Kişinin Maddi ve Manevi Varlığının Korunması Hakkı
Anayasa'nın 17. maddesinin birinci fıkrası uyarınca herkes maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir. Kişinin bedensel ve ruhsal bütünlüğü, gerek kamusal yetkileri kullananların gerekse özel kişilerin müdahalelerine karşı anayasal güvence altındadır.
Devlet, bireylerin yaşam hakkı ile maddi ve manevi varlıklarını koruma hakkı kapsamında, sağlık hizmetlerinin hastaların yaşamları ile bedensel ve ruhsal varlıklarını korumaya yönelik tedbirlerin alınmasını sağlayacak biçimde düzenlenmesini temin etmekle yükümlüdür. Anayasa'nın 17. ve 56. maddeleri çerçevesindeki bu yükümlülük, sağlık hizmetinin kamu kurumları veya özel sağlık kuruluşları tarafından sunulması durumunda da geçerliliğini korur.
Sağlık Hizmetinde Özen Yükümlülüğü ve Mesleki Riskler
Tıbbi mesleğin icrasının belirli riskler içermesi, meydana gelebilecek tüm sonuçların hukuki sorumluluk alanı dışında kalması anlamına gelmez. Sağlık personeli, mesleğini yürütürken özen yükümlülüğü uyarınca bu nitelikteki risklerin ortaya çıkmasını engellemeye dönük olarak elindeki tüm imkanları kullanmak mecburiyetindedir.
Tazminat Yargılamasında Makul Derecede Dikkatli ve Özenli İnceleme Şartı
Maddi ve manevi varlığın korunması hakkı doğrultusunda hukuki sorumluluğun tespiti amacıyla adli ve idari yargıda açılan tazminat davalarında, yargı mercilerinin makul derecede dikkatli ve özenli inceleme şartını yerine getirmesi zorunludur. Yargılama makamlarının bu uyuşmazlıklarda Anayasa'nın 17. maddesinin aradığı seviyede derinlik ve özenle inceleme yapıp yapmadığı anayasal denetimin konusunu teşkil eder.
Enjeksiyon Uygulamalarında Hizmetin Organizasyonu ve Kusur Araştırması
Enjeksiyon uygulaması sonrasında gelişen sinir hasarına ilişkin uyuşmazlıkta, hizmetin organizasyonu açısından somut olayda bir kusur bulunup bulunmadığına yönelik araştırma yapılması, idari ve yargısal makamların makul derecede dikkatli ve özenli inceleme şartının bir gereğidir. Bu araştırmanın yapılması ile varılacak netice, ilgilinin maddi tazminat talebine yönelik bir kanaate ulaşılması bakımından önem arz etmektedir.
Somut başvuruda ulaşılan ihlal sonucu, sağlık hizmetinde bir organizasyon kusurunun kesin olarak tespit edilmiş olmasına değil; başvurucunun organizasyon kusuru bulunduğuna yönelik iddiasının Anayasa'nın 17. maddesinin gerektirdiği özen ve derinlikte araştırılıp incelenmemesine ve kararlarda bu iddialarla ilgili ve yeterli gerekçelere yer verilmemesine dayanmaktadır.
Tıbbi mesleğin risk içermesi personelin hukuki sorumluluğunu kaldırır mı?
Tıbbi mesleğin risk barındırması sağlık personelini sorumluluktan muaf kılmaz; personel özen yükümlülüğü gereği riskleri önlemek adına elindeki tüm imkanları kullanmakla yükümlüdür.
Sağlık hizmetinin organizasyon kusuru iddiası mahkemelerce nasıl değerlendirilmelidir?
Sağlık hizmetinin organizasyonunda kusur bulunduğu iddiası, yargı mercileri tarafından Anayasa'nın 17. maddesinin aradığı özen ve derinlikte incelenmeli ve kararlarda ilgili ve yeterli gerekçeyle karşılanmalıdır.
Devletin sağlık hizmetlerini düzenleme yükümlülüğü neleri kapsar?
Devlet, sağlık hizmetleri ister kamu ister özel kuruluşlarca yürütülsün, bireylerin yaşamı ile maddi ve manevi varlığının korunmasına yönelik gerekli tedbirlerin alınabilmesini sağlayacak düzenlemeleri kurmak zorundadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy