Elektronik Paranın Tanımı ve Yasal Çerçevesi
Elektronik para, fiziksel nakit yerine dijital ortamda tutulan ve ödeme işlemlerinde kullanılan parasal bir değerdir. Banka hesabından farklı bir yapı arz eden bu sistemde kullanıcının bakiyesi bir elektronik para kuruluşu nezdinde saklanır.
6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamında faaliyette bulunan bir elektronik para kuruluşu, faaliyetlerini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası denetimi ve kontrolünde yürütür.
Adli Soruşturma Usulleri ve Finansal İnceleme
Görülmekte olan bir soruşturma ya da kovuşturma dosyası yönünden finansal işlemlerin aydınlatılması zorunlu olduğunda, Cumhuriyet savcısı veya hâkimlikçe yazılacak bir müzekkere ile elektronik para kuruluşundan işlem dökümü talep edilebilir. Ayrıca 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun gereğince Mali Suçları Araştırma Kurulu tarafından inceleme yapılması her halükârda mümkündür.
Hesabın Üçüncü Kişilere Kullandırılması ve Nitelikli Dolandırıcılık
Finansal kuruluşlar nezdinde açılan ve kimlik doğrulaması tamamlanmış bir hesabın üçüncü şahıslarca kullanılması ve başkasına kullandırılması ceza mevzuatına göre suç teşkil eder. İşlemler hesap sahibinin kimliği üzerinden yürütüldüğü için hesabı kullandıran kişi nitelikli dolandırıcılık suçlamasıyla karşı karşıya kalabilir.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin birinci fıkrası uyarınca dolandırıcılık suçunun bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi halinde faile verilecek hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 158Kaynağı aç
a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak
suretiyle,
c) Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi
parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması
suretiyle,
e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
f) Bilişim sistemlerinin, banka veya
kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak
suretiyle,
h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden
kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin
kooperatifin faaliyeti kapsamında,
i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı
kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
j) Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir
kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
k) Sigorta bedelini almak maksadıyla,
l) (Ek: 24/11/2016-6763/14 md.) Kişinin,
kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı
olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi
suretiyle,
İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar
adlî para cezasına hükmolunur. (Ek cümle: 29/6/2005 – 5377/19 md.; Değişik:
3/4/2013-6456/40 md.) Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan
hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan
elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.[71]
(2) Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı
sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak,
başkasından menfaat temin eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre
cezalandırılır.
(3) (Ek fıkra: 24/11/2016-6763/14 md.)
Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından
birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için
teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek
ceza bir kat artırılır.
Daha az cezayı gerektiren hal
Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince dolandırıcılık suçunun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi durumunda ceza yarı oranında artırılır. Eylemin suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde gerçekleştirilmesi halinde ise verilecek ceza bir kat artırılarak uygulanır.
Yasadışı Bahis Kapsamındaki Suçlar ve Cezaları
7258 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca, kanunun tanıdığı yetkiye dayanmaksızın spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ya da müşterek bahis veya şans oyunlarını düzenleyen, bunların oynanmasına yer temin eden yahut imkân oluşturan kişiler üç yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası yaptırımı ile karşılaşır.
7258 sayılı FUTBOL VE DİĞER SPOR MÜSABAKALARINDA BAHİS VE ŞANS OYUNLARI DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN m. 5Kaynağı aç
12/7/2013-6495/3 md.)
Kanunun
verdiği yetkiye dayalı olmaksızın;
a) Spor
müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunlarını
oynatanlar ya da oynanmasına yer veya imkân sağlayanlar üç yıldan beş yıla
kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
b) Yurt
dışında oynatılan spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek
bahis ya da şans oyunlarının internet yoluyla ve sair suretle erişim sağlayarak
Türkiye’den oynanmasına imkân sağlayan kişiler, dört yıldan altı yıla kadar
hapis cezasıyla cezalandırılır.
c) Spor
müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarıyla
bağlantılı olarak para nakline aracılık eden kişiler, üç yıldan beş yıla kadar
hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
ç) Kişileri
reklam vermek ve sair surette spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya
müşterek bahis ya da şans oyunlarını oynamaya teşvik edenler, bir yıldan üç
yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
d) Spor
müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarını
oynayanlar mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından beş bin liradan yirmi
bin liraya kadar idari para cezası ile cezalandırılır.
Bu madde
kapsamına giren suçlarla bağlantılı olarak, spor müsabakalarına dayalı sabit
ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarının oynanmasına tahsis edilen
veya oynanmasında kullanılan ya da suçun konusunu oluşturan eşya ile bu oyunların
oynanması için ortaya konulan veya oynanması suretiyle elde edilen her türlü
mal varlığı değeri, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun eşya
ve kazanç müsaderesine ilişkin hükümlerine göre müsadere edilir.
Bu madde
kapsamına giren suçlardan dolayı, tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik
tedbirlerine hükmolunur.
Bu madde
kapsamına giren suçlarla ilgili olarak, 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı
İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla
İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun erişimin engellenmesine
ilişkin hükümleri uygulanır.
Bu madde
kapsamına giren suçların işlendiği işyerleri mahallin en büyük mülki idare amiri
tarafından ihtarda bulunmaksızın üç ay süreyle mühürlenerek kapatılır. İş yeri
açma ve çalışma ruhsatına sahip işyerlerinin ruhsatları mahallin en büyük mülki
idare amirinin bildirimi üzerine ruhsat vermeye yetkili idare tarafından beş iş
günü içinde iptal edilir.
(Ek fıkra:
15/8/2017-KHK-694/23 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/23 md.) Birinci fıkranın (a), (b), (c) ve (ç)
bentlerinde düzenlenen suçlar ile 5237 sayılı Kanunun 228 inci maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında düzenlenen suç bakımından 4/12/2004 tarihli ve
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun;
a) 128 inci maddesinde
yer alan taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma,
b) 135 inci maddesinde
yer alan iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması,
c) Örgüt faaliyeti
çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın 139 uncu maddesinde yer alan
gizli soruşturmacı görevlendirilmesi,
ç) 140 ıncı maddesinde
yer alan teknik araçlarla izleme,
tedbirlerine ilişkin
hükümler uygulanabilir.
(Ek fıkra:22/4/2022-7405/48
md.) Bu Kanunda
tanımlanan suçlara ilişkin delil veya emarelerin tespiti hâlinde Spor Toto
Teşkilat Başkanlığı, doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına başvuruda bulunabilir.
Soruşturma sonunda verilecek kovuşturmaya yer olmadığı kararları Spor Toto Teşkilat
Başkanlığına tebliğ edilir ve Spor Toto Teşkilat Başkanlığı bu kararlara itiraz
edebilir.
(Ek
fıkra:22/4/2022-7405/48 md.) Bu Kanunda tanımlanan suçlar dolayısıyla açılan davalarda
mahkeme, iddianamenin bir örneğini Spor Toto Teşkilat Başkanlığına tebliğ eder.
Başvuru yapılması hâlinde Spor Toto Teşkilat Başkanlığı açılan davaya katılan
olarak kabul edilir.
Kanunun verdiği yetkiye dayanılmaksızın, yurt dışında düzenlenen spor bahislerinin veya şans oyunlarının internet ve benzeri yollarla erişim sunulup Türkiye'den oynanmasına imkân sağlayan şahıslar hakkında dört yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir.
Yasal bir yetkiye dayanılmaksızın spor karşılaşmalarına dayalı bahis veya şans oyunlarıyla irtibatlı biçimde para aktarımına aracılık edenler, üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasına mahkûm edilir.
Kanunun tanıdığı yetkiye dayalı olmaksızın spor müsabakalarına yönelik bahis veya şans oyunlarının oynanmasını reklam vererek yahut benzer yöntemlerle teşvik eden kimseler, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası alır. Yine kanuni yetkiye dayanılmaksızın bu oyunları bizzat oynayanlar hakkında ise mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından beş bin liradan yirmi bin liraya kadar idari para cezası verilir.
Koruma Tedbirleri, Müsadere ve İdari Güvenlik Yaptırımları
7258 sayılı Kanun'un 5. maddesinde düzenlenen bahis oynatma, imkân sağlama, para nakline aracılık etme ve teşvik suçları bakımından Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uyarınca taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma ile iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması tedbirleri uygulanabilir. Ayrıca örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın gizli soruşturmacı görevlendirilmesi ve teknik araçlarla izleme tedbirlerine başvurulabilir.
Söz konusu suçlarla bağlantılı olarak oyunların oynanmasına tahsis edilen, kullanılan ya da suçun konusunu oluşturan eşya ile bu oyunlar için ortaya konulan veya elde edilen mal varlığı değerleri Türk Ceza Kanunu'nun eşya ve kazanç müsaderesi hükümlerine göre müsadere edilir. Ayrıca tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirleri tatbik edilir ve internet üzerinden erişimin engellenmesi kuralları işletilir.
Türk Ceza Kanunu'nun 54. maddesi gereğince, iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak şartıyla kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan, suçun işlenmesine tahsis edilen veya suçtan meydana gelen eşya müsadere edilir. Ancak suçta kullanılan eşyanın müsaderesinin hakkaniyete aykırı sonuç doğuracağı durumlarda müsadereden sarfınazar edilebilir. Türk Ceza Kanunu'nun 55. maddesi uyarınca ise suçun işlenmesiyle elde edilen veya suçun konusunu oluşturan maddi menfaatler ile bunlardan doğan ekonomik kazançlar, suçun mağduruna iade edilememesi halinde müsadereye tabi tutulur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 54Kaynağı aç
kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen
ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. Suçun işlenmesinde
kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel
ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/11 md.) Eşyanın üzerinde
iyiniyetli üçüncü kişiler lehine tesis edilmiş sınırlı ayni hakkın bulunması
hâlinde müsadere kararı, bu hak saklı kalmak şartıyla verilir.
(2) Birinci fıkra kapsamına giren
eşyanın, ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin
başka bir surette imkansız kılınması halinde; bu eşyanın değeri kadar para
tutarının müsaderesine karar verilir.
(3) Suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran
daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı
anlaşıldığında, müsaderesine hükmedilmeyebilir.
(4) Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç
oluşturan eşya, müsadere edilir.
(5) Bir şeyin sadece bazı
kısımlarının müsaderesi gerektiğinde, tümüne zarar verilmeksizin bu kısmı
ayırmak olanaklı ise, sadece bu kısmın müsaderesine karar verilir.
(6) Birden fazla kişinin paydaş olduğu eşya ile ilgili olarak, sadece
suça iştirak eden kişinin payının müsaderesine hükmolunur.
Kazanç müsaderesi
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 55Kaynağı aç
oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların
değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançların
müsaderesine karar verilir. Bu fıkra hükmüne göre müsadere kararı verilebilmesi
için maddi menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir.
(2) Müsadere konusu eşya veya maddi menfaatlere elkonulamadığı veya
bunların merciine teslim edilmediği hallerde, bunların karşılığını oluşturan
değerlerin müsaderesine hükmedilir.
(3) (Ek: 26/6/2009 – 5918/2 md.) Bu madde kapsamına giren eşyanın
müsadere edilebilmesi için, eşyayı sonradan iktisap eden kişinin 22/11/2001
tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun iyiniyetin korunmasına ilişkin
hükümlerinden yararlanamıyor olması gerekir.
Çocuklara özgü güvenlik tedbirleri
7258 sayılı Kanun'da tanımlanan suçlara dair delil veya emare tespit edilmesi durumunda Spor Toto Teşkilat Başkanlığı doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilmekte, verilecek kovuşturmaya yer olmadığı kararlarına itiraz hakkını haiz bulunmaktadır. Dava açılması halinde ise iddianame adı geçen idareye tebliğ edilir ve idare başvuru üzerine davaya katılan sıfatıyla kabul edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Elektronik para hesabını üçüncü kişilere kullandırmak suç teşkil eder mi?
Kimlik doğrulaması yapılmış bir hesabın üçüncü şahıslara kullandırılması ceza mevzuatı uyarınca hukuka aykırılık oluşturur ve hesap sahibinin nitelikli dolandırıcılık isnadıyla karşı karşıya kalmasına yol açabilir.
Bilişim sistemleri veya banka aracılığıyla dolandırıcılıkta ceza alt sınırı nedir?
Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesi uyarınca bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç kılınması suretiyle işlenen dolandırıcılık suçunda hapis cezasının alt sınırı dört yıldır.
Yasadışı bahis paralarının nakline aracılık etmenin cezası ne kadardır?
Yetkisiz bahis ve şans oyunları kapsamında mali transferlerin gerçekleşmesine aracılık edenler, 7258 sayılı Kanun uyarınca üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasına çarptırılır.
Suçta kullanılan eşya ve suçtan elde edilen gelirler hakkında ne karar verilir?
İyiniyetli üçüncü şahıslara ait olmayan ve kasıtlı suçta kullanılan eşya ile mağduruna verilemeyen maddi menfaatler hakkında Türk Ceza Kanunu kapsamında müsadere kararı verilir; hakkaniyete aykırılık hâlinde eşya müsaderesinden vazgeçilebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy