Elektrik Perakende Satışında İlgili Ürün Pazarı Tanımı
Serbest tüketici limitinin üzerindeki müşteriler bakımından perakende elektrik satışı, tek bir pazar olarak değil dört ayrı ilgili ürün pazarı olarak tanımlanmaktadır. Bu ayrım; iletim seviyesinden sisteme bağlı sanayici müşterilere yönelik satışı, dağıtım seviyesinden sisteme bağlı sanayi müşterilerine yönelik satışı, ticarethane müşterilerine yönelik satışı ve mesken müşterilerine yönelik satışı kapsamaktadır.
Serbest Tüketici Limitinin Altındaki Müşterilerde Pazar Tanımı
Serbest tüketici limitinin altında kalan müşteriler sağlayıcılarını seçme hakkından yoksun olduğundan, bu müşterilere yönelik tedarik faaliyeti ayrı bir ürün pazarı olarak tanımlanmaktadır. İlgili coğrafi pazar ise görevli tedarik şirketinin faaliyet gösterdiği iller olarak belirlenmektedir.
İlgili Coğrafi Pazar
Pazar tanımının coğrafi boyutunda müşteri grupları arasında farklılaşma göze çarpmaktadır. İletim seviyesinden sisteme bağlı sanayici müşteriler için ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. Dağıtım seviyesinden sisteme bağlı sanayi müşterileri ile mesken müşterileri için ise görevli tedarik şirketinin sorumlu olduğu il veya alan esas alınmaktadır. Ticarethane müşterilerinin coğrafi pazar sınırı bu çerçevede ayrıca belirtilmemiştir.
4054 Sayılı Kanun m. 6 Kapsamında Hakim Durumun Kötüye Kullanılması
Rekabet Kurumu'nun elektrik sektöründeki incelemelerinin hukuki temeli, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesidir. Bu madde; bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanmasını hukuka aykırı ve yasak saymaktadır. Elektrik sektörüne yönelik incelemelerde ayrıştırma kurallarına aykırı davranışın kendisi değil, bu davranışın hakim durumun kötüye kullanılmasıyla bağlantılı olduğu haller ele alınmaktadır.
4054 sayılı REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 6Kaynağı aç
Kötüye Kullanma Halleri
4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi kötüye kullanma hallerini örnekleyici biçimde saymaktadır. Piyasaya girişi doğrudan ya da dolaylı olarak engellemek veya rakiplerin faaliyetlerini zorlaştırmayı amaçlayan eylemler bu kapsamda değerlendirilmektedir. Eşit durumdaki alıcılara aynı hak ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek ayırımcılık yapılması da yasak kapsamındadır. Bunların yanı sıra bir mal veya hizmet alımını başka bir mal veya hizmetin alımına bağlamak ya da tekrar satışa ilişkin şartlara sınırlama getirmek ile tüketicinin zararına üretimi, pazarlamayı veya teknik gelişmeyi kısıtlamak da kötüye kullanma halleri arasında sayılmaktadır. Belirli bir piyasadaki hâkimiyetin sağladığı finansal, teknolojik ve ticari avantajları başka bir piyasadaki rekabet koşullarını bozmaya yönelik biçimde kullanmak ise maddenin ayrıca düzenlediği bir kötüye kullanma biçimidir.
Sık Sorulan Sorular
Perakende elektrik satışında ilgili ürün pazarı nasıl ayrıştırılıyor?
Serbest tüketici limitini aşan müşteriler söz konusu olduğunda perakende elektrik satışı dört ayrı ürün pazarına bölünmektedir: iletim seviyesinden bağlı sanayiciler, dağıtım seviyesinden bağlı sanayi müşterileri, ticarethaneler ve meskenler.
Serbest tüketici limitinin altındaki müşterilerin durumu ne farklıdır?
Bu müşteriler sağlayıcılarını seçme hakkına sahip olmadığından görevli tedarik şirketinden elektrik almak durumundadır. Bu nedenle söz konusu müşterilere yönelik tedarik faaliyeti ayrı bir ürün pazarı olarak tanımlanmış; coğrafi pazar ise görevli tedarik şirketinin faaliyet alanı olan iller olarak belirlenmiştir.
Elektrik sektöründe coğrafi pazar nasıl belirleniyor?
İletim seviyesinden bağlı sanayici müşteriler için coğrafi pazar Türkiye'nin tamamıdır. Dağıtım seviyesinden bağlı sanayi müşterileri ve mesken müşterileri için ise görevli tedarik şirketinin sorumlu olduğu alan esas alınmaktadır. Ticarethane müşterilerine ilişkin coğrafi pazar sınırı ayrıca belirtilmemiştir.
Rekabet Kurumu ayrıştırma kuralı ihlallerini mi yoksa hakim durumun kötüye kullanılmasını mı inceler?
Elektrik sektörüne yönelik incelemelerde ayrıştırma kurallarına aykırı davranışın kendisi değil, bu davranışın hakim durumun kötüye kullanılmasıyla bağlantılı olduğu haller ele alınmaktadır. İncelemenin hukuki dayanağı 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesidir.
4054 sayılı Kanun m. 6 hangi kötüye kullanma hallerini düzenliyor?
Madde; piyasaya girişi engelleme veya rakiplerin faaliyetlerini zorlaştırmayı amaçlayan eylemler, eşit durumdaki alıcılara farklı şartlar ileri sürerek ayırımcılık yapılması, mal veya hizmet alımını başka bir ürünün alımına bağlama, tüketicinin zararına üretim veya teknik gelişmenin kısıtlanması ve bir piyasadaki hakimiyetten elde edilen avantajları başka bir piyasadaki rekabeti bozmak amacıyla kullanma hallerini kapsamaktadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy