Elektronik tebligatta yasal süreler, kural olarak tebligat evrakının muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün geçmesiyle işlemeye başlar. 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 7/a maddesi uyarınca elektronik ortamda iletilen tebligatlar muhatabın adresine ulaştığı tarihi takip eden beşinci günün bitiminde yapılmış sayılır; ancak yargı kararlarında bu yasal karinenin tebligatın beş günden önce açılması halinde nasıl uygulanacağı konusunda farklı değerlendirmeler yer almaktadır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2019/623, K. 2020/9Kaynağı aç
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2020/1187, K. 2020/4264Kaynağı aç
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2020/547, K. 2020/924Kaynağı aç
7201 sayılı TEBLİGAT KANUNU m. 7/aKaynağı aç
Elektronik Tebligat Kapsamı ve Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi
7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 7/a maddesi ile Elektronik Tebligat Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca kamu idareleri, mahalli idareler, özel hukuk tüzel kişileri, noterler, baro levhasına yazılı avukatlar, sicile kayıtlı arabulucular ve bilirkişiler dahil olmak üzere kanunda açıkça sayılan kişi ve kurumlara tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur. Zorunluluk kapsamında yer almayan gerçek ve tüzel kişilere ise talepleri halinde elektronik tebligat adresi verilmekte ve bu adrese sahip olunmasıyla birlikte anılan muhataplar yönünden de elektronik tebligat zorunlu hale gelmektedir. Zorunlu bir nedenden ötürü elektronik yolla tebliğ yapılamaması durumunda ise Tebligat Kanunu'nda yer alan diğer klasik tebligat usulleri uygulanır.
Elektronik tebligat işlemleri PTT tarafından kurulup işletilen Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) üzerinden yürütülmektedir. PTT, elektronik tebligat adresi alma zorunluluğuna tabi bulunanlar için başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde, gerçek kişiler için kimlik bilgilerini, tüzel kişiler için ise tabi oldukları sistem bilgilerini esas alarak tek ve benzersiz bir adres oluşturup UETS'ye kaydeder. Tebligat çıkarmaya yetkili merciler hazırladıkları elektronik tebligat mesajını UETS'ye teslim eder; UETS ise bu mesajı zaman damgasıyla ilişkilendirerek muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştırır. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca zaman damgası, bir elektronik verinin üretildiği, değiştirildiği, gönderildiği, alındığı veya kaydedildiği zamanın tespiti amacıyla elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından elektronik imzayla doğrulanan kaydı ifade eder.
Beş Günlük Yasal Karine ve Tebliğ Tarihinin Tespiti
7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 7/a maddesinin dördüncü fıkrası ve Elektronik Tebligat Yönetmeliği'nin 9. maddesi gereğince elektronik yolla yapılan tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 24.11.2020 tarihli, 2020/547 Esas ve 2020/924 Karar sayılı ilamı ile 14.01.2020 tarihli, 2019/623 Esas ve 2020/9 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, tebellüğ tarihi iletinin elektronik posta hesabına ulaştığı veya fiilen okunduğu tarih değil, adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonudur. Bu düzenleme uyarınca muhatabın hesabını kontrol etmemesi tebligatın hukuki sonuçlarını geciktiremez.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 25.09.2018 tarihli, 2018/4120 Esas ve 2018/6993 Karar sayılı kararında, elektronik yolla yapılan tebliğden beş gün sonra tebliğin yapılmış sayılması gerektiği dikkate alınarak iki haftalık yasal sürede yapılan temyiz isteminin süresinde olduğu kabul edilmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2018/4120, K. 2018/6993Kaynağı aç
Tebligatın Erken Açılması Halinde Yargı Kararlarındaki Yaklaşımlar
Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi ile İlgili Teknik Kriterlere İlişkin Usul ve Esaslar'ın 5. maddesine göre, tebligat muhatabı tarafından açıldığında 'Tebligat okundu' delil kaydı, mevzuatta öngörülen sürenin tamamlanmasıyla birlikte ise otomatik olarak 'Tebligat okundu kabul edildi' delil kaydı oluşturulmaktadır.
Elektronik tebligatın muhatap tarafından açılması ve süre hesabı konusunda yargı kararlarında farklı değerlendirmeler yer almaktadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 24.11.2020 tarihli, 2020/547 Esas ve 2020/924 Karar sayılı ilamında, elektronik tebligatta tebellüğ tarihinin iletinin muhatabın hesabına ulaştığı veya okunduğu tarih değil, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonu olduğu belirtilmiştir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 03.12.2019 tarihli, 2019/7836 Esas ve 2019/21446 Karar sayılı kararında da elektronik tebligatın ayrılmış alana konulmasından beş gün sonra tebliğ edilmiş sayılacağı kabul edilerek önceki karar maddi hataya dayalı bulunup kaldırılmıştır. Buna karşılık Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 09.12.2020 tarihli, 2020/1187 Esas ve 2020/4264 Karar sayılı kararında, ilamın alıcı tarafından açılarak tebliğ edildiği tarih esas alınmış ve temyiz dilekçesinin süresinde verilmediği sonucuna varılmıştır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2019/7836, K. 2019/21446Kaynağı aç
Temyiz Başvurularında Tebliğ Şartı ve Bireysel Başvuru Süresi
İlk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemesi daire kararlarına karşı yapılan temyiz başvurularında yasal başvuru süresi kararın haricen öğrenilmesine veya başvuru yollarının tüketilmesine değil, kararın usulüne uygun olarak tebliğ edilmesi koşuluna bağlanmıştır. Tebligat gerçekleşmeden temyiz süresi işlemeye başlamaz.
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Nihai kararın gerekçesinin tebliği öğrenme şekillerinden biri olmakla birlikte, bireysel başvuru açısından öğrenme olgusu yalnızca kararın tebliği ile sınırlı görülmemektedir.
6216 sayılı ANAYASA MAHKEMESİNİN KURULUŞU VE YARGILAMA USULLERİ HAKKINDA KANUN m. 47Kaynağı aç
İcra Hukukunda Süre Hesabı ve Vergi Usul Mevzuatı
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun geçici 7. maddesinin yollamasıyla uygulanması gereken 366. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca karar düzeltme süresi kararın tebliğinden itibaren on gündür.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca gün olarak belirlenen sürelerde ilk gün hesaba katılmaz. Sürenin son günü resmi tatil gününe rastlarsa süre tatili takip eden günde ve son günün tatil saatinde biter. Ay veya yıl olarak belirlenen süreler başladığı günün biteceği ay veya yıldaki karşılık gelen gününde, karşılığı yoksa ayın son gününde; hafta olarak belirlenen süreler ise başladığı güne son hafta içinde karşılık gelen günde tamamlanır. Nitekim karar düzeltme süresinin son gününün resmi tatile rastlaması durumunda İcra ve İflas Kanunu'nun 19. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince süre tatili izleyen günde son bulur.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 19Kaynağı aç
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 107/A maddesi uyarınca elektronik ortamda yapılan tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Anayasa Mahkemesi bu kurala ilişkin incelemesinde, düzenlemenin muhataplara elektronik posta adreslerini belirli aralıklarla kontrol etme yükümlülüğü getirdiğini, beşer günlük aralıklarla kontrol yapıldığında hukuki yollara başvuru süresi yönünden hak kaybı olmayacağını belirterek kuralı Anayasa'ya uygun bulmuştur.
213 sayılı VERGİ USUL KANUNU m. 107/AKaynağı aç
Elektronik tebligatta yasal süreler ne zaman başlar?
Elektronik tebligatta yasal süreler kural olarak tebligatın muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün bitmesiyle başlar.
Elektronik tebligat beş gün dolmadan açılırsa süre hemen işlemeye başlar mı?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili daire kararlarındaki ağırlıklı yaklaşıma göre tebligat erken açılsa dahi süre beşinci günün sonunda başlar; ancak açılma anında okundu kaydı oluştuğu gerekçesiyle süreyi açılış tarihinden başlatan münferit daire kararı da mevcuttur.
Avukatlara tebligatın elektronik ortamda yapılması zorunlu mudur?
7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 7/a maddesi ve Elektronik Tebligat Yönetmeliği uyarınca baro levhasına yazılı avukatlara tebligatın UETS üzerinden elektronik yolla yapılması zorunludur.
İlk derece ve bölge adliye mahkemesi kararlarında temyiz süresi kararın öğrenilmesiyle başlar mı?
İlk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemelerinin daire kararlarına karşı yapılan temyiz başvurularında kanun yolu süresi öğrenme koşuluna değil, tebliğ koşuluna bağlıdır.
İcra hukukunda sürenin son günü resmi tatile rastlarsa ne olur?
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 19. maddesi gereğince sürenin son günü resmi tatile rastladığında yasal süre tatili takip eden ilk iş gününün tatil saatinde biter.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

