği zaman verilmek şartıyla, muvakkaten borçlu yedinde veya
üçüncü şahıs nezdinde bırakılabilir. Üçüncü şahsın elinde bulunan taşınır
mallar haczedildiğinde, üçüncü şahsın kabulü hâlinde üçüncü şahsa yediemin olarak
bırakılır. (Değişik cümle:24/11/2021-7343/7 md.) Haczedilmiş ancak muhafaza
altına alınmamış mallar satış talebi üzerine muhafaza altına alınır veya ihale
alıcısına teslime hazır hâle getirilir, aksi takdirde satış yapılamaz. (Ek cümle:24/11/2021-7343/7 md.) Sicile kayıtlı motorlu
kara araçları bakımından 106 ncı madde hükmü saklıdır.
Türkiye’nin taraf olduğu
uluslararası andlaşma hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yabancı devlet başkanı,
parlamento başkanı, hükümet başkanı veya hükümet üyelerini taşıyan ulaşım
araçları, bu kişiler Türkiye’de bulundukları sürece, muhafaza altına alınamaz
ve yediemine bırakılamaz.
İcra dairesi üçüncü bir
şahsa rehnedilmiş olan malları da muhafaza altına alabilir. Ticari işletme
rehni kapsamındaki taşınırlar ise icra dairesince satılmalarına karar
verilmesinden sonra muhafaza altına alınabilir. Bu mallar paraya çevrilmediği
takdirde geri verilir.
Haczedilen mallar, Adalet
Bakanlığı tarafından yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere ait lisanslı
yediemin depolarında muhafaza edilir. Yetki verilen gerçek veya tüzel kişiler,
bu yetkilerini Adalet Bakanlığının onayıyla alt işleticilere aynı standartları
sağlamak koşuluyla devredebilirler. Bu devir, yetki verilen gerçek veya tüzel
kişilerin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Bu depoların yönetmelikte
belirlenen nitelik ve şartlara uygunluğunun saptanması sonucunda işletme
belgesi Adalet Bakanlığı tarafından verilir. Haczedilen malların muhafaza
işlemleri; lisanslı yediemin depolarının kuruluşuna, bu depolarda bulunması
gereken asgari niteliklere, depo için alınacak teminata, mallar için muhtemel
rizikolara karşı yapılacak sigortaya; işletici olma niteliklerine, işletici
lisansına, Adalet Bakanlığı tarafından bu lisansın verilmesine; Adalet
Bakanlığının lisanslı işletmelerle ilgili görev ve yetkilerine; faaliyetin
durdurulması ya da iptali gibi idari tedbir ve tasarruflara; bu depoların
denetimine ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, Adalet Bakanlığı
tarafından çıkarılan yönetmelikte düzenlenir. Haczedilen malların muhafazası
aşamasındaki ücretler Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenecek tarifeyle
belirlenir.
(Mülga fıkra:
28/3/2023-7445/42 md.)
İcra müdürlüklerinin
talebi üzerine kolluk kuvvetleri tarafından yakalanan araçlar, en geç üç iş
günü içinde en yakın icra müdürlüğüne teslim edilir. Aracı teslim alan icra
müdürlüğü, aracın yakalanmasını isteyen icra müdürlüğüne bildirimde bulunur.
Muhafazasına
gerek kalmayan malların tasfiyesi:

Diğer taşınır mallar masrafı alacaklıdan peşinen alınarak muhafaza altına alınır. Alacaklının muvafakat etmesi durumunda, istendiğinde geri verilmek şartıyla mal muvakkaten borçluda veya üçüncü şahıs nezdinde bırakılabilir. Taşınır mal üçüncü şahsın elinde bulunurken haczedilirse, üçüncü şahsın kabulü hâlinde kendisine yediemin olarak bırakılır.

Sicile kayıtlı motorlu kara araçları yönünden İcra ve İflas Kanunu m. 106 hükmü saklı kalmak üzere, haczi yapılmış fakat muhafazaya alınmamış mallar satış talebiyle birlikte muhafaza altına alınmalı veya ihaleyi kazanana teslime hazır konuma getirilmelidir; aksi durumda bu malların satışı gerçekleştirilemez.

Haciz Tutanağının Düzenlenmesi ve Borç Ödeme Taahhüdü

Haciz tutanağında haciz tarihi, haczin başlangıç ve bitiş saati, haczedilen malların neler olduğu, bu malların yediemine teslim edilip edilmediği, yediemine verilmişse takdir edilen yediemin ücreti, taksi ücretinin miktarı ile haciz mahallinde hazır bulunan borçlu, alacaklı veya vekillerinin beyanları yer alır.

Tutanağa borçlunun, varsa istihkak iddiasında bulunan kişinin, kefilin ve yedieminin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaraları, anne ve baba adları ile doğum tarihleri kaydedilir. Kimlik bilgilerini açık şekilde beyan etmeyen kişilerin beyanları tutanağa geçirilmez.

Borçlunun haciz mahallinde borç ödeme taahhüdünde bulunması hâlinde, taahhüt tarihi ile son ödeme tarihi arasında işleyecek yasal faiz ve tüm alacak kalemleri tutanakta ayrı ayrı ve açıkça gösterilmelidir. Alacaklı taraf faizden vazgeçmişse bu feragat durumu da tutanağa ayrıca not edilir.

İstihkak İddiası ve İtiraz Süreleri

İcra ve İflas Kanunu m. 96 uyarınca borçlu, elinde bulunan bir malı başkasının mülkü veya rehni olarak gösterir veya üçüncü bir şahıs haczedilen mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia ederse icra dairesi bunu haciz ve icra tutanaklarına geçirerek taraflara bildirir. İcra dairesi aynı zamanda istihkak iddiasına karşı itirazlarını bildirmeleri için alacaklı ve borçluya üç günlük mühlet tanır; bu süre içinde sessiz kalınması hâlinde istihkak iddiası kabul edilmiş sayılır.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 96Kaynağı aç

Madde
96 – (Değişik: 18/2/1965-538/53 md.)
Borçlu,
elinde bulunan bir malı başkasının mülkü veya rehni olarak gösterdiği yahut
üçüncü bir şahıs tarafından o mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia
edildiği takdirde, icra dairesi bunu haciz ve icra tutanaklarına geçirir ve
keyfiyeti iki tarafa bildirir.
İcra
dairesi aynı zamanda istihkak iddiasına karşı itirazları olup olmadığını
bildirmek üzere alacaklı ve borçluya üç günlük mühlet verir. Sükütları halinde
istihkak iddiasını kabul etmiş sayılırlar.
Malın
haczine muttali olan borçlu veya üçüncü şahıs, ıttıla tarihinden itibaren yedi
gün içinde istihkak iddiasında bulunmadığı takdirde, aynı takipte bu iddiayı
ileri sürmek hakkını kaybeder. İstihkak iddiasının yapıldığı veya istihkak
davasının açıldığı tarihte istihkak müddeisi ile birlikte oturan kimseler yahut
bu şahısların iş ortakları, iddianın yapıldığı tarihte veya istihkak davası 97
nci maddenin 9 uncu fıkrası gereğince açılmışsa davanın açıldığı tarihte malın
haczine ıttıla kesbetmiş sayılırlar.
2
– Üçüncü şahsın istihkak iddiası:

Malın haczine muttali olan borçlu veya üçüncü şahıs, ıttıla tarihinden itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmazsa aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder.

Haciz mahallinde borç ödeme taahhüdü verilirken nelere dikkat edilir?

Borç ödeme taahhüdünde taahhüt tarihi ile son ödeme tarihi arasında işleyecek yasal faiz ve tüm alacak kalemleri tutanakta ayrı ayrı ve açıkça belirtilmeli, alacaklı faizden feragat etmişse bu durum tutanağa ayrıca yazılmalıdır.

Borçlunun evindeki eşyalar haczedilebilir mi?

Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası haricinde borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile fertlerine ait kişisel eşyalar ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyaları haczedilemez.

Haczedilen mal için istihkak iddiası hangi sürede ileri sürülmelidir?

Hacze muttali olan borçlu veya üçüncü şahıs, öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmalıdır; aksi takdirde aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

İcra ve iflas hukuku