3 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiş bir genel af kanunu bulunmamaktadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemindeki 280 sıra sayılı 12. Yargı Paketi kanun teklifinde de genel af, özel af veya toplu infaz indirimi getiren bir hüküm yer almamaktadır.
12. Yargı Paketi Kapsamında Af Düzenlemesi Var mı?
Yasama sürecinde Adalet Komisyonunda kabul edilerek TBMM Genel Kurul gündemine alınan 280 sıra sayılı ve 2/3737 esas numaralı 12. Yargı Paketi teklifi; genel af, özel af ya da toplu infaz indirimi düzenlemesi içermemektedir. Dolayısıyla kamuoyunda dile getirilen af beklentileri mevcut teklif metninin içeriğiyle örtüşmemektedir.
Af Çıkarma Yetkisi ve Anayasal Sınırlar
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 87. maddesi uyarınca genel ve özel af ilanına karar verme yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir. Meclisin af kararı alabilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu aranır. Cumhurbaşkanının genel af çıkarma yetkisi bulunmamakta olup, Anayasanın 104. maddesi gereğince Cumhurbaşkanı yalnızca sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebepleriyle kişilerin cezalarını hafifletme veya kaldırma yetkisini kullanabilir.
2709 sayılı TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI m. 104Kaynağı aç
– (Değişik: 21/1/2017-6771/8 md.)
Cumhurbaşkanı Devletin
başıdır. Yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
Cumhurbaşkanı, Devlet
başkanı sıfatıyla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil
eder; Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu
çalışmasını temin eder.
Gerekli gördüğü takdirde,
yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde açılış konuşmasını
yapar.
Ülkenin iç ve dış
siyaseti hakkında Meclise mesaj verir.
Kanunları yayımlar.
Kanunları tekrar
görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderir.
Kanunların, Türkiye Büyük
Millet Meclisi İçtüzüğünün tümünün veya belirli hükümlerinin Anayasaya şekil
veya esas bakımından aykırı oldukları gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal
davası açar.
Cumhurbaşkanı
yardımcıları ile bakanları atar ve görevlerine son verir.
Üst kademe kamu
yöneticilerini atar, görevlerine son verir ve bunların atanmalarına ilişkin
usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenler.
Yabancı devletlere
Türkiye Cumhuriyetinin temsilcilerini gönderir, Türkiye Cumhuriyetine
gönderilecek yabancı devlet temsilcilerini kabul eder.
Milletlerarası
andlaşmaları onaylar ve yayımlar.
Anayasa değişikliklerine
ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunar.
Milli güvenlik
politikalarını belirler ve gerekli tedbirleri alır.
Türkiye Büyük Millet
Meclisi adına Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil eder.
Türk Silahlı
Kuvvetlerinin kullanılmasına karar verir.
Sürekli hastalık,
sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletir veya kaldırır.
Cumhurbaşkanı, yürütme
yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.
Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel
haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve
ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran
kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.
Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde,
kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun
çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.
Cumhurbaşkanı, kanunların
uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler
çıkarabilir.
Kararnameler ve
yönetmelikler, yayımdan sonraki bir tarih belirlenmemişse, Resmî Gazetede
yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.
Cumhurbaşkanı, ayrıca
Anayasada ve kanunlarda verilen seçme ve atama görevleri ile diğer görevleri
yerine getirir ve yetkileri kullanır.
E. Cumhurbaşkanının
cezai sorumluluğu [48]
Anayasal Olarak Af Kapsamına Alınamayacak Orman Suçları
Anayasanın 169. maddesinin 3. fıkrası uyarınca münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Aynı anayasal hüküm gereğince ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar da hiçbir şekilde genel veya özel af kapsamına dahil edilemez.
Genel Affın Kamu Davasına ve Hapis Cezasına Etkisi
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 65. maddesinin 1. fıkrasına göre genel af halinde kamu davası düşer ve hükmolunan cezalar bütün neticeleri ile birlikte ortadan kalkar. Henüz kamu davası açılmamış soruşturmalarda fiilin suç vasfı kalktığından kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirken, kovuşturma aşamasında kamu davasının düşürülmesine karar verilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 65Kaynağı aç
hükmolunan cezalar bütün neticeleri ile birlikte ortadan kalkar.
(2) Özel af ile hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilebilir
veya infaz kurumunda çektirilecek süresi kısaltılabilir ya da adlî para
cezasına çevrilebilir.
(3) Cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunlukları, özel
affa rağmen etkisini devam ettirir.
Dava zamanaşımı
Genel affa uğrayan hapis cezasının infazı durdurulur ve ceza kısmen çektirilmişse kişi derhal tahliye edilir. Ancak infaz kurumunda çektirilen süre için 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 141 ve devamı maddeleri uyarınca tazminat talebinde bulunulamaz.
Özel Affın Hukuki Niteliği ve Hak Yoksunlukları
Türk Ceza Kanununun 65. maddesinin 2. fıkrası gereğince özel af ile hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilebilir, infaz kurumunda çektirilecek süre kısaltılabilir veya ceza adlî para cezasına çevrilebilir. Buna karşın genel aftan farklı olarak, cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunlukları özel affa rağmen etkisini devam ettirir.
Adli Sicil Kayıtları, Tekerrür ve Disiplin Cezaları
5352 sayılı Adlî Sicil Kanununun 9. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca genel af halinde adlî sicildeki bilgiler Adlî Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek arşiv kaydına alınır. Genel affa uğrayan ceza tekerrüre esas alınamaz; seçenek yaptırıma çevirmeye, ertelemeye, kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yasal bir engel teşkil etmez.
5352 sayılı ADLİ SİCİL KANUNU m. 9Kaynağı aç
a) Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması,
b) Ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikayetten
vazgeçme veya etkin pişmanlık,
c) Ceza zamanaşımının dolması,
d) Genel af,
Halinde Adlî Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek, arşiv
kaydına alınır.
(2) Adlî sicil bilgileri, ilgilinin ölümü üzerine tamamen silinir.
(3) Türk vatandaşları hakkında yabancı mahkemelerce verilmiş olup 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (f) bendine göre adlî sicile kaydedilen hürriyeti
bağlayıcı cezaya mahkûmiyet hükümleri, kesinleştiği tarihten itibaren
mahkûmiyet kararında belirtilen sürenin geçmesiyle, Adlî Sicil ve İstatistik
Genel Müdürlüğünce adlî sicil kayıtlarından çıkartılarak arşiv kaydına alınır.
Adlî para cezasına mahkûmiyet hükümleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin
hükümler, adlî sicil kaydına alınmadan doğrudan arşive kaydedilir.
Arşiv bilgilerinin istenmesi
Genel af bakımından, kanunda açık bir düzenleme bulunmadıkça affın yalnızca adli cezaları kapsayacağı ve disiplin cezalarının uygulanmasına engel oluşturmayacağı kuralı ile af neticesinde verilmiş disiplin cezalarının da ortadan kalkacağı yönündeki ölçü yan yana bulunmaktadır.
Müsadere, Şahsi Haklar ve Yargılama Giderleri
5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 74. maddesi uyarınca genel af, özel af veya şikayetten vazgeçme halleri; el konulan eşyaların ya da tahsil edilmiş adlî para cezasının geri verilmesini gerektirmez. Kamu davasının düşmesi, malların geri alınması ile maruz kalınan zararın giderilmesine yönelik şahsi hak davalarına engel olmaz. Benzer biçimde cezanın düşmesi şahsi hak ve tazminat kararlarını saklı tutarken, genel af halinde diğer düşme nedenlerinden farklı olarak yargılama giderleri talep edilemez.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 74Kaynağı aç
olunan şeylerin veya ödenen adlî para cezasının geri alınmasını gerektirmez.
(2) Kamu davasının düşmesi, malların geri alınması ve uğranılan zararın
tazmini için açılan şahsi hak davasını etkilemez.
(3) Cezanın düşmesi şahsi haklar, tazminat ve yargılama giderlerine
ilişkin hükümleri etkilemez. Ancak, genel af halinde yargılama giderleri de
istenemez.
Önödeme
12. Yargı Paketi ile af gelecek mi?
280 sıra sayılı 12. Yargı Paketi kanun teklifinde genel af, özel af veya toplu infaz indirimi düzenlemesi bulunmamaktadır.
Genel af için TBMM'de hangi çoğunluk gerekir?
Anayasanın 87. maddesine göre genel veya özel af kararı verilebilmesi için TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu aranır.
Orman suçları af kapsamına alınabilir mi?
Anayasanın 169. maddesinin 3. fıkrası gereğince münhasıran orman suçları ile ormanları yakmak, yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar af kapsamına alınamaz.
Genel af halinde ödenen adli para cezası geri ödenir mi?
Türk Ceza Kanununun 74. maddesinin 1. fıkrası gereğince genel af, önceden ödenmiş adlî para cezasının geri alınmasını gerektirmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy