İnternet ve sosyal medya mecralarında güven ilişkisi kurularak sınır kapısında veya gümrükte mahsur kalındığı iddiasıyla para talep edilmesi, Türk ceza hukuku kapsamında dolandırıcılık suçunu oluşturur. Hileli eylemlerle kişilerin aldatılması ve mağdurun malvarlığı zararına karşılık haksız menfaat temin edilmesi cezai yaptırıma bağlanmıştır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 157Kaynağı aç
başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye
bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.
Nitelikli dolandırıcılık
Duygusal Yaklaşımla Kurulan Dolandırıcılık Yöntemi
Failler çoğunlukla dijital platformlar üzerinden temasa geçtikleri kişileri hedef seçmektedir. Süreç içinde kurulan samimi sohbetler, iltifatlar ve duygusal bağlar vasıtasıyla mağdur nezdinde güven temin edilmektedir. Bu bağ oluştuktan hemen sonra sınır kapısında beklenmeyen bir engel çıktığı ya da gümrükte acil bir sorunla karşılaşıldığı öne sürülerek ivedilikle nakit transferi istenmektedir.
Dolandırıcılık Suçunun Unsurları ve Temel Cezası
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157 uyarınca, hileli davranışlarla bir kişiyi aldatıp kendisinin veya bir başkasının zararına yol açarak şahsına ya da bir başkasına yarar sağlayan faile bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilmektedir. Yalan beyanlarla kurgulanan sahte mağduriyetler bu suç tipinin temel şeklini meydana getirir.
Bilişim Sistemleri ve Bankalar Aracılığıyla Nitelikli Dolandırıcılık
Gümrükte kalındığı yalanıyla icra edilen eylemlerde internet tabanlı iletişim araçlarının ve banka hesaplarının ödeme vasıtası olarak devreye sokulması suçun nitelikli halini gündeme getirir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/1-f hükmü uyarınca, dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin ya da banka ve kredi kurumlarının araç kılınmasıyla gerçekleştirilmesi durumunda üç yıldan on yıla kadar hapis cezasına hükmedilmektedir. Bu nitelikli halin varlığında tayin edilecek hapis cezasının alt sınırı dört yıldan az olamamaktadır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak
suretiyle,
c) Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi
parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması
suretiyle,
e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
f) Bilişim sistemlerinin, banka veya
kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak
suretiyle,
h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden
kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin
kooperatifin faaliyeti kapsamında,
i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı
kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
j) Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir
kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
k) Sigorta bedelini almak maksadıyla,
l) (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Kişinin,
kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı
olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi
suretiyle,
İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar
adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/19 md.; Değişik:
3/4/2013-6456/40 md.) Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan
hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan
elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.[71]
(2) Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı
sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak,
başkasından menfaat temin eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre
cezalandırılır.
(3) (Ek fıkra: 24/11/2016-6763/14 md.)
Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından
birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için
teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek
ceza bir kat artırılır.
Daha az cezayı gerektiren hal
Toplu ve Örgütlü İşlenen Fiillerde Artırım Sebepleri
Suçun münferit bir eylemden öteye geçerek birden çok fail tarafından koordineli biçimde yürütülmesi cezanın şiddetlendirilmesini gerektirir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/3 düzenlemesine göre, eylemin en az üç kişi tarafından müştereken işlenmesi halinde takdir olunacak yaptırım yarı oranında artırılmaktadır. Fiilin suç işlemek üzere tesis edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde icra edilmesi durumunda ise hükmedilecek ceza bir kat artırılarak uygulanmaktadır.
Mağduriyet Halinde Başvurulacak Hukuki Yollar
Bu tür hileli yöntemlerle maddi kayba uğrayan kişilerin hak kaybı yaşamamak adına gecikmeksizin en yakın kolluk birimine müracaat ederek resmi suç duyurusu yapmaları gerekmektedir. Soruşturmanın etkin yürütülebilmesi ve şüphelilerin tespit edilebilmesi bakımından, konuşma dökümleri, kısa mesajlar, sosyal medya yazışmaları, telefon arama geçmişleri ve banka dekontları gibi tüm ispat araçlarının eksiksiz muhafaza edilmesi zorunludur.
Gümrükte mahsur kaldığını söyleyip para isteyen fail hangi cezayla karşılaşır?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157 gereğince hileli davranışla haksız yarar sağlayan faile bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir; fiilin bilişim sistemleri veya banka kurumları aracılığıyla işlenmesi halinde ceza alt sınırı dört yıldan az olmamak üzere üç yıldan on yıla kadar hapis olarak tayin edilir.
Sınır kapısı yalanıyla para toplayan birden fazla kişi varsa ceza nasıl değişir?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 158/3 uyarınca dolandırıcılık suçunun en az üç kişi tarafından birlikte işlenmesi durumunda ceza yarı oranında, suç işlemek amacıyla kurulan örgütün faaliyeti kapsamında gerçekleştirilmesi durumunda ise bir kat artırılır.
Dolandırılan mağdurların ilk aşamada yapması gereken işlemler nelerdir?
Mağdurların vakit kaybetmeden en yakın kolluk birimine suç duyurusunda bulunması ve failin belirlenmesine yardım edecek tüm iletişim kayıtları, banka transfer belgeleri ve yazışmaları delil olarak koruması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy