Göçmen kaçakçılığı suçu doğrudan veya dolaylı menfaat sağlamak maksadıyla yasal olmayan yollardan yabancıların ülkeye sokulması, kalması veya çıkışına imkan verilmesiyle oluşurken; izinsiz işçi çalıştırma iddiasında ve ceza yargılamasında hukuka uygun delillerin toplanması esastır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 79Kaynağı aç
elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollardan;
a) Bir yabancıyı ülkeye sokan veya ülkede kalmasına imkan sağlayan,
b) Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan,
Kişi, beş yıldan
sekiz yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası
ile cezalandırılır. (Ek cümle: 22/7/2010 – 6008/6 md.) Suç, teşebbüs
aşamasında kalmış olsa dahi, tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.[29][30]
(2) (Ek fıkra: 22/7/2010 – 6008/6 md.) Suçun, mağdurların;
a) Hayatı bakımından bir tehlike oluşturması,
b) Onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi,
hâlinde, verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılır.
(3) (Değişik:6/12/2019-7196/56 md.) Bu suçun; birden fazla kişi
tarafından birlikte işlenmesi halinde verilecek ceza yarısına kadar, bir
örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde verilecek ceza yarısından bir
katına kadar artırılır.
(4) Bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde,
tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
İnsan ticareti
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 206Kaynağı aç
delillerin ortaya konulmasına başlanır. (Ek cümleler: 25/5/2005 – 5353/29
md.) Ancak, sanığın tebligata rağmen mazeretsiz olarak gelmemesi sebebiyle
sorgusunun yapılamamış olması, delillerin ortaya konulmasına engel olmaz.
Ortaya konulan deliller, sonradan gelen sanığa bildirilir.
(2) Ortaya konulması istenilen bir delil aşağıda yazılı hâllerde
reddolunur:
a) Delil, kanuna aykırı olarak elde edilmişse.
b) Delil ile ispat edilmek istenilen olayın karara etkisi yoksa.
c) İstem, sadece davayı uzatmak maksadıyla yapılmışsa.
(3) Cumhuriyet savcısı ile sanık veya müdafii birlikte rıza
gösterirlerse, tanığın dinlenmesinden veya başka herhangi bir delilin ortaya
konulmasından vazgeçilebilir.
(4) (Mülga: 25/5/2005 – 5353/29 md.)
Delil ve olayın geç bildirilmesi
Göçmen Kaçakçılığı Suçunun Unsurları ve Teşebbüs
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 79/1 uyarınca, doğrudan veya dolaylı maddi menfaat elde etmek maksadıyla yabancının yasal olmayan yollardan ülkeye sokulması, ülkede kalmasına imkan sağlanması veya Türk vatandaşı ya da yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlanması göçmen kaçakçılığı suçunu oluşturur. Bu eylemleri gerçekleştiren kişi hakkında beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür. İlgili fıkra hükmü gereğince, eylem teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi faile suç tamamlanmış gibi ceza verilir.
Cezayı Artıran Nitelikli Haller ve Örgütlü Faaliyet
Türk Ceza Kanunu m. 79/2 uyarınca suçun mağdurların hayatı bakımından tehlike oluşturması veya onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi durumunda ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılır. Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre eylemin birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi cezayı yarısına kadar, bir suç örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi ise yarısından bir katına kadar artırmaktadır. TCK m. 220/4 örgüt faaliyeti çerçevesinde suç işlenmesi durumunda faillerin ayrıca bu suçlardan da cezalandırılacağını; TCK m. 220/7 ise hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım edenlerin örgüt üyesi sayılarak yardımın niteliğine göre cezalarında üçte birine kadar indirim yapılabileceğini hükme bağlamıştır.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 220Kaynağı aç
kuranlar veya yönetenler, örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç
ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması halinde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Ancak, örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması gerekir.
(2) Suç işlemek amacıyla kurulmuş olan örgüte üye olanlar, iki yıldan beş
yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Örgütün silahlı olması halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek
ceza yarısı oranında artırılır.
(4) Örgütün faaliyeti çerçevesinde suç işlenmesi halinde, ayrıca bu
suçlardan dolayı da cezaya hükmolunur.
(5) (Ek cümle:24/12/2025-7571/20 md.) Örgütün
faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda çocukların araç olarak kullanılması
halinde, örgüt yöneticilerine yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza
yarısından bir katına kadar artırılır. Örgüt yöneticileri, örgütün
faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan dolayı ayrıca fail olarak
cezalandırılır.
(6) (Değişik:2/3/2024-7499/10 md.) (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin
5/11/2024 Tarihli ve E.:2024/81, K.:2024/189 Sayılı Kararı ile)
(7) (Değişik: 2/7/2012 – 6352/85 md.)
Örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte, örgüte bilerek
ve isteyerek yardım eden kişi, örgüt üyesi olarak cezalandırılır. Örgüt
üyeliğinden dolayı verilecek ceza, yapılan yardımın niteliğine göre üçte birine
kadar indirilebilir.
(8) Örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru
gösterecek veya övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde
propagandasını yapan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Bu suçun basın ve yayın yolu ile işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı
oranında artırılır.[91]
Etkin pişmanlık
Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 2018/3331 Esas ve 2018/14230 Karar sayılı ilamına göre, göçmen kaçakçılığı suçunu işlemek amacıyla kurulmuş örgüt yapısına dahil olmayan kişiler hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 79. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen örgüt faaliyeti artırımı uygulanamaz.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2018/3331, K. 2018/14230Kaynağı aç
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi
SUÇLAR : Göçmen kaçakçılığı, suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve yönetme, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte yardım etme
HÜKÜMLER : Mahkumiyet, beraat
KARAR
Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre, O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz isteminin sanık … hakkında 17/03/2013 ile 31/03/2013 tarihli göçmen kaçakçılığı ve sanık … … hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, göçmen kaçakçılığı suçlarından verilen beraat kararlarına yönelik olduğu belirlenmekle, koşulları bulunmadığından duruşmalı inceleme isteminin reddine karar verilerek, dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre, dosya kapsamında gerçekleştirilen 10 göçmen kaçakçılığı eyleminin her biri için TCK’nın 61. maddesindeki ölçütler değerlendirilerek farklı oranlarda teşdit yapılmasına ve sanık …'ın üzerine atılı göçmen kaçakçılığı suçundan beraatine yönelik olarak toplanan delillere göre Mahkemenin gerekçe ve uygulaması yerinde görüldüğünden tebliğnamedeki sanıklar …, …, …, …, … ve … hakkında göçmen kaçakçılığı suçundan aynı gerekçelerle farklı oranlarda teşdit yapılarak TCK'nın 3 ve 61. maddelerine aykırı hareket edildiğine ve sanık …'ın göçmen kaçakçılığı suçuna iştirak ettiğine dair düşünceye katılınmayarak, yapılan incelemede;
1- Sanık … hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve göçmen kaçakçılığı suçlarından ve sanık … hakkında 17/03/2013 ile 31/03/2013 tarihli göçmen kaçakçılığı suçlarından kurulan hükümlerin temyizinde;
Eylemlere ve yükletilen suçlara yönelik O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz iddiaları yerinde görülmediğinden tebliğnameye kısmen uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,
2- Sanık … hakkında suç işlemek amacıyla örgüt kurma-yönetme ve göçmen kaçakçılığı, sanıklar …, …, …, …, …, … hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve göçmen kaçakçılığı, sanık … hakkında 27/05/2013 tarihli göçmen kaçakçılığı, sanıklar … ve … hakkında göçmen kaçakçılığı suçlarından kurulan hükümlerin temyizinde;
Sanık …'a yükletilen suç işlemek amacıyla örgüt kurma-yönetme ve göçmen kaçakçılığı, sanıklar …, …, …, …, …, …'e yükletilen suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve göçmen kaçakçılığı, sanık …'e yükletilen 27/05/2013 tarihli göçmen kaçakçılığı, sanıklar … ve …'a yükletilen göçmen kaçakçılığı eylemleriyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemlerin sanıklar tarafından işlendiğinin Kanuna uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı,
Eylemlerin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tiplerine uyduğu,
Sanıklar … ve … hakkında 08/05/2013 tarihli göçmen kaçakçılığı suçundan neticeten 3 yıl 16 ay 15 gün hapis cezası tayini yerine 3 yıl 16 ay hapis cezasına hükmolunmuş ise de aleyhe temyiz olmadığından; TCK'nın 53/1-b maddesinin, Anayasa Mahkemesinin 08/10/2015 tarih ve 2014/140 esas, 2015/85 sayılı iptal kararı doğrultusunda infaz evresinde resen uygulanabileceğinden, sanık … hakkında 13/04/2013 tarihli göçmen kaçakçılığı suçundan TCK'nın 37/1. ve 220/5. maddeleri delaletiyle TCK'nın 79/1-b, 79/3, 62/1. maddeleri uyarınca hükmolunan 125 gün adli para cezasının TCK'nın 52/2. maddesi gereğince bir tam gün karşılığı takdiren 40TL’den hesap edilirken sanığın cezası eksik hesaplanarak 2500 TL olarak belirlenmiş ise de, netice ceza 5000 TL adli para cezası olarak doğru belirlendiğinden bu hususun mahallinde düzeltilebileceğinden, bozma yapılamayacağı,
Anlaşıldığından, sanıklar …, …, …, …, …, …, … müdafiileri, sanık … ve müdafii, sanıklar …, …'ün ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmemiş olmakla, tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ DAVASININ ESASTAN REDDİYLE HÜKÜMLERİN ONANMASINA,
3-) Sanıklar … ve … hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve göçmen kaçakçılığı, sanık … hakkında göçmen kaçakçılığı, sanıklar …, … hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte yardım etme, sanık … hakkında 03.06.2013 tarihli göçmen kaçakçılığı, sanık … hakkında 13/04/2013 tarihli göçmen kaçakçılığı suçlarından kurulan hükümlerin temyizinde ise;
A- Sanıklar … ve … hakkında yöntemince savunmaları alınmaksızın suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve göçmen kaçakçılığı suçlarından mahkumiyet kararları verilmesi,
B-Sanık …'ın diğer sanıklarla iştirak halinde göçmen kaçakçılığı eylemini işlediğine dair her türlü şüpheden uzak, kesin ve cezalandırmaya yeterli delillerin neler olduğu açıklanmadan, CMK'nın 230/1-b maddesine aykırı olarak, tek başına yeterli olmayan diğer sanık … ile yaptığı kabul edilen telefon görüşmesinden sanık …'in "göçmenlerin yurtdışına götürülmek üzere gönderildiğini bilmemesinin mümkün bulunmadığı" şeklindeki varsayıma dayalı yetersiz gerekçeyle mahkumiyetine karar verilmesi,
Kabule göre ise;
a) 5237 sayılı TCK’nın 220. maddesinin 7. fıkrasının “Örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte, örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişi, örgüt üyesi olarak cezalandırılır. Örgüt üyeliğinden dolayı verilecek ceza, yapılan yardımın niteliğine göre üçte birine kadar indirilebilir.” hükmünü ihtiva ettiği, sanıklar … ve … hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte yardım etme suçundan kurulan hükümlerde; tüm dosya kapsamına göre sanıkların eylemlerinin nitelikleri göz önüne alınarak, TCK’nın 220/7 maddesinin ikinci cümlesi uyarınca orantılılık ilkesi ile hak ve nesafet kuralları da gözetilerek indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi,
b) Göçmen kaçakçılığı suçunu işlemek amacıyla kurulmuş olan örgüt yapısına dahil olmayan sanıklar …, …, … haklarında göçmen kaçakçılığı suçundan tayin olunan cezalarda TCK’nın 79. maddesinin 3. fıkrası uyarınca arttırım yapılması,
Kanuna aykırı, O Yer Cumhuriyet Savcısı, sanıklar …, …, sanıklar …, …, …, … müdafiilerinin temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnameye kısmen uygun olarak, sanıklar … ve … yönünden başkaca yönleri incelenmeksizin, sanıklar …, …, …, …, … yönünden diğer nedenler yerinde görülmeksizin, HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 01/11/2018 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Göçmen Kaçakçılığı Yargılamasında Delillerin Değerlendirilmesi
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 206/2-a uyarınca kanuna aykırı olarak elde edilmiş delillerin ortaya konulması istemi reddolunur. Ceza yargılamasında şüpheden uzak kesin delil aranmakta olup, Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 2018/3331 Esas ve 2018/14230 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, sanığın suça iştirakine yönelik kesin ve mahkûmiyete yeterli delil gösterilmeksizin yalnızca tek başına yetersiz görülen telefon görüşmesine ve durumu bilmemesinin mümkün olmadığı şeklindeki varsayıma dayanılarak ceza verilemez.
Göçmen İşçi Çalıştırma İddiasında Kullanılan İspat Araçları
Çalışma izni bulunmayan yabancı işçilerin fiilen istihdam edildiğinin ortaya konulmasında işyeri denetimlerinde elde edilen bulgular önem taşır. Bu kapsamda işyerinde fiilen çalışıldığını belgeleyen fotoğraf ve video kayıtları, bordro ve sigorta giriş belgeleri gibi işyeri evrakı, işyeri çalışanları ile çevredekilerin tanık beyanları ve polis ile iş müfettişlerince düzenlenen denetim tutanakları ispat aracı olarak delil niteliğindedir.
Eşyanın Muhafazası, Elkoyma ve Müsadere Tedbirleri
Suçun ispatında yararlı olan veya müsadereye tabi tutulması gereken eşya ve kazançlar, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 123 uyarınca muhafaza altına alınır ve rızayla teslim edilmediğinde elkonulabilir. Ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 54/1 uyarınca, iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan, tahsis edilen veya suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmedilmektedir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 123Kaynağı aç
kazanç müsaderesinin konusunu oluşturan malvarlığı değerleri, muhafaza altına
alınır.
(2) Yanında bulunduran kişinin rızasıyla teslim etmediği bu tür eşyaya
elkonulabilir.
(3) (Ek:27/12/2020-7262/19 md.) Muhafaza altına alınan veya
elkonulan eşya ya da malvarlığı değerlerinin kıymeti tespit edilir.
İstenen eşyayı vermeyenler hakkında yapılacak işlem
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 54Kaynağı aç
kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen
ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. Suçun işlenmesinde
kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel
ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/11 md.) Eşyanın üzerinde
iyiniyetli üçüncü kişiler lehine tesis edilmiş sınırlı ayni hakkın bulunması
hâlinde müsadere kararı, bu hak saklı kalmak şartıyla verilir.
(2) Birinci fıkra kapsamına giren
eşyanın, ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin
başka bir surette imkansız kılınması halinde; bu eşyanın değeri kadar para
tutarının müsaderesine karar verilir.
(3) Suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran
daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı
anlaşıldığında, müsaderesine hükmedilmeyebilir.
(4) Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç
oluşturan eşya, müsadere edilir.
(5) Bir şeyin sadece bazı
kısımlarının müsaderesi gerektiğinde, tümüne zarar verilmeksizin bu kısmı
ayırmak olanaklı ise, sadece bu kısmın müsaderesine karar verilir.
(6) Birden fazla kişinin paydaş olduğu eşya ile ilgili olarak, sadece
suça iştirak eden kişinin payının müsaderesine hükmolunur.
Kazanç müsaderesi
Göçmen kaçakçılığı suçu teşebbüs aşamasında kalırsa ceza indirilir mi?
Hayır, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 79/1 gereğince göçmen kaçakçılığı suçu teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi fail hakkında suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.
Sadece telefon görüşme kaydıyla göçmen kaçakçılığından ceza verilebilir mi?
Hayır, Yargıtay 18. Ceza Dairesi'nin 2018/3331 Esas ve 2018/14230 Karar sayılı ilamına göre, suça iştiraki kanıtlayan kesin deliller bulunmaksızın yalnızca telefon görüşmesi ve durumu bilmeme ihtimalinin bulunmadığı varsayımıyla mahkûmiyet kararı kurulamaz.
İzinsiz göçmen işçi çalıştırma eylemi hangi delillerle ispatlanır?
Yabancının işyerinde fiilen çalıştığını gösteren fotoğraf ve video kayıtları, bordrolar, sigorta giriş belgeleri, çalışan veya komşu tanıkların beyanları ile yetkili memurların düzenlediği denetim tutanakları ispat aracı olarak değerlendirilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy