Gayrimenkul Yatırımı ile Vatandaşlık Şartları
Taşınmaz edinimi yoluyla Türk vatandaşlığı başvurusunda bulunabilmek için Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20 uyarınca en az 400.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarında taşınmaz satın alınması gerekmektedir. Yatırımcının satın aldığı taşınmazı üç yıl boyunca satmayacağına dair taahhütte bulunması ve bu taahhüdün tapu kütüğüne şerh edilmesi zorunludur. Belirlenen şartları sağlayan yabancı uyruklu kişiler, gerekli belgelerle başvuru yaparak 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu çerçevesinde Cumhurbaşkanı kararı ile Türk vatandaşlığına kabul edilebilir.
Taşınmaz Değerleme Raporu ve Geçerlilik Süresi
Satın alınan taşınmazın değeri, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından lisanslı değerleme kuruluşlarınca hazırlanan rapor ile tespit edilmeli ve mevzuatta aranan asgari tutarı karşılamalıdır. Sermaye Piyasası Kurulu lisanslı kuruluşlardan temin edilen taşınmaz değerleme raporunun geçerlilik süresi, düzenlendiği tarihten itibaren üç aydır.
Banka Aracılığı ve Döviz Alım Belgesi Zorunluluğu
Taşınmaz edinimine ilişkin ödeme işlemlerinin Türkiye'de faaliyet gösteren bir banka aracılığıyla yapılması gerekmektedir; bedelin döviz alım belgesi ile tevsik edilen döviz cinsinden yatırılması veya Türk lirası karşılığı üzerinden ödenmesi hususlarında farklı düzenleme ve yaklaşımlar bulunmaktadır. Kredi kullanılarak taşınmaz edinilmesi halinde ise asgari yatırım tutarını karşılayan kısmın yurt içi banka üzerinden döviz olarak fiilen ödenmiş olması ve döviz alım belgesinin başvuru evrakı arasında yer alması aranır.
Edinilebilecek Taşınmazların Niteliği ve Mülkiyet Biçimi
Vatandaşlık başvurusunda tek bir taşınmaz edinme sınırlaması bulunmamaktadır; birden fazla taşınmazın toplam değerinin asgari şartı karşılaması yeterlidir. Ancak birden fazla taşınmazla asgari tutar sağlandığında değerleme, ödeme ve şerh şartlarının tüm taşınmazlar için ayrı ayrı ve uyumlu biçimde sağlanması gerekir. Bununla birlikte devre mülk niteliğindeki haklar taşınmaz edinimi yoluyla vatandaşlık başvurularında geçerli kabul edilmez.
Vatandaşlık başvurusunda yabancı gerçek kişilerin kendi adlarına yaptıkları edinimler esas alınır. Yabancı uyruklu kişinin eşinin, çocuklarının veya kurucusu ya da ortağı olduğu şirketin adına gerçekleştirilen alımlar başvuru kapsamında değerlendirilmez. Birden fazla yabancı gerçek kişinin ortak mülkiyet şeklinde taşınmaz edinmesi durumunda ise her bir kişi için belirlenen asgari yatırım tutarının bağımsız olarak sağlanması zorunludur.
Satış Vaadi Sözleşmesi ile Başvuru ve Şerh Usulü
Mülkiyet devrinin yanı sıra noter onaylı gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ile de vatandaşlık başvurusu yapılabilmektedir. Ancak satış vaadi sözleşmesine dayalı başvurularda yalnızca kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş taşınmazlar esas alınır. Satış vaadi sözleşmelerinde aranan asgari yatırım tutarının tek bir sözleşme kapsamında karşılanması zorunlu olup birden fazla sözleşmeye bölünerek başvuru yapılması mümkün değildir.
Satış vaadi sözleşmesinde işlemin vatandaşlık kazanımı amacı taşıdığı açıkça belirtilmişse taahhüt şerhi vaat alacaklısının tek taraflı başvurusuyla tesis edilebilir; sözleşmede böyle bir açıklama bulunmadığı takdirde tarafların birlikte başvurması gerekir. Satış vaadine dayalı üç yıllık taahhüt süresi içinde satış işlemine dönülmesi durumunda resmi senede kalan süre belirtilerek üç yılın bakiye kısmı için satmama taahhüdü yeniden şerh edilir.
Vekâletname Yetkileri ve Taahhüdün Terkini
Vekâleten yürütülecek işlemlerde vekâletnamede üç yıl satmama taahhüdü verme ile tapu müdürlüklerinde taahhütname veya muvafakatname düzenleme yetkilerinin açıkça yer alması şarttır; aksi halde tapu kütüğüne şerh konulamaz. Vatandaşlık kazanılmışsa genel kural olarak üç yıllık taahhüt süresi dolmadan terkin yapılamaz; ancak idare tarafından vatandaşlığın iptal edildiğine ilişkin resmi yazı sunulursa erken terkin mümkündür. Ayrıca taşınmaz yatırımı tespit belgesi alınmamışsa veya başvuru koşullarının sonradan sağlanmadığı anlaşılmışsa yetkili kurumun talebiyle de terkin işlemi gerçekleştirilebilir.
Kişisel Yeterlilikler ve Başvurunun Sonuçlandırılması
Yatırımcının 2644 sayılı Tapu Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca Türkiye'de taşınmaz edinmesine engel bir halinin bulunmaması ve milli güvenlik ile kamu düzeni açısından sakınca taşımaması gerekir; millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel hali bulunanların talepleri Bakanlıkça reddedilir. Vatandaşlık başvurularının sonuçlandırılması aşamasında ise Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü onayının ardından Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ile Göç İdaresi mercileri yönünde farklı belirlemelere yer verilmektedir.
5901 sayılı TÜRK VATANDAŞLIĞI KANUNU m. 12Kaynağı aç
Birden fazla gayrimenkul satın alınarak vatandaşlık başvurusu yapılabilir mi?
Evet, tek bir taşınmaz zorunluluğu bulunmayıp birden fazla taşınmazın toplam değeri ile asgari yatırım tutarı karşılanabilir; ancak her bir taşınmaz için değerleme, ödeme ve şerh şartlarının ayrı ayrı ve uyumlu biçimde sağlanması gerekir.
Satış vaadi sözleşmesi ile hangi nitelikteki taşınmazlar için başvuru yapılabilir?
Noter onaylı satış vaadi sözleşmesine dayalı başvurular yalnızca kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş taşınmazlar için yapılabilir ve belirlenen asgari tutarın tek bir sözleşmeyle karşılanması gerekir.
Taşınmaz üzerindeki satmama şerhi üç yıl dolmadan kaldırılabilir mi?
Vatandaşlık kazanılmışsa genel kural olarak üç yıllık taahhüt süresi dolmadan satmama şerhi terkin edilemez; bu halde erken terkin ancak idare tarafından vatandaşlığın iptal edildiğine ilişkin resmi yazının sunulmasıyla mümkündür. Henüz vatandaşlık kazanılmadan taşınmaz yatırımı tespit belgesinin alınmaması veya başvuru koşullarının sonradan sağlanmadığının anlaşılması durumunda ise şerh yetkili kurumun talebiyle terkin edilebilir.
Şirket veya aile bireyleri adına alınan gayrimenkul ile vatandaşlık kazanılabilir mi?
Hayır, yabancıların kurdukları veya ortağı oldukları şirketler ile yabancı kişinin eşi veya çocukları adına yapılan edinimler geçerli kabul edilmez; mülkiyet ediniminin yabancı gerçek kişinin kendi adına yapılması şarttır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy