Ceza Hukuku

Gümrük İşlemi Yapılmadan Eşya Sokma ve Change Araç

by Avukat Erdal Ersoy
Gümrük İşlemi Yapılmadan Eşya Sokma ve Change Araç

Eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmadan ülkeye sokan kişi, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 3. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Eşya gümrük kapıları dışından ülkeye sokulursa verilecek ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır. Change işleminde, hurda veya ağır hasarlı aracın şasi ya da motor numarası, gümrük mevzuatına aykırı yolla yurda sokulan aracın gövde ve motor bloğuna işlenir. Kaçak sokulan araç, hurda veya ağır hasarlı aracın yerini alır ve piyasaya sürülür.

5607 sayılı KAÇAKÇILIKLA MÜCADELE KANUNU m. 3Kaynağı aç
MADDE 3 – (Değişik: 28/3/2013-6455/54 md.) (1) Eşyayı, gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Eşyanın, gümrük kapıları dışından ülkeye sokulması halinde, verilecek ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır. (2) Eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (3) Transit rejimi çerçevesinde taşınan serbest dolaşımda bulunmayan eşyayı, rejim hükümlerine aykırı olarak gümrük bölgesinde bırakan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (4) Belli bir amaç için kullanılmak veya işlenmek üzere ülkeye geçici ithalat ve dahilde işleme rejimi çerçevesinde getirilen eşyayı, hile ile yurt dışına çıkarmış gibi işlem yapan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (5) Birinci ila dördüncü fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesine iştirak etmeksizin, bunların konusunu oluşturan eşyayı, bu özelliğini bilerek ve ticarî amaçla satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (6) Özel kanunları gereğince gümrük vergilerinden kısmen veya tamamen muaf olarak ithal edilen eşyayı, ithal amacı dışında başka bir kullanıma tahsis eden, satan veya devreden ya da bu özelliğini bilerek satın alan veya kabul eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (7) İthali kanun gereği yasak olan eşyayı ülkeye sokan kişi, fiil daha ağır bir cezayı gerektiren suç oluşturmadığı takdirde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. İthali yasak eşyayı, bu özelliğini bilerek satın alan, satışa arz eden, satan, taşıyan veya saklayan kişi, aynı ceza ile cezalandırılır. (8) İhracı kanun gereği yasak olan eşyayı ülkeden çıkaran kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (9) İlgili kanun hükümlerine göre teşvik, sübvansiyon veya parasal iadelerden yararlanmak amacıyla ihracat gerçekleşmediği hâlde gerçekleşmiş gibi gösteren ya da gerçekleştirilen ihracata konu malın cins, miktar, evsaf veya fiyatını değişik gösteren kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Beyanname ve eki belgelerde gösterilen ile gerçekte ihraç edilen eşya arasında yüzde onu aşmayan bir fark bulunması halinde, sadece 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre işlem yapılır. (10) Kaçakçılık suçunun konusunu oluşturan eşyanın akaryakıt ile tütün, tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler olması halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek cezalar yarısından iki katına kadar artırılır, ancak bu fıkranın uygulanması suretiyle verilecek ceza üç yıldan az olamaz.[5] (11) (Değişik: 18/6/2014-6545/89 md.) Ulusal marker uygulamasına tabi olup da, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun belirlediği seviyenin altında ulusal marker içeren veya hiç içermeyen akaryakıtı; a) Ticari amaçla üreten, bulunduran veya nakleden, b) Satışa arz eden veya satan, c) Bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın alan, kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Ancak, marker içermeyen veya seviyesi geçersiz olan akaryakıtın kaçak olarak yurda sokulduğunun anlaşılması hâlinde, onuncu fıkra hükmüne istinaden cezaya hükmolunur. (12) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan izin alınmadan; akaryakıt haricinde kalan solvent, madenî yağ, baz yağ, asfalt ve benzeri petrol ürünlerinden akaryakıt üreten veya bunları doğrudan akaryakıt yerine ikmal ederek üreten, satışa arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (Ek cümle:29/4/2021-7318/13 md.) Akaryakıt yerine kullanılan diğer ürünler yönünden de bu fıkra uyarınca cezaya hükmolunur. (13) Her türlü üretim, iletim ve dağıtım hatları dahil olmak üzere sıvı veya gaz halindeki hidrokarbonlarla, hidrokarbon türevi olan yakıtları nakleden boru hatlarından, depolarından veya kuyulardan kanunlara aykırı şekilde alınan ürünleri satışa arz eden, satan, bulunduran, bu özelliğini bilerek ticarî amaçla satın alan, taşıyan veya saklayan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (14) Kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykırı olarak sabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipman bulunduranlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (15) Ulusal markeri yetkisiz olarak üreten, satışa arz eden, satan, yetkisiz kişilerden satın alan, kabul eden, bu özelliğini bilerek nakleden veya bulunduranlar, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Ulusal markerin kimyasal özelliklerini taşımasa bile, bu madde yerine kullanılmak amacıyla üretilen kimyasal terkipler hakkında da bu fıkra hükmü uygulanır. (16) Tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin ambalajlarına kamu kurumlarınca uygulanan bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretlerin taklitlerini imal eden veya ülkeye sokanlar ile bunları bilerek bulunduran, nakleden, satan ya da kullananlar üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (17) Tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin ambalajlarına kamu kurumlarınca uygulanan bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretleri; ilgili mevzuatta belirlenen şekilde temin etmesine rağmen belirlenen ürünlerde kullanmaksızın bedelli veya bedelsiz olarak yayanlar, bunları alma veya kullanma hakkı olmadığı halde sahte evrak veya dokümanlarla veya herhangi bir biçimde ilgili kurum ve kuruluşları yanıltarak temin edenler, bunları taklit veya tahrif ederek ya da konulduğu üründen kaldırarak, değiştirerek ya da her ne suretle olursa olsun tedarik ederek amacı dışında kullananlar üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. (18) (Değişik: 18/6/2014-6545/89 md.) Ambalajlarında bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaret bulunmayan ya da taklit veya yanıltıcı bandrol, etiket, hologram, pul, damga veya benzeri işaretleri taşıyan tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkileri; a) Ticari amaçla üreten, bulunduran veya nakleden, b) Satışa arz eden veya satan, c) Bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın alan, kişi üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Ancak, tütün mamullerinin, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerin kaçak olarak yurda sokulduğunun anlaşılması hâlinde, onuncu fıkra hükmüne istinaden cezaya hükmolunur. (19) (Mülga: 18/6/2014-6545/89 md.) (20) (Mülga: 18/6/2014-6545/89 md.; Yeniden düzenleme: 28/11/2017-7061/93 md.) Ticari amaçla; makaron veya yaprak sigara kâğıdını, içine kıyılmış tütün, parçalanmış tütün ya da tütün harici herhangi bir madde doldurulmuş olarak satanlara, satışa arz edenlere, bulunduran ve nakledenlere üç yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir.[6][7] (21) (Ek:30/11/2022-7423/8 md.) Tarım ve Orman Bakanlığından yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti yapanlara iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.[8] (22) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiiller, teşebbüs aşamasında kalmış olsa bile, tamamlanmış gibi cezalandırılır. (23) (Ek: 18/6/2014-6545/89 md.)Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan suçların konusunu oluşturan eşyanın değerinin fahiş olması hâlinde, verilecek cezalar yarısından bir katına kadar artırılır. (Ek cümle:14/4/2020-7242/61 md.) Eşyanın değerinin hafif olması hâlinde verilecek cezalar yarısına kadar, pek hafif olması hâlinde ise üçte birine kadar indirilir. Nitelikli haller[9]

Gümrük işlemi yapılmadan ülkeye sokulan eşya

Gümrük işlemi, gümrük idarelerince mevzuat gereğince yapılması gereken her türlü işlemi kapsar. Birinci fıkranın ilk cümlesi, cezayı eşyanın bir gümrük kapısından sokulmuş olmasına bağlamaz. Cezayı artıran ikinci cümle, eşyanın gümrük kapıları dışından ülkeye sokulması haline özgüdür. Artırım, verilecek cezanın üçte birinden yarısına kadar olan aralıkta bırakılır. Hapis cezasının yanında on bin güne kadar adli para cezası da öngörülür.

Aldatıcı işlemle vergi ödenmeden sokma

Eşyayı aldatıcı işlem ve davranışlarla, gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeden ülkeye sokan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Bu alt sınır, birinci fıkradaki bir yıllık sınırdan farklıdır. Fıkra, aldatıcı işlem ve davranışı verginin kısmen veya tamamen ödenmemesiyle birlikte arar. Change niteliğindeki araç veya parçanın bu fıkrada kalıp kalmadığı, somut olayda bu davranışın bulunmasına bağlıdır.

Transit, geçici ithalat ve dahilde işleme

Transit rejimi çerçevesinde taşınan ve serbest dolaşımda bulunmayan eşyayı, rejim hükümlerine aykırı biçimde gümrük bölgesinde bırakan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Bu fiil, 3. maddenin üçüncü fıkrasındadır.

Dördüncü fıkra, kullanma veya işleme amacıyla ve geçici ithalat ile dahilde işleme rejimleri kapsamında ülkeye getirilmiş eşyayı konu alır. Cezalandırılan hareket, bu eşyanın yurt dışına fiilen çıkarılmamış olmasına rağmen çıkarılmış gibi gösterilmesidir; hareket hileye dayanır. Hapis cezası bir yıldan başlar ve üç yılı aşmaz. Ayrıca beş bin günü geçmeyen adli para cezası verilir.

Suça katılmadan ticari amaçla eşya üzerinde işlem

Birinci ila dördüncü fıkralarda tanımlanan fiillere iştirak etmeksizin hareket eden kişi, eşyanın bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın alır, satışa arz eder, satar, taşır veya saklarsa cezalandırılır. Ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Bilme ve ticari amaç birlikte aranır. Fıkra, sayılan fiillere iştirak eden kişiyi muhatap almaz. Satın alma, satışa arz, satma, taşıma ve saklama dışında bir fiil bu fıkrada ayrıca gösterilmez.

Vergiden muaf ithal edilen eşya

Özel kanunlar gereğince gümrük vergisinden kısmen veya tamamen muaf ithal edilen eşyayı, ithal amacı dışında başka bir kullanıma tahsis eden, satan veya devreden kişi altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Aynı ceza, eşyanın bu özelliğini bilerek satın alan veya kabul eden kişi için de geçerlidir. Fıkra, muafiyetin yanında ya amaç dışı tahsis, satış veya devri ya da özelliği bilerek satın alma veya kabul etmeyi arar.

Teşebbüs ve eşyanın değeri

3. maddenin yukarıdaki fıkralarında tanımlanan fiiller teşebbüs aşamasında kalsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılır. Bu fıkralardaki suçlara konu eşyanın değeri fahişse verilecek cezalar yarısından bir katına kadar artırılır. Değer hafifse cezalar yarısına kadar, pek hafifse üçte birine kadar indirilir. İndirim cümlesi 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanunun 61. maddesiyle eklenmiştir. Fahiş, hafif ve pek hafif değerler fıkrada sayısal bir eşiğe bağlanmaz.

Artırımı gerektiren haller

5607 sayılı Kanunda tanımlanan suç bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse verilecek ceza iki kat artırılır. Üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse artırım yarı oranındadır. Suç, tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde veya yararına işlenirse ayrıca bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. Fıkra, bu tedbirlerin içeriğini ayrıca sıralamaz.

5607 sayılı KAÇAKÇILIKLA MÜCADELE KANUNU m. 4Kaynağı aç
MADDE 4 – (1) Bu Kanunda tanımlanan suçların (…)9, bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek ceza iki kat artırılır. (2) Bu Kanunda tanımlanan suçların (…)9, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. (3) Bu Kanunda tanımlanan suçların, tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde veya yararına olarak işlenmesi halinde, ayrıca bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. (4) Bu Kanunda tanımlanan suçların, kaçakçılık fiillerini önlemek, izlemek, araştırmak ve soruşturmakla görevli kişiler tarafından veya meslek ve sanatın sağladığı kolaylıklardan yararlanmak suretiyle işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. (5) Bu Kanunda tanımlanan suçların (…)9, belgede sahtecilik yapılarak işlenmesi halinde, ayrıca bu suçtan dolayı da cezaya hükmolunur. (6) Kaçakçılık fiillerini önlemek, izlemek ve araştırmakla görevli olup da bu Kanunda tanımlanan suçların işlenmesine kasten göz yuman kişi, işlenen suçun müşterek faili olarak sorumlu tutulur. (7) Kaçakçılık suçunun konusunu oluşturan eşyanın, Devletin siyasî, iktisadî veya askerî güvenliğini bozacak ya da çevre veya toplum sağlığını tehdit edecek nitelikte olması halinde, fiil daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde, verilecek hapis cezası on yıldan az olamaz. (8) (Ek: 28/3/2013-6455/55 md.)Kaçak akaryakıt satışının, 3 üncü maddenin on dördüncü fıkrasında belirtildiği şekilde sabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipman kullanılarak gerçekleştirilmesi halinde verilecek cezalar iki kat artırılır. (9) (Ek: 28/3/2013-6455/55 md.) Tütün ve tütün mamulleri, alkollü içkiler, akaryakıt, uyuşturucu, silah ve mühimmat, elektronik eşya ve canlı hayvan, et, çay, şeker, zeytin gibi gıda maddeleri ile gerekli görülen hallerde diğer kaçakçılık türleri ile ilgili mahkûmiyet hükmü kesinleşenler, Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca kamuoyuna ilan edilebilir. Bu ilanın süresi, nasıl yapılacağı ve ilan edilecek kaçakçılık türleri gibi hususlar Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Etkin pişmanlık

Suçun, kaçakçılık fiillerini önlemek, izlemek, araştırmak ve soruşturmakla görevli kişiler tarafından veya meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır. Belgede sahtecilik yapılarak işlenen suçta, bu suçtan dolayı ayrıca cezaya hükmolunur. Kaçakçılık fiillerini önlemek, izlemek ve araştırmakla görevli olup suçun işlenmesine kasten göz yuman kişi, işlenen suçun müşterek faili olarak sorumlu tutulur. Müşterek faillik için kasten göz yumma aranır. Bu son fıkrada soruşturma görevi ayrıca sayılmaz.

Kaçakçılık suçuna konu eşya Devletin siyasi, iktisadi veya askeri güvenliğini bozacak ya da çevre veya toplum sağlığını tehdit edecek nitelikteyse, fiil daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde hapis cezası on yıldan az olamaz. Sonuç, eşyanın bu niteliği taşımasına ve daha ağır bir suçun oluşmamasına bağlıdır.

Numara değişmeden takılan kaçak parça

Motor ve şasi numaralarında değişiklik yapılmadan kaçak parçaların araca monte edilmesi, klasik anlamda change araç olarak nitelenmez. Parçalar gümrük işlemlerine tabi tutulmadan veya gümrük vergileri kısmen ya da tamamen ödenmeden ülkeye sokulmuşsa, bu parçalar yönünden 5607 sayılı Kanun hükümleri gündeme gelebilir. Bu ihtimal tek bir fıkrayla sınırlanmaz. Böyle oluşturulan araç, orijinal olduğu veya bütün parçalarının hukuka uygun ithal edildiği belirtilerek satılırsa, satıcının kastının kapsamına göre dolandırıcılık sorumluluğu doğabilir.

Resmi belgede sahtecilik

5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 204. maddesinin birinci fıkrası üç hareketi cezalandırır: resmi belgeyi sahte düzenlemek, gerçek resmi belgeyi başkalarını aldatacak biçimde değiştirmek ve sahte resmi belgeyi kullanmak. Bu halde ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi belge bakımından kamu görevlisinin cezası ayrıdır. Sahte düzenleme, gerçek belgeyi aldatacak biçimde değiştirme, gerçeğe aykırı belge düzenleme veya sahte resmi belge kullanma halinde ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir.

5607 sayılı KAÇAKÇILIKLA MÜCADELE KANUNU m. 13Kaynağı aç
MADDE 13 – (1) Bu Kanunda tanımlanan suçlarla ilgili olarak 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun eşya ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümleri uygulanır. Ancak kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs edilen her türlü taşıma aracının müsadere edilebilmesi için aşağıdaki koşullardan birinin gerçekleşmesi gerekir: a) Kaçak eşyanın, suçun işlenmesini kolaylaştıracak veya fiilin ortaya çıkmasını engelleyecek şekilde özel olarak hazırlanmış gizli tertibat içerisinde saklanmış veya taşınmış olması. b) Kaçak eşyanın, taşıma aracı yüküne göre miktar veya hacim bakımından tamamını veya ağırlıklı bölümünü oluşturması veya naklinin, bu aracın kullanılmasını gerekli kılması. c) Taşıma aracındaki kaçak eşyanın, Türkiye’ye girmesi veya Türkiye’den çıkması yasak veya toplum veya çevre sağlığı açısından zararlı maddelerden olması. (2) Etkin pişmanlık nedeniyle fail hakkında cezaya hükmolunmaması veya kamu davasının düşmesine karar verilmesi, sadece suç konusu eşya ile ilgili olarak müsadere hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmez. Mülkiyetin kamuya geçirilmesi

Resmi belge, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli sayılan nitelikteyse 204. maddedeki ceza yarı oranında artırılır. Fıkra, bu niteliği taşıyan belgeleri tek tek saymaz. Madde, change araca veya gümrük suçuna özgü ayrı bir bent içermez. Kaçakçılık suçu belgede sahtecilik yapılarak işlenirse sahtecilik suçundan ayrıca cezaya hükmolunur.

Nitelikli dolandırıcılığın işleniş biçimi

5237 sayılı Kanunun 158. maddesinin birinci fıkrasındaki (d) bendi, dolandırıcılığın bir işleniş biçimini tanımlar. Bent, kamu kurumlarının ve kamu kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi partilerin, vakıfların ve dernek tüzel kişiliklerinin fiilde araç kılınmasını kapsar. Fıkrada sayılan hallerde hapis cezası üç yıldan on yıla kadardır ve adli para cezası beş bin günü aşmaz. Hapis alt sınırının dört yıla yükselmesi ve adli para cezasının suçtan doğan menfaatin iki katından az olmaması yalnızca (e), (f), (j), (k) ve (l) bentleri için yazılmıştır. (d) bendi bu cümlede yer almaz.

5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
Madde 158- (1) Dolandırıcılık suçunun; a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle, b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak suretiyle, c) Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle, d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle, e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak, f) Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle, g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle, h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında, i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle, j) Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla, k) Sigorta bedelini almak maksadıyla, l) (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle, İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/19 md.; Değişik: 3/4/2013-6456/40 md.) Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.[71] (2) Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak, başkasından menfaat temin eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır. (3) (Ek fıkra: 24/11/2016-6763/14 md.) Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır. Daha az cezayı gerektiren hal

158. maddenin üçüncü fıkrası, bu maddedeki suçlarla 157. maddedeki suçları kapsar. Üç veya daha fazla kişinin birlikte işlemesi cezayı yarı oranında artırır. Suçun, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi cezayı bir kat artırır.

Change araç iddiasında görev ve bozma

Yargıtay (Kapatılan) 15. Ceza Dairesinin 22/04/2021 tarihli, 2021/1938 esas ve 2021/4889 karar sayılı kararında temyiz edilen ilk derece sonuçları iki mahkumiyet kaydıyla gösterilir. Dolandırıcılık yönünden 5237 sayılı Kanunun 157. maddesinin birinci fıkrası, 52. maddesinin ikinci ve dördüncü fıkraları ile 53. madde; resmi belgede sahtecilik yönünden 204. maddenin birinci fıkrası ve 53. madde yazılır. Bu kayıt, dairenin benimsediği mahkumiyet sonucu değildir. Karar, sanığın sigorta şirketinden ağır hasarlı aldığı araca çalıntı başka araçlardan alınan şasi numarası ile motor beyninin monte edilerek change araç haline getirildiği ve bu aracın satıldığı yönündeki anlatımı iddia olarak ele alır.

Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2021/1938, K. 2021/4889Kaynağı aç
(Kapatılan)15. Ceza Dairesi         2021/1938 E.  ,  2021/4889 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi SUÇ : Dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik HÜKÜM : a)Dolandırıcılık suçundan; TCK'nın 157/1, 52/2-4 ve 53. maddeleri uyarınca mahkumiyet b)Resmi belgede sahtecilik suçundan; TCK'nın 204/1 ve 53. maddeleri uyarınca mahkumiyet Dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından sanığın mahkumiyetine ilişkin hükümler, sanık tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü; Sanığın, sigorta şirketinden ağır hasarlı olarak aldığı aracı çalıntı başka araçlardan aldığı şasi numarası ile motor beynini bu araca monte etmek suretiyle change araç haline getirdiği, olay tarihinde oto pazarında katılana söz konusu change aracı satarak haksız yarar sağladığı, bu suretle dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarını işlediğinin iddia edildiği olayda; Suça konu araca ilişkin trafik tescil belgesinin çalıntı başka bir araca ait şasi numarasına göre düzenlenmiş olması ve bu aracın kamu kurumu niteliğinde olan Trafik Tescil Müdürlüğü'nün maddi varlığı olan söz konusu trafik tescil belgesi kullanılarak noterde satıldığının anlaşılması karşısında, sanığa isnat edilen eylemin 5237 sayılı TCK'nın 158/1-d ve 204/1 maddelerinde düzenlenen nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarını oluşturup oluşturmadığına ilişkin delillerin takdiri ve değerlendirme yetki ve görevinin üst dereceli Ağır Ceza Mahkemesine ait olduğu gözetilerek görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, yargılama devamla yazılı şekilde hükümler kurulması, Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA, aynı Kanunun 326/son maddesi uyarınca ceza miktarı bakımından sanığın kazanılmış hakkının saklı tutulmasına, 22/04/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Daire, suça konu aracın trafik tescil belgesinin çalıntı başka bir araca ait şasi numarasına göre düzenlendiğini ve aracın, kamu kurumu niteliğindeki Trafik Tescil Müdürlüğünün maddi varlığı olan bu belge kullanılarak noterde satıldığının anlaşıldığını belirtir. Bu tespit, eylemin suç oluşturduğuna dair mahkumiyet değil, görevsizlik gerekçesinin dayanağıdır. İsnat edilen eylemin 158. maddenin birinci fıkrasının (d) bendi ile 204. maddenin birinci fıkrasındaki nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarını oluşturup oluşturmadığını değerlendirmek, üst dereceli Ağır Ceza Mahkemesinin yetki ve görevidir. Görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yargılamaya devam edilerek yazılı hüküm kurulması bozma nedeni sayılmıştır. Hükümler, 5320 sayılı Kanunun 8. maddesinin birinci fıkrası gereğince uygulanan 1412 sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca sair hususlar incelenmeksizin bozulmuştur. Aynı Kanunun 326. maddesinin son fıkrası uyarınca ceza miktarı bakımından sanığın kazanılmış hakkı saklı tutulmuştur. Karar 22/04/2021 tarihinde oybirliğiyle verilmiştir.

Eşyanın müsaderesi

İyiniyetli üçüncü kişilere ait olmayan eşya hakkında müsadere kararı verilir. Kapsam, kasıtlı suç işlenirken kullanılan eşyayı, suçun işlenmesine tahsis olunan eşyayı ve suçtan doğan eşyayı içerir. Suç işlemek üzere hazırlanan eşyada müsadere, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak bakımından tehlike bulunmasına bağlıdır. Eşya üzerinde iyiniyetli üçüncü kişiler lehine sınırlı ayni hak varsa karar, bu hak saklı bırakılarak kurulur. Birinci fıkraya giren eşya yok edilmiş, elden çıkarılmış, tüketilmiş veya müsaderesi başka yolla imkansız bırakılmışsa, eşyanın değeri ölçüsünde para tutarı müsadere edilir. Suçta kullanılan eşya yönünden müsadere, işlenen suçla karşılaştırıldığında daha ağır sonuç doğuracak ve hakkaniyete aykırı düşecekse hükmedilmeyebilir.

5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 54Kaynağı aç
Madde 54- (1) İyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/11 md.) Eşyanın üzerinde iyiniyetli üçüncü kişiler lehine tesis edilmiş sınırlı ayni hakkın bulunması hâlinde müsadere kararı, bu hak saklı kalmak şartıyla verilir. (2) Birinci fıkra kapsamına giren eşyanın, ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin başka bir surette imkansız kılınması halinde; bu eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilir. (3) Suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında, müsaderesine hükmedilmeyebilir. (4) Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya, müsadere edilir. (5) Bir şeyin sadece bazı kısımlarının müsaderesi gerektiğinde, tümüne zarar verilmeksizin bu kısmı ayırmak olanaklı ise, sadece bu kısmın müsaderesine karar verilir. (6) Birden fazla kişinin paydaş olduğu eşya ile ilgili olarak, sadece suça iştirak eden kişinin payının müsaderesine hükmolunur. Kazanç müsaderesi

Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya müsadere edilir. Bir şeyin yalnız bazı kısımlarının müsaderesi gerektiğinde, tümüne zarar verilmeksizin bu kısmı ayırmak olanaklı ise yalnız bu kısmın müsaderesine karar verilir. Hüküm, kısmın ayrılamadığı halde eşyanın tümünün müsadere edileceğini ayrıca yazmaz. Birden fazla kişinin paydaş olduğu eşyada yalnız suça iştirak eden kişinin payının müsaderesine hükmolunur. Paydaş olmayan alıcı bu fıkranın konusu olarak yazılmaz.

Taşıma aracının müsaderesi

5607 sayılı Kanunda tanımlanan suçlarda 5237 sayılı Kanunun eşya ve kazanç müsaderesi hükümleri uygulanır. Kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs edilen taşıma aracının müsaderesi ise bentlerdeki koşullardan birinin gerçekleşmesine bağlıdır. Change araç bu bentlerde ayrıca anılmaz. Koşullardan ilki, kaçak eşyanın suçun işlenmesini kolaylaştıracak veya fiilin ortaya çıkmasını engelleyecek şekilde özel olarak hazırlanmış gizli tertibat içinde saklanması veya taşınmasıdır. İkincisi, kaçak eşyanın taşıma aracının yüküne göre miktar veya hacim bakımından yükün tamamını ya da ağırlıklı bölümünü oluşturması veya naklin bu aracın kullanılmasını gerekli kılmasıdır. Üçüncüsü, taşıma aracındaki kaçak eşyanın Türkiye'ye girmesi veya Türkiye'den çıkması yasak ya da toplum veya çevre sağlığı açısından zararlı maddelerden olmasıdır. Metin sayısal bir oran veya zararlı madde listesi vermez.

5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 204Kaynağı aç
Madde 204- (1) Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (3) Resmi belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması halinde, verilecek ceza yarısı oranında artırılır. Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek

Etkin pişmanlık nedeniyle faile ceza verilmemesi veya kamu davasının düşmesi, yalnız suç konusu eşya bakımından müsadere hükümlerinin uygulanmasına engel olmaz. Hüküm, taşıma aracını ayrıca zikretmez.

Tescil hizmeti ve idari tazminat

Danıştay 15. Dairesinin 05/04/2017 tarihli, 2013/1608 esas ve 2017/1575 karar sayılı kararı idari tazminat uyuşmazlığına ilişkindir. İlk derece gerekçesinde, araca trafiğe ilk girişinin sahte belgelerle yapıldığından ve change olabileceğinden bahisle 07.01.2008 tarihinde el konulduğu, inceleme sonunda aracın çalıntı ve change olduğunun anlaşıldığı ve aracın kendisinden çalındığı kişiye teslim edildiği yer alır. Aynı gerekçe, trafik tescil işlemlerinin ülke genelinde yapılmasından, motorlu araç kayıtlarının tutulmasından ve bu kayıtlardaki her türlü değişikliğin izlenmesinden davalı idarenin sorumlu olduğunu, davacının aracı hatalı tutulan tescil kayıtlarına güvenerek satın aldığını belirtir. İdare mahkemesi, trafik kayıt ve tescil hizmetinin gereği gibi yürütülmemesinden doğan zararın hizmetin kusurlu işlemesi nedeniyle ortaya çıktığını ve idare tarafından tazmin edilmesi gerektiğini kabul ederek davayı kısmen kabul etmiştir. Fazlaya ilişkin maddi ve manevi tazminat istemleri reddedilmiş, maddi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2015/5502, K. 2018/4250Kaynağı aç
7. Ceza Dairesi         2015/5502 E.  ,  2018/4250 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi SUÇ : 5607 sayılı Kanuna muhalefet HÜKÜM : Hükümlülük, erteleme, müsadere Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü; TCK.nun 54/5. maddesi gereğince suça konu kaçak aracın tümüne zarar verilmeksizin ayrılması mümkün görülmediğinden aracın tamamı yerine arka kısım iskeletinin müsaderesine karar verilmesi, Yasaya aykırı, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden ve bu hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nun 322. maddesi uyarınca, hükümden suça konu kaçak aracın arka kısım iskeletinin müsaderesine ilişkin bölümün çıkarılması, yerine "suça konu … plakalı 1991 model BMW 3.25 marka otomobilin 5067 sayılı Kanunun 13/1. maddesi delaletiyle TCK.nun 54/4. maddesi uyarınca müsaderesine" ifadesinin eklenmesi ve sair kısımların aynen bırakılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 16.04.2018 günü oybirliğiyle karar verildi.

Danıştay 15. Dairesi, temyiz istemine konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, bozulmasını gerektirecek yasal bir sebep bulunmadığı sonucuna varmıştır. Daire, 05/04/2017 tarihinde temyiz isteminin reddine ve idare mahkemesi kararının kabule ilişkin kısmının onanmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine oybirliğiyle karar vermiştir. Onama, kabule ilişkin kısma yöneliktir. Daire, araç satışı nedeniyle hukuki sorumluluğu bulunan kişilere karşı adli yargıda açılan davalarda zararın bir kısmının veya tamamının tazmin edildiğinin tespit edilmesi halinde idarenin bu hususu dikkate alacağını belirtmiştir. Kararda, 2577 sayılı Kanunun 18/06/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunla eklenen Geçici 8. maddesinin birinci fıkrası ile 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren on beş gün içinde karar düzeltme yolunun açık olduğu ifade edilmiştir. Süre tebliğ tarihini izleyen günden başlar; karar tebliğ gününü ayrıca göstermez.

Sık sorulan sorular

Gümrük kapısı dışından eşya sokmak cezayı artırır mı?

Evet. Eşya gümrük işlemlerine tabi tutulmadan ve gümrük kapıları dışından ülkeye sokulursa verilecek ceza üçte birinden yarısına kadar artırılır. Artırım bu aralık içinde bırakılır.

Teşebbüs halinde ceza tamamlanmış suç gibi mi verilir?

Evet. 5607 sayılı Kanunun 3. maddesinde yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiiller, teşebbüs aşamasında kalsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılır.

Change araç satışı her zaman nitelikli dolandırıcılık mudur?

Hayır. Kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması, 158. maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde bir işleniş biçimi olarak sayılır. Bent, her change satışını bu suça bağlayan bir kural içermez. Aracın orijinal olduğu veya parçalarının hukuka uygun ithal edildiği belirtilerek satılması halinde dolandırıcılık sorumluluğu, satıcının kastının kapsamına göre doğabilir. Yargıtay (Kapatılan) 15. Ceza Dairesi, 2021/1938 esas ve 2021/4889 karar sayılı kararında eylemin 158/1-d ve 204/1 kapsamına girip girmediğinin değerlendirilmesini Ağır Ceza Mahkemesine bırakmış, hükümleri sair hususları incelemeden bozmuştur.

İyiniyetli üçüncü kişiye ait eşya müsadere edilir mi?

Hayır. 54. maddenin birinci fıkrası, müsadereyi eşyanın iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmaması koşuluna bağlar. İyiniyetli üçüncü kişi lehine sınırlı ayni hak varsa müsadere bu hak saklı kalmak şartıyla verilir. Paylı eşyada yalnız suça iştirak eden kişinin payı müsadere edilir.

Kaçak eşya taşıyan her araç müsadere edilir mi?

Hayır. Kaçak eşya taşımasında bilerek kullanılan veya kullanılmaya teşebbüs edilen taşıma aracının müsaderesi, gizli tertibat, yükün tamamı ya da ağırlıklı bölümü veya naklin aracı gerekli kılması yahut yasak ya da sağlığa zararlı madde koşullarından birinin gerçekleşmesine bağlıdır.

Örgüt veya birden çok fail cezayı nasıl değiştirir?

5607 sayılı Kanundaki suç bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza iki kat artırılır; üç veya daha fazla kişi birlikte işlerse ceza yarı oranında artırılır. 157 ve 158. maddelerdeki suçlarda üç veya daha fazla kişinin birlikte işlemesi cezayı yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş örgütün faaliyeti bir kat artırır. Bu hükümler kendi suçları için ayrı yazılır.

Bu onama kararında karar düzeltme süresi ne kadardır?

Tebliğ tarihini izleyen günden itibaren on beş gündür. Süre, 2577 sayılı Kanunun 6545 sayılı Kanunla eklenen Geçici 8. maddesinin birinci fıkrası ve 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu karar için gösterilmiştir. Karar, tebliğ gününü ayrıca yazmaz.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu