Elektronik verilerin ceza hukuku koruması altına girerek belgede sahtecilik suçlarının konusunu oluşturabilmesi, güvenli elektronik imza ile oluşturulmasına ya da mevzuatında imza şartı bulunmayıp düzenleyeni belirli olan verilerin kanun hükmüyle açıkça belge sayılmasına bağlıdır. Bu koşulların varlığına ve fiilin niteliğine göre somut olayda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 204. maddesindeki resmi belgede sahtecilik, 207. maddesindeki özel belgede sahtecilik veya 244. maddesindeki bilişim sistemindeki verileri bozma, yok etme ve sisteme veri yerleştirme hükümleri gündeme gelebilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 204Kaynağı aç
bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi
belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.
(2) Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak
düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren,
gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu
görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Resmi belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar
geçerli olan belge niteliğinde olması halinde, verilecek ceza yarısı oranında
artırılır.
Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 207Kaynağı aç
gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren ve kullanan
kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bir sahte özel belgeyi bu özelliğini bilerek kullanan kişi de
yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
Özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 244Kaynağı aç
bozan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez
kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen
kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Bu fiillerin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya
kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı
oranında artırılır.
(4) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesi suretiyle
kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka
bir suç oluşturmaması halinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne
kadar adlî para cezasına hükmolunur.
Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması
Ceza Hukukunda Belge Kavramı ve Elektronik Verilerin Niteliği
Ceza hukukunda sahtecilik suçunun maddi konusunu oluşturan bir belgenin varlığı için yazının taşınır bir şey üzerine yer alması, düzenleyenin belirli bulunması, içeriğinin hukuki değer taşıması ve hukuki bir vakayı ya da hakkı ispata elverişli hukuki sonuç doğurabilmesi aranır.
5070 sayılı Kanun'un 3/a maddesi kapsamında veri; elektronik, optik yahut bunlara benzer yöntemlerle meydana getirilen, nakledilen ya da muhafaza edilen kayıtları ifade eder. 5651 sayılı Kanun'un 2/1-k maddesinde ise veri kavramı, bilgisayarca işlenebilen her çeşit değer olarak yer almıştır. İspat hukuku yönünden ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 199. maddesinde, uyuşmazlığa konu olguları ispata yarayan yazılı ya da basılı metinlerle birlikte elektronik ortamdaki veriler ve benzer bilgi taşıyıcıları da belge sayılmıştır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 199Kaynağı aç
elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü
veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi
taşıyıcıları bu Kanuna göre belgedir.
Senetle
ispat zorunluluğu
Elektronik verilerin ceza kanunu himayesinde sahtecilik suçunun konusunu oluşturabilmesi; güvenli elektronik imzayla vücut bulmasına veya ilgili mevzuatta imza mecburiyeti öngörülmeyip tanzim edeni belirlenebilen ve hukuki sonuç doğurmaya elverişli kayıtların yasa hükmüyle belge sayılmasına bağlıdır. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca güvenli elektronik imza, el yazısıyla atılan imzanın meydana getirdiği hukuki neticeleri hasıl eder. Buna karşın mevzuatın resmi şekil ya da özel merasime bağladığı işlemler ile banka teminat mektupları ve Türkiye'de mukim sigorta şirketlerince tanzim olunan kefalet senetleri haricinde kalan teminat sözleşmelerinin güvenli elektronik imza aracılığıyla kurulması mümkün değildir.
5070 sayılı ELEKTRONİK İMZA KANUNU m. 5Kaynağı aç
sonucu doğurur.
Kanunların resmî şekle veya özel bir
merasime tabi tuttuğu hukukî işlemler ile banka teminat mektupları ve
Türkiye’de yerleşik sigorta şirketleri tarafından düzenlenen kefalet senetleri
dışındaki teminat sözleşmeleri, güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemez.[2][3]
Güvenli elektronik imza oluşturma araçları
Elektronik Ortamda Resmi Belgede Sahtecilik Suçu ve Cezası
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 204. maddesinin ilk fıkrasında, sahte resmi belge düzenleme, mevcut resmi belgeyi başkalarını aldatacak surette değiştirme veya sahtesini kullanma eylemleri için iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Failin, görevi gereği belge tanzimine yetkili bir kamu görevlisi olması ve bahse konu eylemleri icra etmesi ya da gerçeğe aykırı belge düzenlemesi halinde ise aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapis olarak tayin edilir.
Resmi belgenin kanun hükmü gereğince sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli sayılan belgelerden olması durumunda, 5237 sayılı Kanun'un 204. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca faile verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Elektronik ortamdaki kayıtların resmi belge sayılabilmesi, mevzuatın aradığı geçerlilik koşullarına bağlıdır. Yetkili kamu görevlileri tarafından gerçeğe aykırı oluşturulan ödeme listelerinin elektronik imza ile imzalanmaksızın e-posta yoluyla bankaya gönderilmesi halinde, elektronik imza taşımayan bu kayıtlar resmi belge niteliği kazanmadığından kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği suçunun unsurları oluşmaz.
Elektronik Ortamda Özel Belgede Sahtecilik ve Maddi Sahtecilik Sınırı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 207. maddesinin birinci fıkrasına göre bir özel belgeyi sahte olarak düzenleyen veya gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirip kullanan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Maddenin ikinci fıkrası uyarınca sahte bir özel belgeyi bu niteliğini bilerek kullanan kişi hakkında da aynı cezaya hükmolunur.
TCK m. 207 kapsamında yalnızca maddi sahtecilik fiilleri suç sayılmış, gerçeğe aykırı belge düzenleme biçimindeki içerik veya fikri sahtecilik özel belgeler yönünden cezalandırılmamıştır. Düzenleyen imzası gerçek olmakla birlikte salt yalan beyan içeren özel belgeler veya sisteme yetkili kimselerce girilen gerçeğe aykırı işe giriş bildirgeleri özel belgede sahtecilik suçunun maddi konusunu oluşturmaz.
Sahte düzenlenen evrakın e-posta yoluyla gönderildiği, asıllarının ele geçirilemediği ve dosyaya yansıyan suretlerin fotokopi vasfında kaldığı durumlarda, söz konusu elektronik ortamdaki örneklerin sahtecilik suçunun maddi konusunu oluşturan belge niteliğini taşımadığı gözetilerek özel belgede sahtecilik suçunun unsurları itibarıyla oluşmadığı kabul edilmiştir.
Bilişim Sistemine Veri Yerleştirme ve Yalan Beyan Suçları
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 244. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası alır. Bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren, erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren veya var olan verileri başka yere gönderen kişi hakkında TCK m. 244/2 gereğince altı aydan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Bu fiillerin bir banka, kredi kurumu ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi durumunda ceza TCK m. 244/3 gereğince yarı oranında artırılır. Söz konusu eylemler neticesinde failin kendisi veya başkası yararına haksız bir çıkar sağlaması ve eylemin başka bir suç oluşturmaması halinde ise TCK m. 244/4 uyarınca iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.
TCK m. 244/2 kapsamında sisteme veri yerleştirme suçunun oluşması için hukuka aykırı olarak girilen bilişim sistemine izin verilmeyen veri girişi yapılması veya veri yüklenmesi gerekir. Veriler üzerinde tasarruf yetkisi bulunarak, yetkili kurum tarafından tahsis edilen şifreyle sisteme hukuka uygun şekilde girip e-bildirge içeriğine doğru olmayan veriler yerleştiren kişinin eylemi sisteme veri yerleştirme suçunun unsurlarını taşımaz.
Elektronik bildirimlerin TCK m. 206'da düzenlenen resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçu bakımından değerlendirilmesinde, beyanın yöneltildiği makam ve araştırma yükümlülüğü önem taşır. Bu suçun oluşması için kamu görevlisinin beyanı araştırma yükümlülüğü bulunmaksızın resmi belge düzenlemesi gerekir. Elektronik ortamdaki veri girişinin muhatabının bilgisayar sistemi olması, bildirimin kamu görevlisi tarafından araştırılmasının zorunlu bulunması veya beyan sonucunda biçimsel ve öz unsurları tam bir resmi belgenin düzenlenmemiş olması hallerinde yalan beyan suçu oluşmaz.
Mükellefin verdiği rıza ve şifreye dayalı olarak sisteme hukuka uygun erişim sağlayan bir muhasebecinin e-bildirgeye doğru olmayan veriler girmesi durumunda; şifre hukuka aykırı elde edilmediğinden sisteme veri yerleştirme suçu, muhatabın bilgisayar sistemi olması ve araştırma zorunluluğunun bulunması nedeniyle yalan beyan suçu, fikri sahteciliğin cezalandırılmaması sebebiyle özel belgede sahtecilik ve resmi belge unsurlarının yokluğu karşısında resmi belgede sahtecilik suçları oluşmaz.
Elektronik imzasız e-posta resmi belge sayılır mı?
Mevzuatında imza aranmaksızın belge sayılacağı açıkça belirtilmedikçe, elektronik imza ile imzalanmadan e-posta yoluyla iletilen ödeme listeleri resmi belge niteliği taşımaz ve resmi belgede sahtecilik suçunu oluşturmaz.
Güvenli elektronik imza hangi işlemlerde kullanılamaz?
Güvenli elektronik imza; kanunların resmi şekle veya özel bir merasime bağladığı işlemler ile banka teminat mektupları ve Türkiye’de yerleşik sigorta şirketlerince düzenlenen kefalet senetleri dışındaki teminat sözleşmelerinde kullanılamaz.
Yetkili şifre ile sisteme gerçeğe aykırı bildirim girilmesi sahtecilik sayılır mı?
Rıza ve yetkiyle verilen şifre kullanılarak sisteme girilip gerçeğe aykırı veri iletilmesi bilişim sistemine veri yerleştirme suçunu oluşturmadığı gibi, muhatabın bilgisayar sistemi olması ve araştırma yükümlülüğünün bulunması halinde yalan beyan veya sahtecilik suçlarını da oluşturmaz.
E-posta ile gönderilen sahte fotokopi belge suç oluşturur mu?
Aslı ele geçirilemeyen ve fotokopi vasfında kalan taranmış belgelerin e-posta ile gönderilmesi durumunda, bu belgeler sahtecilik suçunun maddi konusunu oluşturan belge niteliğinde kabul edilmediğinden özel belgede sahtecilik suçu oluşmaz.
Bilişim sistemindeki verileri bozmanın veya sisteme veri yerleştirmenin cezası nedir?
Bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren, erişilmez kılan veya sisteme veri yerleştiren kişi altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Fiilin banka, kredi kurumu veya kamu kurumuna ait sistemlerde işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır; eylemin başka bir suç oluşturmaması şartıyla failin haksız çıkar sağlaması durumunda ise iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy