E-2 yatırımcı vizesi başvurusunda kayda değer yatırım şartının sağlanması için mevzuatta belirlenmiş sabit ve bağlayıcı bir asgari dolar tabanı bulunmamaktadır. Yatırımın yeterliliği, işletmenin toplam maliyeti ile taahhüt edilen sermayenin karşılaştırıldığı oransallık testi ve tersine kayan ölçek prensibine göre değerlendirilir.
Oransallık Testi ve Tersine Kayan Ölçek Mantığı
Kayda değer yatırım değerlendirmesinde tek tip bir parasal alt sınır uygulanmaz. İdari standartlar uyarınca, kurulacak ya da devralınacak işletmenin toplam maliyeti ne kadar düşükse, yatırımcının karşılaması gereken sermaye oranı o kadar yüksek aranır. Buna karşılık toplam sermaye ihtiyacı yüksek ölçekli işletmelerde, toplam maliyetin daha düşük bir yüzdesi yeterli kabul edilebilmektedir.
Sermayenin Ticari Risk Altında Olması ve Fonların Niteliği
Yatırıma konu edilen fonların fiilen ticari risk altında bulunması zorunludur. Yatırım yapılan işletmenin kendi malvarlığı veya aktifleri teminat gösterilerek temin edilen kredi ve borçlar, vize kriterleri kapsamında risk altında sayılmaz. Bunun yanı sıra, işletme faaliyetlerine bağlanmamış, banka hesabında atıl bekletilen, spekülatif veya tek taraflı iradeyle geri çekilebilir nitelikteki sermaye tutarları yatırım olarak değerlendirilmez.
İşletme devralma süreçlerinde fon güvenliğini sağlayan ve E-2 vizesinin verilmesi şartına bağlanan usulüne uygun emanet sözleşmeleri bu kuralın istisnasını oluşturabilir. İlgili emanet düzenlemesi gereğince vizenin verilmesiyle geri alınamaz biçimde devri tamamlanacak şekilde yapılandırılmış fonlar, geri alınamaz yatırım niteliğinde kabul edilebilir.
Teşebbüsün Faal Nitelikte Olması ve Marjinallik Ölçütü
Yatırıma konu işletmenin kâr amacıyla mal veya hizmet üreten gerçek, aktif ve faal bir ticari teşebbüs olması aranır. Pasif nitelikte gayrimenkul tutulması ya da somut ticari faaliyeti bulunmayan paravan şirket yapıları bu gerekliliği karşılamaz.
İşletmenin marjinal olmaması gerekir. Bu kapsamda teşebbüsün bugünkü veya gelecekteki kapasitesiyle yalnızca yatırımcı ve ailesinin asgari geçimini sağlamaktan fazlasını üretmesi ya da ABD ekonomisinde anlamlı bir etki göstermesi aranır.
Anlaşmalı Ülke Şartı ve Operasyonel Hazırlık Belgeleri
E-2 statüsünden yararlanabilmek için başvuru sahibinin ticaret anlaşması akdedilmiş bir ülkenin vatandaşı olması ve ABD'deki işletmenin en az yüzde 50 hissesinin bu anlaşmalı ülke vatandaşlarına ait bulunması şarttır. Türkiye, 18 Mayıs 1990 tarihinden bu yana anlaşmalı ülkeler arasında yer almakta olup Türk vatandaşları mütekabiliyet çerçevesinde çok girişli ve 60 ay geçerli vize uygulamasından yararlanabilmektedir.
İşletmenin henüz tam olarak faaliyete geçmediği durumlarda potansiyel gelir, satış hacmi ve iş yaratımına dair tahmin ve projeksiyonlar yapılabilir. Bununla birlikte şirket kuruluş belgeleri, kira sözleşmeleri, lisanslar ve banka transfer kayıtları gibi ticari hazırlığı somutlaştıran destekleyici belgelerin sunulması gerekir.
E-2 vizesi için belirlenmiş kesin bir asgari yatırım tutarı var mıdır?
E-2 vizesi düzenlemelerinde belirlenmiş sabit veya bağlayıcı bir asgari dolar tutarı bulunmamaktadır; yatırımın yeterliliği işletmenin toplam kurulum maliyetine göre tersine kayan oransallık testi çerçevesinde incelenir.
Banka hesabında bekletilen nakit sermaye E-2 yatırımı sayılır mı?
Banka hesabında ticari işletmeye bağlanmadan atıl, spekülatif veya geri çekilebilir biçimde tutulan fonlar E-2 düzenlemeleri uyarınca yatırım olarak kabul edilmez.
Vize onay şartına bağlı emanet (escrow) hesabı yatırım sayılabilir mi?
E-2 vizesinin onaylanması şartına bağlanan ve usulüne uygun yapılandırılmış devralma emanet sözleşmelerindeki fonlar, geri alınamaz yatırım kapsamında değerlendirilebilir.
E-2 vizesi için teşebbüsün faal bir işletme olması zorunlu mudur?
Yatırım yapılan işletmenin kâr amacıyla mal veya hizmet üreten gerçek, aktif ve faal bir ticari teşebbüs olması aranır; pasif biçimde gayrimenkul tutulması veya somut faaliyeti bulunmayan paravan yapılar ise bu şartın karşılanması bakımından başvuruyu zayıflatır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy