Yabancı Çalışma İzni Başvurusunun Reddi ve İptal Davası

Çalışma İzni Başvurusunun Kanuni Ret Sebepleri

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca yapılan değerlendirme neticesinde uluslararası işgücü politikasına uygun bulunmayan, sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgelerle yapılan, yabancı istihdam edilmesine ilişkin gerekçesi yeterli görülmeyen ya da mevzuatla Türk vatandaşlarına hasredilen iş ve meslekler için sunulan başvurular reddedilir. Bunun yanı sıra gerekli nitelik ve uzmanlığı taşımadığı anlaşılan yabancılara yönelik başvurular ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenen değerlendirme kriterlerini karşılamayan talepler hakkında da ret işlemi tesis edilir.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 7 nci, 15 inci ve 54 üncü maddeleri kapsamında olduğu İçişleri Bakanlığınca bildirilen yabancılar ile kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından Türkiye’de çalışmasında sakınca görülen yabancıların çalışma izni başvuruları reddedilir. Ayrıca Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü saklı kalmak üzere, Türkiye Cumhuriyetinin tanımadığı veya diplomatik ilişkisinin bulunmadığı ülke vatandaşları adına yapılan başvurular ile kanuni süresi içinde yapılmayan veya eksiklikleri tamamlanmayan başvurular kabul edilmez.

Belirli bir ilde ikamet etme yükümlülüğü getirilen başvuru sahibi veya şartlı mültecinin bu il sınırları dışında çalışma izni almak üzere yaptığı başvurularda İçişleri Bakanlığınca olumsuz görüş bildirilmesi halinde çalışma izni ya da uzatma başvurusu reddedilir.

Başvuru Değerlendirme Esasları, Kriterler ve İstisnalar

Usulüne uygun tamamlanan başvuruların incelenmesi, bilgi ve belgelerin tam olması kaydıyla otuz gün içinde sonuçlandırılır; bu süre sistem üzerinden işlemlerin bitirildiği ya da istenen ek bilgi ve belgelerin yüklendiği tarihten itibaren başlar. Başvuruda eksiklik tespit edilirse değerlendirme ertelenerek başvuru sahibinden sistem üzerinden ve elektronik tebligat adresi aracılığıyla eksikliklerin giderilmesi istenir. İnceleme sürecinde yabancı kişi veya işvereni Genel Müdürlüğe davet edilebilir.

Çalışma izni talep edilen işyerinde en az beş Türk vatandaşının istihdamı zorunlu olup yabancının şirket ortağı olması halinde bu koşul bir yıllık iznin son altı ayı için aranır. Aynı işyerinde birden fazla yabancı için izin istenmesi halinde sonraki her yabancı için ayrı ayrı beş Türk vatandaşı istihdamı aranır. Şirket ortağı yabancının en az yüzde yirmi sermaye payına sahip olması gerekir. İleri teknoloji gerektiren işlerde veya aynı vasıflarda Türk uzmanın bulunmadığı hallerde ise Genel Müdürlük Makamınca verilecek onay üzerine birinci ve ikinci maddelerdeki kriterler uygulanmayabilir.

Anne, baba veya çocuğu Türk vatandaşı olanlar, en az üç yıl süreyle Türk vatandaşı ile evlilik birliği içinde yaşayanlar, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları, Türk veya akraba toplulukları uygulamaları çerçevesinde ikamet izni verilmiş yabancılar, insani veya insan ticareti mağduru ikamet izni sahipleri ile vatansız statüsünde ikamet izni bulunanlar Bakanlık değerlendirme kriterlerinden muaf tutulmuştur.

Türkiye'de örgün yükseköğretim programlarına kayıtlı yabancı öğrenciler çalışma izni alarak çalışabilirler; ön lisans ve lisans öğrencileri öğrenimlerinin ilk yılını tamamladıktan sonra kısmi süreli çalışma iznine başvurabilirken lisansüstü öğrenciler bakımından bu kısıtlamalar bulunmaz. Verilen izinler öğrenci ikamet iznini sona erdirmez. Türkiye'de yükseköğrenimini tamamlayan yabancıların mezuniyetten itibaren bir yıl içinde yaptıkları başvurular ise yetkili kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde ele alınır. Yabancı öğrencilerin çalışmasına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.

Çalışma izni harcı ve değerli kâğıt bedeli yatırılması bildiriminden itibaren otuz gün içinde bu bedeller yatırılmazsa çalışma izni başvurusunun reddi gündeme gelir.

Ret Kararının Tebliği ve Bakanlığa İtiraz Usulü

Çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti başvurusunun reddi ve düzenlenen belgelerin iptali kararları; yabancı çalıştıran işverene ya da bağımsız çalışma izni, süresiz çalışma izni veya Turkuaz Kart sahibi yabancıya 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.

6735 sayılı Kanun kapsamında verilen kararlara karşı ilgililer tarafından tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde e-izin sistemi üzerinden Bakanlığa itiraz edilebilir; itirazın reddedilmesi halinde idari yargı yoluna başvurulabilir.

Çalışma izni başvurusu reddedilen yabancı, önceki başvuruda yer alan eksiklikleri gidermek koşuluyla yeniden başvuru yapabilir. Halihazırda izni bulunanların uzatma başvurularının ise izin süresi dolmadan önce ve sürenin bitimine altmış gün kalmasından itibaren e-izin sistemi üzerinden yapılması zorunludur.

İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması Şartları

İdari yargıda dava açma süresi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu gereğince özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde altmış gündür. Bu süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

İdare mahkemesinde dava açılması, dava konusu edilen idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. İdare mahkemeleri, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi ise idarenin savunması alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere, savunma alınmaksızın da durdurulabilir; ancak kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği, geçici veya sürekli görevlendirmelere ilişkin idari işlemler uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerden sayılmaz.

Yürütmenin durdurulması kararında işlemin hangi gerekçelerle açıkça hukuka aykırı olduğu ve hangi telafisi güç veya imkânsız zararları doğuracağı açıkça gösterilmelidir. Sadece ilgili kanun veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulmuş olması yürütmenin durdurulması için yeterli bir gerekçe teşkil etmez. Dava dilekçesi ve eklerinden talebin yerinde olmadığı anlaşılırsa idarenin savunması beklenmeden istem reddedilebilir.

Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 2577 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesinde yazılı süreler kısaltılabileceği gibi tebliğin memur eliyle yapılmasına da karar verilebilir. Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir, ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir; idareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz. Yürütmenin durdurulması kararı verilen dava dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır. Yürütmenin durdurulmasına dair verilen kararlar on beş gün içinde yazılır ve imzalanır. Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması isteminde bulunulamaz.

İdare mahkemelerince yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bölge idare mahkemesine bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. Bölge idare mahkemesi dosyanın kendisine intikalinden itibaren yedi gün içinde kesin karar verir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy