Elektrikli ve Hibrit Araçlarda ÖTV İadesi ve Yargı Yolu

by Avukat Erdal Ersoy
Elektrikli ve Hibrit Araçlarda ÖTV İadesi ve Yargı Yolu

Elektrikli ve Hibrit Araçlarda Vergilendirme ve ÖTV Oranları

4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli (II) sayılı listenin 87.03 pozisyonunda yer alan 'sadece elektrik motorlu olanlar' ibaresi, araçta elektrik motoru bulunmasını değil, aracın yalnızca elektrik motoruyla hareket etmesini ifade eder. Tekerleklerle mekanik aktarma bağlantısı bulunmayan ve yalnızca menzil uzatıcı jeneratör işlevi gören bir benzin motorunun varlığı, aracın bu kapsam dışına çıkarılmasına dayanak yapılamaz.

Danıştay 7. Daire, E. 2019/3070, K. 2022/506Kaynağı aç
Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2019/3070 E.  ,  2022/506 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y YEDİNCİ DAİRE Esas No : 2019/3070 Karar No : 2022/506 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Vergi Dairesi Başkanlığı VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVACI) : … Araçlar Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket adına kayıtlı "…." marka aracın elektrikli motoru yanında benzinli motoru da bulunan hibrit araç olduğunun tespit edildiğinden bahisle, 2012 yılının Nisan dönemi için takdir komisyonu kararına istinaden tarh edilen özel tüketim vergisi ile kesilen vergi ziyaı cezasının iptali istemiyle dava açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla, olayda, davacı adına kayıtlı görünen aracın sadece elektrikle çalışan araç olarak beyan edilip buna göre motorlu taşıtlar vergisinin hesaplandığı, uygunluk belgesinden aracın benzinle çalışan motoru da ihtiva eden hibrit araç olduğunun tespit edildiğinden bahisle cezalı tarhiyat yapıldığı, davalı idarece yasayla tanınan inceleme ve araştırma yetkileri kullanılmak suretiyle mükellef nezdinde ihtilaf konusu araç üzerinde fiziki herhangi bir tespit ve inceleme yapılmadığı, sadece uygunluk belgesindeki bilgiler esas alınarak işlem tesis edildiği, bu durumda davacı adına kayıtlı aracın hibrit araç olduğu yönünde fiziken yapılmış somut bir tespite dayanılmadan, sadece uygunluk belgesinde belirtilen bilgilerden hareketle takdir edilen matrah üzerinden yapılan vergi ziyaı cezalı özel tüketim vergisi tarhiyatında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Elektrikli otomobil olarak özel tüketim vergisi beyannamesi verilen aracın uygunluk belgesinden, elektrikli motorun yanında benzinli motoru da bulunan hibrit araç olduğunun anlaşıldığı, takdir komisyonunca takdir edilen matrah üzerinden yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın UYAP kayıtlarıyla birlikte incelenmesinden, …. Vergi Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında aynı araca ilişkin olarak İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Fakültesi Otomotiv Laboratuvarınca hazırlanan … tarih ve … sayılı teknik raporda, aracın arka akstan hareketini sağlayan iki adet 2×150 KW gücünde elektrik motoru bulunduğu, ön akstan çekiş imkanı bulunmadığı, ön tarafında olup jeneratörü çalıştıran benzin motorunun aracın tekerlekleri ile mekanik bir bağlantısının olmadığı, sadece menzil uzatımı için elektrik motoruna enerji üretme işlevine sahip olduğunun tespit edildiği, anılan Mahkemece, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli (II) sayılı listenin 87.03 pozisyonu altında yer alan "sadece elektrik motorlu olanlar" başlığındaki "sadece elektrik motorlu" ibaresinin, araçta elektrik motoru bulunmasını değil, aracın sadece elektrikli motorla hareket etmesini belirttiği, mekanik olarak tekerlekleri ile bağı olmayan, dolayısıyla aracı hareket ettirmeyen benzin motoru bulunmasından dolayı özel tüketim vergisi tahakkuk ettirilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle verilen dava konusu işlemin iptaline ilişkin kararın Dairemizin 07/12/2017 tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla onandığının anlaşılması karşısında, aynı araç nedeniyle yapılan dava konusu cezalı özel tüketim vergisi tarhiyatının iptaline ilişkin temyize konu kararda sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1…. Bölge İdare Mahkemesi …. Vergi Dava Dairesinin …. tarih ve E:…, K:.. sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 11/02/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Hibrit araçlarda uygulanacak ÖTV oranları ise aracın motor silindir hacmine ve elektrik motorunun gücüne göre değişkenlik gösterir. 2023 yılı düzenlemeleri çerçevesinde, motor gücü 160 kW ve altında olan elektrikli araçlarda matrahı 1.450.000 TL'yi aşmayanlar için yüzde 10, bu tutarı aşanlar için yüzde 40; motor gücü 160 kW'ı geçenlerde ise matrahı 1.350.000 TL'yi aşmayanlar için yüzde 50, aşanlar için yüzde 60 oranında ÖTV belirlenmiştir.

Fiziki İnceleme Yapılmaksızın Uygulanan Cezalı Tarhiyatların Hukuka Aykırılığı

İdarece mükellef nezdinde araç üzerinde fiziki bir tespit ve inceleme yapılmaksızın, yalnızca uygunluk belgesindeki bilgilere dayanılarak takdir edilen matrah üzerinden vergi ziyaı cezalı ÖTV tarhiyatı tesis edilmesi hukuka uygun görülmemektedir. Danıştay 7. Dairesinin 2019/3070 Esas ve 2022/506 Karar sayılı kararına konu uyuşmazlıkta; tekerleklerle mekanik aktarma bağı bulunmayan ve aracı hareket ettirmeyen motor sebebiyle ÖTV tahakkuk ettirilemeyeceği ve somut fiziki inceleme yapılmaksızın tarhiyat kurulamayacağı yönündeki ilk derece mahkemesi değerlendirmesi sonucu itibarıyla isabetsiz bulunmamıştır.

Hatalı Tahsil Edilen ÖTV'nin İadesinde Düzeltme ve Şikayet Yolu

Mevzuata aykırı veya fazla tahsil edilen ÖTV'nin iadesi talepleri, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun vergi hatası hükümleri ve Anayasa'nın mülkiyet hakkı güvencesi kapsamında ileri sürülür. Yanlış tahsil edilen verginin iadesi amacıyla ilgili vergi dairesine bir düzeltme talebi dilekçesiyle başvurulması gerekir. Bu başvuruya araç faturası örneği, ÖTV'nin ödendiğini gösteren makbuz ya da dekont ile aracın teknik özelliklerini gösteren belgelerin eklenmesi gerekebilir.

Fazla veya hatalı tahsil edilen ÖTV'nin iadesi talebi kural olarak ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde ileri sürülmelidir. Vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunan mükellefler, 213 sayılı Kanun'un 124. maddesi gereğince şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına başvurabilmektedir.

213 sayılı VERGİ USUL KANUNU m. 124Kaynağı aç
Madde 124 – (Değişik: 23/6/1982-2686/24 md.) Vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanlar şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilirler. Bu madde gereğince il özel idare vergileri hakında valiliğe ve belediye vergileri hakkında belediye başkanlığına müracaat edilir. Düzeltme şümulü:

Vergi Mahkemesinde Dava ve Kanun Yolları

Vergi dairesine yapılan düzeltme başvurusunun reddi durumunda, vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yapılan talepler bakımından 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 124. maddesi uyarınca öncelikle şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edilmesi gerekmektedir. İade taleplerinin reddi üzerine doğrudan otuz gün içinde dava açılabileceği yönündeki genel nitelemeye karşılık, dava açma süresi geçtikten sonraki başvurularda kanunda öngörülen şikayet usulü işletilmelidir.

İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi gereğince, konusu otuz bir bin Türk lirasını geçmeyen davalar hariç olmak üzere kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir. İvedi yargılama usulüne tabi olan davalarda ise istinaf yoluna başvurulamaz. Kanuni şartların mevcut olduğu uyuşmazlıklarda aleyhe kararlara karşı temyiz incelemesi Danıştay nezdinde yürütülür.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 45Kaynağı aç
Madde 45 – (Değişik: 18/6/2014-6545/19 md.) 1. İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. (Değişik cümle:28/7/2024-7524/52 md.) Ancak, konusu otuz bir bin Türk lirasını geçmeyen; vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında idare ve vergi mahkemelerince verilen kararlar kesin olup, bunlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz. [31] 2. İstinaf, temyizin şekil ve usullerine tabidir. İstinaf başvurusuna konu olacak kararlara karşı yapılan kanun yolu başvurularında dilekçelerdeki hitap ve istekle bağlı kalınmaksızın dosyalar bölge idare mahkemesine gönderilir. (Ek cümle:28/7/2024-7524/52 md.) Bölge idare mahkemesinin 48 inci maddenin yedinci fıkrası uyarınca verdiği kararlara karşı tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir. [32] 3. Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir. 4. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir. 5. Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir. 6. Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir. (Ek cümle: 20/7/2017-7035/6 md.) Bu kararlar, dosyayla birlikte kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilir ve bu mahkemelerce yedi gün içinde tebliğe çıkarılır.[33] 7. İstinaf başvurusuna konu edilen kararı veren ya da karara katılan hâkim, aynı davanın istinaf yoluyla bölge idare mahkemesince incelenmesinde bulunamaz. 8. İvedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamaz. Temyiz:
Fazla ödenen ÖTV'nin iadesi için zamanaşımı süresi ne kadardır?

Fazla veya hatalı tahsil edilen ÖTV'nin iadesi talebi, kural olarak ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde ileri sürülmelidir.

Menzil uzatıcı jeneratör motoru olan elektrikli araç hibrit sayılır mı?

Tekerleklerle mekanik bağı bulunmayan ve yalnızca menzil uzatıcı jeneratör işlevi gören motora sahip araçlar sadece elektrik motorlu kabul edilir; idarece fiziki tespit yapılmadan salt uygunluk belgesine dayanılarak hibrit nitelemesiyle cezalı tarhiyat yapılamaz.

ÖTV iadesi başvurusunun reddi durumunda dava açma süresi kaç gündür?

Düzeltme talebinin reddi üzerine dava açma süresi geçtikten sonra doğrudan vergi mahkemesine başvurulamayıp 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 124. maddesi gereğince Maliye Bakanlığına şikayet yoluyla müracaat edilmelidir; ret işlemine karşı doğrudan 30 gün içinde dava açılabilmesi usulü ise dava açma süresi içindeki durumlar ve genel yargı yolları bağlamında değerlendirilmektedir.

Dava açma süresi kaçırıldığında düzeltme reddine karşı hangi yola gidilir?

Vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yapılan düzeltme talebi reddedilen mükellefler, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 124. maddesi uyarınca şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu