E-Devlet Üzerinden Tüketici Hakem Heyetine Başvuru Kapsamı
Tüketiciler, birçok uyuşmazlık bakımından herhangi bir kuruma bizzat gitmeksizin e-Devlet sistemi üzerinden Tüketici Hakem Heyetine elektronik başvuru yapabilmektedir.
Bir tüketici; satın aldığı ürünün ayıplı olması, ücret iadesinin yapılmaması, garanti kapsamında yaşanan aksaklıklar, hizmetin sözleşmeye uygun verilmemesi, cayma hakkının kullandırılmaması ve abonelik işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar nedeniyle şartları oluştuğu takdirde Tüketici Hakem Heyetine başvurabilir.
Tüketici hakem heyetine başvuru zorunluluğu ve parasal sınırlara ilişkin kurallar, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 68/5 uyarınca tüketicilerin ilgili mevzuatına göre alternatif uyuşmazlık çözüm mercilerine başvurmasına engel teşkil etmez.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 68Kaynağı aç
Tüketici Hakem Heyetinin Görev Alanı ve Parasal Sınır Mekanizması
6502 sayılı Kanun m. 68/1 uyarınca, tarafların İcra ve İflas Kanunundaki hakları saklı kalmak kaydıyla, değeri kanunda belirtilen parasal sınırın altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Belirtilen bu değerin üzerindeki uyuşmazlıklar bakımından ise tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılamaz.
6502 sayılı Kanun m. 68/4 çerçevesinde görev sınırını belirleyen meblağlar, her takvim yılı başından itibaren geçerli olmak üzere Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranı esas alınarak artırılmaktadır. Yapılan hesaplamalarda bin Türk Lirasının küsuru dikkate alınmaz.
Tüketici hakem heyetleri, 6502 sayılı Kanun m. 68/2 hükmü doğrultusunda kendilerine yapılan başvuruları gereğini yapmak üzere kabul etmek zorundadır.
Yetkili Hakem Heyeti ve Başvuru Bilgileri
Başvurular, 6502 sayılı Kanun m. 68/3 gereğince tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine yapılabilir. Tüketici hakem heyetinin bulunmadığı yerlerde başvurular o ilçe kaymakamlığına iletilir; kaymakamlıklar bu başvuruları gereği yapılmak üzere Bakanlıkça belirlenen yetkili heyete gönderir. e-Devlet sistemi üzerinden işlem yapıldığında sistem tüketiciyi otomatik olarak bulunduğu il veya ilçeye en yakın Tüketici Hakem Heyetine yönlendirmektedir.
e-Devlet üzerinden yapılan başvuruda kişisel ve iletişim bilgileri kontrol edildikten sonra şikâyet edilen firma bilgileri, ürün veya hizmet bilgisi, alışveriş tarihi, ödenen bedel, yaşanan uyuşmazlık ve tüketicinin talebi sisteme işlenir. Firma unvanı, vergi numarası ve MERSİS numarası bilgileri genellikle faturada, sipariş özetinde veya e-arşiv faturada yer almaktadır.
Tüketici Hakem Heyetine yapılan başvurular, vatandaşların kendi başlarına gerçekleştirebileceği biçimde yapılandırıldığından her başvuruda avukat tutulması zorunlu değildir.
Tüketici Talepleri ve İspat Belgeleri
Tüketici, talep kısmında ürün bedelinin iadesi, ürünün ayıpsız misliyle değiştirilmesi, ücretsiz onarım, ayıp oranında bedel indirimi veya hizmet bedelinin iadesi gibi taleplerini belirtebilir.
Tüketici Hakem Heyeti uyuşmazlığı dosya üzerinden inceleyerek karar vermektedir. Bu sebeple iddiayı doğrulayan fatura, sözleşme, servis formu ve yazışma gibi belgelerin başvuru esnasında sisteme eklenmesi inceleme sürecinde önem taşır.
İnceleme Süreci ve Elektronik Tebligat
Başvurunun iletilmesi sonrasında dosya kaydı oluşturulur; heyet tarafından karşı taraftan savunma istenebilir, sunulan belgeler incelenir ve gerekli görülmesi hâlinde bilirkişi incelemesi yapılarak karar verilir. Başvuru sonucu e-Devlet üzerinden izlenebilir.
6502 sayılı Kanun m. 70/2 uyarınca tüketici hakem heyeti tarafından tebliği gereken evrak taraflara veya vekillerine Vergi Usul Kanunu m. 107/A hükümleri çerçevesinde elektronik ortamda tebliğ edilir; elektronik ortamda tebligat yapılamadığı durumlarda ise Tebligat Kanunu hükümleri tatbik edilir.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 70Kaynağı aç
Kararların Niteliği, Yerine Getirilmesi ve Mahkemeye İtiraz
6502 sayılı Kanun m. 70/1 uyarınca tüketici hakem heyeti kararları tarafları bağlar. Kanunun 70/2 maddesi gereğince bu kararlar, İcra ve İflas Kanunu'nun ilamların yerine getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir.
6502 sayılı Kanun m. 70/3 kapsamında taraflar, bildirimin tebliğinden itibaren iki haftalık süre zarfında heyetin yahut tüketicinin ikametgâhındaki tüketici mahkemesi nezdinde karara itiraz yoluna gidebilir. İtiraz başvurusu heyet kararının icra edilebilirliğini kendiliğinden engellemez; fakat istemde bulunulması durumunda mahkemece icranın tedbiren durdurulmasına hükmedilebilir.
Tüketici mahkemesi, esas yönünden kanuna uygun olmakla birlikte kanunun uygulanmasında hata yapılmışsa veya uyuşmazlık yeniden yargılamayı gerektirmiyorsa evrak üzerinde kararı değiştirerek ya da düzelterek onayabilir. Tarafların kimlik ve ticari unvanlarına ilişkin yanlışlıklar ile yazı, hesap ve açık ifade yanlışlıklarında da evrak üzerinde düzeltme kuralı uygulanır. Karar usul ve kanuna uygun olup da gösterilen gerekçe doğru bulunmazsa, gerekçe değiştirilerek veya düzeltilerek onanır. 6502 sayılı Kanun m. 70/5 gereğince itiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar kesindir.
E-Devlet başvurusunda şikâyet edilen şirketin hangi bilgileri istenir?
Başvuru esnasında şikâyet edilen firmanın unvanı, vergi numarası ve MERSİS numarası gibi bilgiler sisteme girilir; bu veriler genellikle fatura, e-arşiv fatura veya sipariş özetinden temin edilir.
Tüketici hakem heyetine başvururken avukatla temsil şart mıdır?
Tüketici hakem heyeti başvurularında bir avukatla temsil edilme zorunluluğu bulunmamaktadır; vatandaşlar başvurularını bizzat yapabilir.
Hakem heyeti kararına hangi sürede ve nerede itiraz edilir?
Kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde tüketici hakem heyetinin veya tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine itiraz edilebilir.
Hakem heyeti kararına itiraz edilmesi icra işlemlerini durdurur mu?
İtiraz tüketici hakem heyeti kararının icrasını durdurmaz; icranın durdurulması ancak talep edilmesi şartıyla mahkeme hâkiminin vereceği tedbir kararıyla mümkün olabilir.
Tüketici mahkemesinin itiraz incelemesi üzerine verdiği karar kesin midir?
6502 sayılı Kanun m. 70/5 hükmü uyarınca tüketici hakem heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz sonucunda tüketici mahkemesinin vereceği karar kesindir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy