Emlak Vergisinin Konusu ve Kapsamı
Türkiye sınırları içinde bulunan binalar, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu hükümlerine göre bina vergisine tabidir.
1319 sayılı EMLAK VERGİSİ KANUNU m. 1Kaynağı aç
Türkiye sınırları içinde yer alan tüm arazi ve arsalar ise 1319 sayılı Kanun gereğince arazi vergisinin konusunu oluşturur. Belediye sınırları içerisinde belediyece parsellenmiş olan arazi parçaları hukuken arsa sayılmakta ve arsa hükümleri uyarınca vergilendirilmektedir.
1319 sayılı EMLAK VERGİSİ KANUNU m. 12Kaynağı aç
Verginin Mükellefi ve Mülkiyet Biçimlerine Göre Sorumluluk
Bina vergisinin mükellefi kural olarak binanın malikidir. Taşınmaz üzerinde intifa hakkı tesis edilmiş bulunması halinde vergi intifa hakkı sahibi tarafından ödenir. Binanın hem maliki hem de intifa hakkı sahibi mevcut değilse, binaya malik gibi fiilen tasarruf eden kimseler mükellefiyet altına girer. Taşınmaza paylı mülkiyet şeklinde malik olunması halinde malikler hisseleri oranında münferiden mükellef kabul edilirken, elbirliği mülkiyetinde tüm ortaklar vergi borcundan müteselsilen sorumludur.
1319 sayılı EMLAK VERGİSİ KANUNU m. 3Kaynağı aç
Arazi vergisinde de mükellefiyet sırası bina vergisiyle paraleldir. Arazi vergisini arazinin maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisinin de bulunmaması halinde araziye malik gibi tasarruf eden kimseler öder. Paylı mülkiyette hisse oranına göre mükellefiyet tayin edilirken, elbirliği mülkiyetinde malikler vergi borcuna karşı müteselsil borçlu durumundadır.
1319 sayılı EMLAK VERGİSİ KANUNU m. 13Kaynağı aç
Mülkiyeti ihtilaflı bulunan arazilere yönelik olarak tasarruf hakkı bulunmayan şahıslar tarafından ödenmiş olan arazi vergileri, mevcut mülkiyet ihtilafının ödemeyi yapan aleyhine sonuçlanması halinde güvenceye bağlanmıştır. İhtilafın aleyhe sonuçlanması durumunda, ilgililerin nihai karar tarihinden itibaren bir yıl içerisinde başvurmaları şartıyla tahsil edilmiş vergiler kendilerine ret ve iade olunur.
Bina Vergisi Oranları ve Büyükşehir Uygulaması
1319 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca bina vergisinin kanuni oranı meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde iki olarak tatbik edilir. Bu oranlar, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun uygulandığı büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde yüzde yüz artırımlı uygulanmaktadır.
1319 sayılı EMLAK VERGİSİ KANUNU m. 8Kaynağı aç
İndirimli ve Sıfır Oranlı Bina Vergisi Muafiyeti
1319 sayılı Kanun'un 8. maddesinde Cumhurbaşkanına tanınan yetki çerçevesinde belirli sosyal gruplar için bina vergisi oranları sıfıra kadar indirilebilmektedir. Bu haktan, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar müstesna olmak üzere hiçbir geliri bulunmadığını belgeleyenler yararlanabilir. Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul veya yetim aylığından ibaret olanlar, gaziler, engelliler ile şehitlerin dul ve yetimleri de indirim kapsamındadır. Muafiyetten faydalanabilmek için ilgililerin Türkiye sınırları içinde brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskene malik olması veya bu meskende intifa hakkının bulunması zorunludur.
Sıfır oranlı vergi avantajı yazlık veya dinlenme gayesiyle belirli zamanlarda kullanılan meskenler hakkında geçerli değildir. Ayrıca hak sahiplerinin brüt 200 metrekareyi aşmayan tek bir meskene hisseli biçimde malik olmaları durumunda indirimli tarife, taşınmazın bütününe değil yalnızca mükellefe ait hisseye tekabül eden kısma uygulanır.
Mükellefiyetin Başlaması, Değişmesi ve Sona Ermesi
1319 sayılı Kanun'un 9. maddesi gereğince bina vergisi mükellefiyeti, taşınmazın vergi değerini tadil eden kanuni sebeplerin doğması durumunda bu değişikliklerin vuku bulduğu tarihi izleyen bütçe yılından itibaren başlar. Dört yılda bir yapılan genel takdir işlemlerinde takdirin yapıldığı tarihi ve mevcut bir muaflığın sona ermesi halinde ise muafiyetin sukut ettiği tarihi takip eden bütçe yılı mükellefiyetin başlangıç tarihi olarak kabul edilir.
1319 sayılı EMLAK VERGİSİ KANUNU m. 9Kaynağı aç
Mükellefiyeti sona erdiren maddi vakıalar da kanunda açıkça tayin edilmiştir. Yanan, yıkılan, tamamen kullanılmaz hale gelen veya vergiye tabi iken mevzuattaki muaflık koşullarını kazanan binalardan dolayı mükellefiyet, bu olayların gerçekleştiği tarihi takip eden taksitten itibaren sona erer.
Kanunların verdiği yetkiye dayanılarak oturulması ve kullanılması yetkili makamlarca yasaklanan binalar bakımından vergileme durdurulur. Yasaklanan binaların vergileri, mükelleflerce durumun vergi dairesine bildirilmesi yahut idarece re'sen tespit edilmesi üzerine, yasaklama olayının vuku bulduğu tarihten sonra gelen taksitlerden itibaren bu durum devam ettiği müddetçe alınmaz.
Zamanaşımı, Hataların Düzeltilmesi ve İade Talepleri
Emlak vergisi uyuşmazlıklarında tarhiyat ve zamanaşımı süreleri 213 sayılı Vergi Usul Kanunu çerçevesinde belirlenir. 213 sayılı Kanun'un 114. maddesine göre, vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından itibaren beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar. Aynı Kanun'un 126. maddesi gereğince, bahse konu beş yıllık zamanaşımı süresi dolduktan sonra ortaya çıkarılan vergi hatalarının düzeltilmesi mümkün değildir.
213 sayılı VERGİ USUL KANUNU m. 114Kaynağı aç
213 sayılı VERGİ USUL KANUNU m. 126Kaynağı aç
213 sayılı Kanun'un 126. maddesinde düzeltme zamanaşımı süresinin bir yıldan aşağı olamayacağı özel haller düzenlenmiştir. Buna göre zamanaşımı süresinin son yılı içinde tarh ve tebliğ edilen vergilerde hatanın yapıldığı tarihten, ilan yolu ile tebliğ edilip vergi mahkemesinde dava konusu yapılmaksızın kesinleşen vergilerde mükellefe ödeme emrinin tebliğ edildiği tarihten, ihbarname ve ödeme emri ilan yoluyla tebliğ edilen vergilerde ise haczin tatbik edildiği tarihten itibaren işlemeye başlayan düzeltme zamanaşımı süresi bir yıldan az olamaz.
Vergilendirme işlemlerindeki hataların düzeltilmesine ilgili vergi dairesi müdürü karar verir. Düzeltme işlemi vergi düzeltme fişine dayanılarak gerçekleştirilir. Hatanın mükellef aleyhine yapılmış olması durumunda fazla vergi terkin edilir ve mükellefe reddolunur. Reddedilecek miktar ile müracaat edilecek muhasebe birimini ve müracaat süresini içeren düzeltme fişi mükellefe tebliğ edilir. Mükellef, düzeltme fişinin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde parasını geri almak üzere başvurmazsa iade hakkı sakıt olur.
213 sayılı VERGİ USUL KANUNU m. 120Kaynağı aç
Düzeltme, Şikayet ve İdari Yargı Başvuru Usulü
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 124. maddesi gereğince, vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunan mükellefler şikayet yoluna başvurabilir. Belediye vergileri hakkındaki şikayet başvuruları belediye başkanlığına yapılır. Düzeltme talebinin reddi ve şikayetin sonuçsuz kalması halinde mükellef otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açabilir.
213 sayılı VERGİ USUL KANUNU m. 124Kaynağı aç
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde vergi mahkemelerinde dava açma süresi otuz gündür. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlerden doğan ihtilaflarda bu süre, tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın, tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde ise tebliğin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlar.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
İlanı gereken düzenleyici işlemlere karşı dava açma süresi ilan tarihini izleyen günden itibaren işler. Ancak bu düzenleyici işlemlerin mükellefe tatbik edilmesi üzerine ilgililer, düzenleyici işlem aleyhine, uygulanan işlem aleyhine veya her ikisine birden aynı anda dava açma hakkına sahiptir. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş bulunması, ona dayanılarak tesis edilen bireysel uygulamanın iptal edilmesine kanunen engel oluşturmaz.
Emlak vergisi mükellefiyeti ne zaman başlar?
Emlak vergisi mükellefiyeti, taşınmazın edinilmesi veya vergi değerini değiştiren sebeplerin gerçekleşmesi halinde bu durumların meydana geldiği tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlar.
Kimler indirimli veya sıfır oranlı emlak vergisinden yararlanabilir?
Geliri olmadığını belgeleyenler, sadece SGK emekli, dul ve yetim aylığı alanlar, engelliler, gaziler ile şehitlerin dul ve yetimleri, brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek meskenleri için sıfır oranlı bina vergisinden yararlanabilmektedir.
Yazlık olarak kullanılan konutlar için sıfır oranlı vergi uygulanır mı?
Yazlık veya dinlenme amacıyla belirli zamanlarda ikamet edilen meskenler için indirimli ya da sıfır oranlı bina vergisi muafiyeti uygulanmaz.
Fazla ödenen emlak vergisinin iadesi ne zamana kadar istenebilir?
Vergi dairesince düzenlenen düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edildiği tarihten itibaren bir yıl içinde ilgili muhasebe birimine başvurulmalıdır; bu süre geçirilirse iade hakkı düşer.
Emlak vergisi davalarında vergi mahkemesine başvuru süresi kaç gündür?
Özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmeyen hallerde vergi mahkemesinde dava açma süresi otuz gün olup süre kural olarak tebliğin veya tahsilatın yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy