Mesafeli Sözleşmelerde Cayma Hakkı ve Güncel İade Kuralları

Sözleşme Öncesi Bilgilendirme Yükümlülüğü

Mesafeli sözleşmeler kurulmadan önce satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin cayma hakkına dair süre, yöntem, şartlar ve geri gönderme süreçleri hakkında açık bir bilgilendirme yapmak zorundadır. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği uyarınca sunulacak ön bilgilendirmede satıcı veya sağlayıcının kimlik ve unvanının yanında, varsa aracı hizmet sağlayıcının da unvanı, MERSİS numarası veya vergi kimlik numarası ile güncel irtibat bilgilerine açıkça yer verilmesi şarttır.

20237 sayılı MESAFELİ SÖZLEŞMELER YÖNETMELİĞİ m. 5Kaynağı aç

MADDE 5 – (1) Tüketici,
mesafeli sözleşmenin kurulmasından ya da buna karşılık gelen herhangi bir
teklifi kabul etmeden önce, aşağıdaki hususların tamamını içerecek şekilde
satıcı veya sağlayıcı tarafından bilgilendirilmek zorundadır.
a) Sözleşme konusu mal veya
hizmetin temel nitelikleri,
b) (Değişik:RG-23/8/2022-31932)(1)
Satıcı veya sağlayıcı ile aracı hizmet sağlayıcının adı veya unvanı,
MERSİS numarası veya vergi kimlik numarası,
c) (Değişik:RG-23/8/2022-31932)(1)
Tüketicinin satıcı veya sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcı ile hızlı
bir şekilde irtibat kurmasına imkan veren açık adres, telefon numarası ve
benzeri iletişim bilgileri ile varsa satıcı veya sağlayıcının adına ya da
hesabına hareket edenin kimliği ve adresi,
ç) (Değişik:RG-23/8/2022-31932)(1)
Satıcı veya sağlayıcı ile aracı hizmet sağlayıcının tüketicinin
şikayetlerini iletmesi için (c) bendinde belirtilenden farklı iletişim
bilgileri var ise, bunlara ilişkin bilgi,
d) Mal veya hizmetin tüm vergiler
dahil toplam fiyatı, niteliği itibariyle önceden hesaplanamıyorsa fiyatın
hesaplanma usulü, varsa tüm nakliye, teslim ve benzeri ek masraflar ile
bunların önceden hesaplanamaması halinde ek masrafların ödenebileceği bilgisi,
e) Sözleşmenin kurulması
aşamasında uzaktan iletişim aracının kullanım bedelinin olağan ücret tarifesi
üzerinden hesaplanamadığı durumlarda, tüketicilere yüklenen ilave maliyet,
f) (Değişik:RG-23/8/2022-31932)(1)
Ödeme, ticari reklam ve tanıtımlarında taahhüt edilen süre ile uyumlu
teslim veya ifa süresi, teslimat ve ifaya ilişkin diğer bilgiler ile varsa
bunlara ilişkin taahhütler ve satıcı veya sağlayıcı ile aracı hizmet
sağlayıcının şikayetlere ilişkin çözüm yöntemleri,
g) (Değişik:RG-23/8/2022-31932)(2)
Cayma hakkının olduğu durumlarda, bu hakkın kullanılma şartları,
süresi, usulü, satıcının iade için öngördüğü taşıyıcıya ilişkin bilgi ile malın
bu taşıyıcıyla iadesi halinde teslim masrafını geçmemek üzere iade masraf
tutarına ve hangi tarafça karşılanacağına, öngörülenin dışında bir taşıyıcıyla
iadesi halinde ise iade masrafını tüketicinin karşılayacağına ilişkin bilgiler,
ğ) Cayma bildiriminin yapılacağı
açık adres, faks numarası veya elektronik posta bilgileri,
h) 15 inci madde uyarınca cayma hakkının
kullanılamadığı durumlarda, tüketicinin cayma hakkından faydalanamayacağına ya
da hangi koşullarda cayma hakkını kaybedeceğine ilişkin bilgi,
ı) Satıcı veya sağlayıcının
talebi üzerine, varsa tüketici tarafından ödenmesi veya sağlanması gereken depozitolar
ya da diğer mali teminatlar ve bunlara ilişkin şartlar,
i) Varsa dijital içeriklerin
işlevselliğini etkileyebilecek teknik koruma önlemleri,
j) Satıcı veya sağlayıcının
bildiği ya da makul olarak bilmesinin beklendiği, dijital içeriğin hangi donanım
ya da yazılımla birlikte çalışabileceğine ilişkin bilgi,
k) Tüketicilerin uyuşmazlık
konusundaki başvurularını Tüketici Mahkemesine veya Tüketici Hakem Heyetine
yapabileceklerine dair bilgi.
(2) Birinci fıkrada belirtilen
bilgiler, mesafeli sözleşmenin ayrılmaz bir parçasıdır ve taraflar aksini
açıkça kararlaştırmadıkça bu bilgiler değiştirilemez.
(3) Satıcı veya sağlayıcı,
birinci fıkranın (d) bendinde yer alan ek masraflara ilişkin bilgilendirme
yükümlülüğünü yerine getirmezse, tüketici bunları karşılamakla yükümlü
değildir.
(4) Birinci fıkranın (d) bendinde
yer alan toplam fiyatın, belirsiz süreli sözleşmelerde veya belirli süreli
abonelik sözleşmelerinde, her faturalama dönemi bazında toplam masrafları
içermesi zorunludur.
(5) Açık artırma veya eksiltme
yoluyla kurulan sözleşmelerde, birinci fıkranın (b), (c) ve (ç) bentlerinde yer
alan bilgilerin yerine açık artırmayı yapan ile ilgili bilgilere yer
verilebilir.
(6) Ön bilgilendirme yapıldığına
ilişkin ispat yükü satıcı veya (Değişik ibare:RG-23/8/2022-31932)(1) sağlayıcı
ile aracı hizmet sağlayıcıya aittir.
(7) (Ek:RG-23/8/2022-31932)(1)
Mesafeli sözleşmenin platform üzerinden kurulması halinde aracı
hizmet sağlayıcı ön bilgilendirmenin yapılmasından satıcı veya sağlayıcı ile
birlikte müteselsilen sorumludur. Veri girişinin aracı hizmet sağlayıcı
tarafından yapıldığı durumlarda, birinci fıkrada belirlenen zorunlu
hususlardaki eksikliklerden ve verilerin doğruluğundan aracı hizmet sağlayıcı
sorumludur.
Ön bilgilendirme yöntemi

Ön bilgilendirme metninde, cayma hakkının kullanılabilirliğinin yanı sıra geri gönderim için belirlenen kargo veya taşıma kuruluşu bildirilmelidir. Malın kararlaştırılan bu taşıyıcı vasıtasıyla iletilmesi durumunda uygulanacak iade masrafı teslimat giderini aşamayacak biçimde gösterilmeli ve masrafı hangi tarafın üstleneceği belirtilmelidir. Belirlenen kargo haricinde farklı bir yolla iade yapılması halinde ise masrafın tüketiciye ait olacağı hususuna yer verilmelidir.

Ön bilgilendirmenin eksiksiz ve usulüne uygun şekilde tüketiciye iletildiğini ispat külfeti satıcı, sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcı üzerindedir. İşlemin elektronik pazar yeri gibi bir platform vasıtasıyla gerçekleştiği durumlarda, aracı hizmet sağlayıcı da bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirilmesinden satıcı veya sağlayıcıyla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Cayma Bildirimi ve Ürünün İadesi Süreci

Cayma hakkını kullanmak isteyen tüketici, bu yöndeki iradesini yönelttiği günden itibaren on dört gün zarfında malı satıcıya, sağlayıcıya veya yetkili temsilcisine geri yollamakla yükümlüdür. Cayma hakkının kullanılması durumunda tüketicinin iadeye ilişkin masraflardan sorumluluğuna yönelik hukuki sınırlar yönetmelik hükümleriyle belirlenmiştir.

20237 sayılı MESAFELİ SÖZLEŞMELER YÖNETMELİĞİ m. 13Kaynağı aç

MADDE 13 – (1) Satıcı veya
sağlayıcı malı kendisinin geri alacağına dair bir teklifte bulunmadıkça,
tüketici cayma hakkını kullandığına ilişkin bildirimi yönelttiği tarihten
itibaren on (Ek ibare:RG-23/8/2022-31932)(2) dört gün
içinde malı satıcı veya sağlayıcıya ya da yetkilendirmiş olduğu kişiye geri
göndermek zorundadır.
(2) Tüketici, cayma süresi içinde
malı, işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun bir
şekilde kullandığı takdirde meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu
değildir.
(3) (Ek:RG-23/8/2022-31932)(2)
Tüketici, ön bilgilendirmede kararlaştırılması ve satıcının öngördüğü
taşıyıcı ile iadesinde tutarına yer verilmesi halinde teslim masraflarını
geçmemek üzere iade masrafını karşılamakla yükümlüdür. Ancak, tüketiciye teslim
edilen malın Kanunun 8 inci maddesi kapsamında ayıplı olması durumunda tüketici
iadeye ilişkin masraflardan sorumlu tutulamaz. Tüketicinin talep etmesi halinde
iade masrafı, kendisine iade edilecek mal veya hizmet bedeli ile teslimat
masraflarından mahsup edilebilir.
Cayma hakkının kullanımının
yan sözleşmelere etkisi

Platform üzerinden kurulan mesafeli işlemlerde satıcı veya sağlayıcı, tüketiciden kendisine ulaşan cayma bildirimini herhangi bir gecikmeye mahal vermeksizin derhal aracı hizmet sağlayıcıya bildirmekle yükümlüdür.

20237 sayılı MESAFELİ SÖZLEŞMELER YÖNETMELİĞİ m. 12Kaynağı aç

MADDE 12 – (Değişik:RG-23/8/2022-31932)(2)
(1) Satıcı, cayma hakkına konu
malın, iade için ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıya teslim edildiği
tarihten itibaren on dört gün içinde, varsa malın tüketiciye teslim masrafları
da dahil olmak üzere tahsil edilen tüm ödemeleri iade etmekle yükümlüdür. Ancak
tüketicinin malı, iade için öngörülenin haricinde bir taşıyıcı ile iade etmesi
durumunda söz konusu yükümlülük malın satıcıya ulaştığı tarihten itibaren
başlar. Platform üzerinden kurulan ve bedelin tahsiline aracılık edilen
mesafeli sözleşmelerde aracı hizmet sağlayıcı, teslim sonrası bedelin satıcıya
aktarıldığı durum hariç olmak üzere bu fıkrada belirtilen ödemelerin tüketiciye
iade edilmesinden satıcı ile birlikte müteselsilen sorumludur.
(2) Malın tesliminden önce cayma
hakkının kullanılması durumunda satıcı ile platform üzerinden kurulan ve
bedelin tahsiline aracılık edilen mesafeli sözleşmelerde aracı hizmet
sağlayıcı, cayma hakkının kullanıldığına ilişkin bildirimin kendisine ulaştığı
tarihten itibaren on dört gün içinde, varsa malın tüketiciye teslim masrafları
da dahil olmak üzere tahsil edilen tüm ödemeleri iade etmekle yükümlüdür.
(3) Hizmet ifasına ilişkin
sözleşmelerde cayma hakkının kullanılması durumunda sağlayıcı ile platform
üzerinden kurulan ve bedelin tahsiline aracılık edilen mesafeli sözleşmelerde
aracı hizmet sağlayıcı, cayma hakkının kullanıldığına ilişkin bildirimin kendisine
ulaştığı tarihten itibaren on dört gün içinde tahsil edilen tüm ödemeleri iade
etmekle yükümlüdür.
(4) Satıcı veya sağlayıcı,
birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen tüm geri ödemeleri, 13 üncü
maddenin üçüncü fıkrası hükmü saklı kalmak üzere tüketicinin satın alırken
kullandığı ödeme aracına uygun bir şekilde ve tüketiciye herhangi bir masraf
veya yükümlülük getirmeden tek seferde yapmak zorundadır. Platform üzerinden
kurulan mesafeli sözleşmelerde satıcı veya sağlayıcı adına bedel tahsil etmesi
halinde, mal veya hizmetin tüketiciye teslim veya ifası sonrası bedelin
satıcıya veya sağlayıcıya aktarıldığı durumlar hariç olmak üzere, aracı hizmet
sağlayıcı bu yükümlülüğün yerine getirilmesinden satıcı veya sağlayıcı ile
birlikte müteselsilen sorumludur. Ödemenin kredi kartı ile yapılmış olması
durumunda, 23/2/2006 tarihli ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları
Kanunu kapsamındaki kart çıkaran kuruluşlar; satıcı, sağlayıcı veya aracı
hizmet sağlayıcı tarafından aktarılan tutarı, kendilerine ulaşmasını takiben
kart hamilinin kullanılabilir limitine tek seferde ilave etmekle yükümlüdür.
(5) Cayma hakkının kullanımında,
satıcının iade için öngördüğü taşıyıcıya ilişkin bilgi ile bu taşıyıcıyla malın
iadesi halinde teslim masrafını geçmemek üzere belirlenen iade masraf tutarına
ve hangi tarafça karşılanacağına, öngörülenin dışında bir taşıyıcı ile malın
iadesi halinde iade masrafını tüketicinin karşılayacağına ilişkin bilgilere 5
inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında ön bilgilendirmede yer
verilmemesi durumunda, söz konusu masraf satıcı veya sağlayıcı tarafından
karşılanır. İade için ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcının, tüketicinin
bulunduğu yerde şubesinin olmaması durumunda satıcı, ilave hiçbir masraf talep
etmeksizin iade edilmek istenen malın tüketiciden alınmasını sağlamakla
yükümlüdür. Platform üzerinden kurulan mesafeli sözleşmelerde ise bu bilgilere
5 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında ön bilgilendirmede yer
verilmemesi ya da belirtilen taşıyıcının tüketicinin bulunduğu yerde şubesinin
olmaması aracı hizmet sağlayıcıdan kaynaklanıyorsa söz konusu masraf ve
yükümlülükler aracı hizmet sağlayıcı tarafından karşılanmak zorundadır.
(6) Platform üzerinden kurulan
mesafeli sözleşmelerde, satıcı veya sağlayıcı, tüketicinin cayma hakkını
kullandığına ilişkin kendisine ulaşan bildirimi aracı hizmet sağlayıcıya derhal
ulaştırmakla yükümlüdür.
Aracı hizmet sağlayıcının
yükümlülükleri

Bedel İadesi ve Aracı Kuruluşların Müteselsil Sorumluluğu

Cayma konusu ürünün ön bilgilendirmede tayin edilen taşıyıcı kuruluşa verilmesinden itibaren on dört gün içerisinde satıcı, tüketiciye teslim masrafları da dahil tahsil ettiği bütün ödemeleri geri iade etmelidir. Tüketicinin malı iade için öngörülenin haricinde bir taşıyıcı ile iade etmesi durumunda ise söz konusu yükümlülük malın satıcıya ulaştığı tarihten itibaren başlar.

Platform aracılığıyla akdedilen ve ödemenin toplanmasına aracılık edilen sözleşmelerde, sipariş teslim edildikten sonra bedelin satıcıya aktarıldığı istisnai durum saklı kalmak üzere, aracı hizmet sağlayıcı da geri ödemelerin tüketiciye eksiksiz yapılmasından satıcıyla müteselsilen sorumlu tutulur. Tüketicinin cayma hakkını teslimat sonrasında kullanması halinde mal veya hizmet tutarı ile teslim masraflarının iadesinde de aracı hizmet sağlayıcı için hukuki yükümlülük geçerlidir.

Alışveriş bedelinin kredi kartı kullanılarak ödendiği senaryolarda, 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu uyarınca faaliyet gösteren kart çıkaran kuruluşlar; satıcı, sağlayıcı yahut aracı hizmet sağlayıcıdan kendilerine aktarılan iade meblağını hesaplarına ulaştığı an kart hamilinin kullanılabilir limitine tek seferde dahil etmek mecburiyetindedir.

İade Masraflarının Kapsamı ve Mahsup İmkânı

İade giderlerinin tüketiciye yansıtılabilmesi için bu şartın ön bilgilendirmede açıkça kararlaştırılmış olması, taşıyıcıya ve tutarına yer verilmesi zorunludur; belirlenen bu tutar hiçbir surette ilk teslimat masrafını aşamaz. Bununla birlikte teslim edilen malın mevzuat çerçevesinde ayıplı çıkması durumunda, tüketici iadeye bağlı herhangi bir kargo ya da nakliye giderinden kati surette sorumlu tutulamaz.

Ön bilgilendirmede taşıyıcı bilgisi, kargo masraf tutarı veya masrafın kime ait olacağı belirtilmemişse geri gönderim masrafı satıcı ya da sağlayıcıya kalır. Belirtilen taşıyıcının tüketicinin bulunduğu yerde şubesi bulunmuyorsa satıcı, malın tüketiciden ilave masrafsız alınmasını sağlamakla yükümlüdür.

Platform vasıtasıyla kurulan siparişlerde taşıyıcı ve masraf verilerine ön bilgilendirmede yer verilmemesi yahut taşıyıcının yerel şubesinin bulunmaması kusuru aracı hizmet sağlayıcıdan ileri geliyorsa, ilgili masraflar ile adresten aldırma mükellefiyeti aracı hizmet sağlayıcı tarafından yerine getirilir. Ayrıca tüketicinin talepte bulunması şartıyla iade kargo masrafı, kendisine ödenecek ürün bedeli ile teslim masraflarından mahsup edilebilir.

Cayma Hakkının Bulunmadığı Sözleşme Türleri

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği uyarınca taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça belirli nitelikteki mallar ve işlemler cayma hakkının istisnaları arasında yer alır. Karayolları Trafik Kanunu gereğince tescil mecburiyeti olan taşınırlar ile sicil veya tescil şartına tabi insansız hava araçlarına ilişkin sözleşmelerde cayma hakkı kullanılamaz.

20237 sayılı MESAFELİ SÖZLEŞMELER YÖNETMELİĞİ m. 15Kaynağı aç

MADDE 15 – (1) Taraflarca
aksi kararlaştırılmadıkça, tüketici aşağıdaki sözleşmelerde cayma hakkını
kullanamaz:
a) Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara
bağlı olarak değişen ve satıcı veya sağlayıcının kontrolünde olmayan mal veya
hizmetlere ilişkin sözleşmeler.
b) Tüketicinin istekleri veya
kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmeler.
c) Çabuk bozulabilen veya son
kullanma tarihi geçebilecek malların teslimine ilişkin sözleşmeler.
ç) Tesliminden sonra ambalaj,
bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olan mallardan; iadesi
sağlık ve hijyen açısından uygun olmayanların teslimine ilişkin sözleşmeler.
d) Tesliminden sonra başka
ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılması mümkün olmayan mallara
ilişkin sözleşmeler.
e) Malın tesliminden sonra
ambalaj, bant, mühür, paket gibi koruyucu unsurları açılmış olması halinde
maddi ortamda sunulan kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemelerine
ilişkin sözleşmeler.
f) Abonelik sözleşmesi kapsamında
sağlananlar dışında, gazete ve dergi gibi süreli yayınların teslimine ilişkin
sözleşmeler.
g) Belirli bir tarihte veya
dönemde yapılması gereken, konaklama, eşya taşıma, araba kiralama,
yiyecek-içecek tedariki ve eğlence veya dinlenme amacıyla yapılan boş zamanın
değerlendirilmesine ilişkin sözleşmeler.
ğ) Elektronik ortamda anında ifa
edilen hizmetler veya tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallara ilişkin
sözleşmeler.
h) Cayma hakkı süresi sona
ermeden önce, tüketicinin onayı ile ifasına başlanan hizmetlere ilişkin
sözleşmeler.
ı) (Ek:RG-23/8/2022-31932)(2)
13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre
tescili zorunlu olan taşınırlar ile kayıt veya tescil zorunluluğu bulunan
insansız hava araçlarına ilişkin sözleşmeler.
i) (Ek:RG-23/8/2022-31932)(2)
Tüketiciye teslimi yapılmış olan cep telefonu, akıllı saat, tablet ve
bilgisayarlara ilişkin sözleşmeler.
j) (Ek:RG-23/8/2022-31932)(2)
Canlı müzayede şeklinde açık artırma yoluyla akdedilen sözleşmeler.
k) (Ek:RG-23/8/2022-31932)(2)
Tanıtma ve kullanma kılavuzunda satıcı veya yetkili servis tarafından
kurulum veya montajının yapılacağı belirtilen mallardan kurulum ya da montajı
yapılanlara ilişkin sözleşmeler.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Diğer
Hükümler
Sözleşmenin ifası ve teslimat

Tüketiciye teslimatı tamamlanmış olan cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarlara yönelik kurulan sözleşmeler cayma hakkı kapsamı dışına çıkarılmıştır.

Kullanma ve tanıtma kılavuzunda montaj veya kurulumunun satıcı ya da yetkili servis eliyle icra edileceği öngörülen ürünlerden fiilen montajı yapılmış olanlar ile canlı müzayede yoluyla gerçekleştirilen açık artırmalarda tüketici cayma hakkına dayanamaz.

Cayma hakkı bildirimi yapıldıktan sonra ürün kaç gün içinde kargoya verilmelidir?

Tüketici cayma hakkını kullandığını bildirdiği tarihten itibaren on dört gün içinde malı satıcıya, sağlayıcıya veya yetkili kıldığı kişiye geri göndermek zorundadır.

Cayma hakkı kullanımında ürün bedeli kaç günde iade edilir?

Satıcı, iade konusu malın kararlaştırılan taşıyıcıya teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde varsa teslimat masrafları dahil tüm ödemeleri iade etmekle yükümlüdür; farklı bir taşıyıcıyla gönderimde ise bu süre malın satıcıya ulaştığı tarihte başlar.

İade kargo masrafı tüketiciden kesilebilir mi?

Ön bilgilendirmede tutarı ve taşıyıcı bilgisi açıkça kararlaştırılmışsa teslim masrafını aşmamak şartıyla iade masrafı tüketiciden karşılanabilir; ayrıca tüketicinin talep etmesi halinde bu tutar geri ödenecek bedelden mahsup edilebilir.

Ayıplı çıkan malın geri gönderilmesinde kargo ücreti kime aittir?

Teslim edilen malın kanun kapsamında ayıplı çıkması durumunda tüketici hiçbir iade masrafından sorumlu tutulamaz ve kargo masrafı satıcı veya sağlayıcı tarafından karşılanır.

Kredi kartına iade edilen tutar karta nasıl yansıtılır?

Kart çıkaran kuruluşlar, satıcı veya aracı hizmet sağlayıcı tarafından iletilen iade meblağını kendilerine ulaştığı anda kart sahibinin kullanılabilir limitine tek seferde eklemekle yükümlüdür.

Teslim alınmış cep telefonu veya bilgisayarda cayma hakkı geçerli midir?

Yönetmeliğin 15 inci maddesi uyarınca taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça tüketiciye teslimi yapılmış cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarlara ilişkin sözleşmelerde cayma hakkı bulunmamaktadır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Tüketici hukuku