5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 71. maddesi, bu Kanunda korunan fikir ve sanat eserlerine ilişkin manevi, mali veya bağlantılı hakların ihlal edilmesi suretiyle işlenen belirli fiillere hapis ya da adli para cezası bağlar. Temel bentte ceza bir yıldan beş yıla kadardır; diğer bentlerde süre ve ceza türü fiile göre değişir. Madde, 23/1/2008 tarihli değişiklikle oluşan metin olarak yer alır.
5846 sayılı FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU m. 71Kaynağı aç
Temel bentteki seçimlik fiiller
Hak sahiplerinin yazılı izni bulunmadan bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten ya da yayımlayan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur. Aynı aralık, hukuka aykırı biçimde işlenen veya çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralama ya da ödünç verme yoluyla veya başka surette yayan, ticari amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da depolayan kişi için de geçerlidir.
Ticari amaç kaydı metinde yalnızca satın alma fiiline, kişisel kullanım istisnası ise yalnızca elinde bulundurma fiiline özgüdür. Bu iki kayıt; işleme, temsil, çoğaltma, değiştirme, dağıtma, umuma iletme, yayımlama, satışa arz, satma, kiralama, ödünç verme, sair yayma, ithalat, ihracat ve depolama fiillerinin tamamına kendiliğinden yayılmaz. Cezalandırma, korunan manevi, mali veya bağlantılı hakkın ihlal edilmiş olmasına bağlıdır.
Başkasının eserine kendi eseri olarak ad koyma
Başkasına ait esere kendi eseri olarak ad koyan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Aynı fiil dağıtmak veya yayımlamak suretiyle işlenirse hapis cezasının üst sınırı beş yıla çıkar ve bu hâlde adli para cezasına hükmolunamaz.
Kaynak gösterme yükümlülüğüne aykırılık
Bir eserden kaynak göstermeksizin iktibasta bulunan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Ayrı bir hüküm, bir eserle ilgili olarak yetersiz, yanlış veya aldatıcı mahiyette kaynak gösteren kişi için altı aya kadar hapis cezası öngörür. Bu hükümde adli para cezası seçeneği yoktur. Kaynak göstermeden yapılan iktibas ile yetersiz, yanlış veya aldatıcı kaynak gösterme bu nedenle aynı yaptırıma tabi değildir.
Alenileşmemiş eserin içeriğinin açıklanması
Hak sahibi kişilerin izni olmaksızın, henüz alenileşmemiş bir eserin muhtevası hakkında kamuya açıklamada bulunan kişi altı aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu bent adli para cezası seçeneği içermez. Fiil, açıklamanın eserin içeriğine ilişkin olmasına ve eserin henüz alenileşmemiş bulunmasına bağlanmıştır.
Tanınmış bir başkasının adının kullanılması
Tanınmış başka bir kişinin adını kullanarak eser, icra, fonogram veya yapımı çoğaltma, dağıtma, yayma ya da yayımlama fiillerini gerçekleştiren kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Hüküm yalnızca bu dört hareketi kapsar; temel bentteki diğer seçimlik hareketler bu kısa ceza aralığına taşınmaz.
Haklara ilişkin bilgiler ve içerikten çıkarma
Ek 4. maddenin birinci fıkrası; eser ve eser sahibi, eser üzerindeki haklardan herhangi birinin sahibi ile eserin kullanım süreleri ve şartlarına ilişkin olarak eser nüshaları üzerinde bulunan veya eserin topluma sunulması sırasında görülen bilgileri ve bu bilgileri temsil eden sayı veya kodları kapsar. Bu bilgiler ve kodlar yetkisiz olarak kaldırılamaz ve değiştirilemez. Bilgileri veya bunları temsil eden sayı ya da kodları yetkisiz olarak değiştirilen veya kaldırılan eserlerin asılları veya kopyaları dağıtılamaz, dağıtılmak üzere ithal edilemez, yayımlanamaz veya topluma iletilemez.
5846 sayılı FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU m. ek 4Kaynağı aç
Birinci fıkradaki hükümler fonogramlar ve fonogramlarda tespit edilmiş icralar bakımından da uygulanır. Bu fiilleri yetkisiz işleyenler ile Kanunda tanınmış hakları ihlal etmeye devam eden bilgi içerik sağlayıcılar hakkında, fiil daha ağır cezayı gerektiren bir suç oluşturmuyorsa üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Dijital iletim dahil olmak üzere işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla hizmet veren servis ve bilgi içerik sağlayıcıların, eser sahipleri ile bağlantılı hak sahiplerinin Kanunda tanınmış haklarını ihlal etmesi hâlinde, hak sahiplerinin başvurusu üzerine ihlale konu eserler içerikten çıkarılır. Hakları haleldar olan gerçek veya tüzel kişi önce bilgi içerik sağlayıcısına başvurarak ihlalin üç gün içinde durdurulmasını ister. İhlal sürerse Cumhuriyet savcısına yapılan başvuru üzerine üç gün içinde servis sağlayıcıdan, ihlale devam eden bilgi içerik sağlayıcısına verilen hizmetin durdurulması istenir. İhlalin durması hâlinde bilgi içerik sağlayıcısına yeniden servis sağlanır.
Servis sağlayıcılar, bilgi içerik sağlayıcılarının isimlerini gösteren listeyi her ayın ilk iş günü Bakanlığa bildirir. Servis sağlayıcılar ile bilgi içerik sağlayıcıları, Bakanlık istediğinde her türlü bilgi ve belgeyi vermekle yükümlüdür. Bu hususların uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir. Ek 4. maddenin dördüncü fıkrası mülga olarak işaretlenmiştir.
Kovuşturma evresinden önceki bildirim
Hukuka aykırı üretilmiş, işlenmiş, çoğaltılmış, dağıtılmış veya yayımlanmış eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı satışa arz eden, satan veya satın alan kişi, kovuşturma evresinden önce bunların kimden geldiğini bildirerek yakalanmalarını sağlarsa verilecek cezadan indirim yapılabilir. Aynı durumda ceza vermekten de vazgeçilebilir. İki sonuç da zorunlu değildir ve hüküm bir oran belirlemez.
71. maddenin temel cezası nedir?
Korunan manevi, mali veya bağlantılı hakların ihlali suretiyle işlenen ve bentte ayrı ayrı sayılan fiiller için bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmüştür. Yazılı izin şartı işleme, temsil, çoğaltma, değiştirme, dağıtma, umuma iletme ve yayımlama grubuna özgüdür. Ticari amaç yalnızca satın almada, kişisel kullanım istisnası ise yalnızca elinde bulundurmada aranır.
Başkasının eserine kendi adını koymanın cezası nedir?
Başkasına ait esere kendi eseri olarak ad koyan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Fiil dağıtmak veya yayımlamak suretiyle işlenirse hapis cezasının üst sınırı beş yıl olur ve adli para cezasına hükmolunamaz.
Kaynak göstermeden iktibas suç mudur?
Bir eserden kaynak göstermeksizin iktibasta bulunan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Yetersiz, yanlış veya aldatıcı kaynak gösterme ayrı bir benttir ve altı aya kadar hapis cezasını gerektirir.
Alenileşmemiş eserin içeriği açıklanabilir mi?
Hak sahiplerinin izni olmaksızın alenileşmemiş bir eserin muhtevası hakkında kamuya açıklama yapan kişi altı aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu bent adli para cezası seçeneği içermez.
İçerik sağlayıcının ihlali nasıl durdurulur?
Hakları haleldar olan kişi önce bilgi içerik sağlayıcısından üç gün içinde ihlalin durdurulmasını ister. İhlal sürerse Cumhuriyet savcısına başvurur; savcılık üç gün içinde servis sağlayıcıdan ilgili hizmetin durdurulmasını ister. İhlal durursa hizmet yeniden sağlanır.
Temin edeni bildirmek cezayı etkiler mi?
Satışa arz eden, satan veya satın alan kişinin kovuşturma evresinden önce hukuka aykırı eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı kimden temin ettiğini bildirip yakalanmasını sağlaması hâlinde cezadan indirim yapılabileceği gibi ceza vermekten de vazgeçilebilir. Bu sonuç zorunlu değildir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy