Düşük Sicil Notu İptal Davası ve Yargısal Denetim

by Avukat Erdal Ersoy
Düşük Sicil Notu İptal Davası ve Yargısal Denetim

Kamu görevlilerinin mesleki yeterlilik ve başarı durumunu gösteren sicil ve performans değerlendirmelerinin hukuka aykırı biçimde düşük belirlenmesi halinde yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Bu dava yolu; Türk Silahlı Kuvvetleri, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve diğer kamu kurumlarında vazife yürüten personelin terfi, kademe ilerlemesi ve mesleki güvencesini etkileyen haksız sicil işlemlerinin ortadan kaldırılmasını amaçlar.

Dava Açma Süreleri ve Tebliğ Esasları

Askeri personel ve kolluk kuvvetleri mensuplarına ait sicil belgeleri gizlilik derecesi taşıdığından idarenin bu belgeleri ilgilisine tebliğ etme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma ve Sahil Güvenlik personeli bakımından dava açma süresi işlemin tebliğiyle değil, personelin sicil notunu öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar; bu sayede geçmiş dönemlerde tesis edilmiş sicil notları da öğrenme tarihi esas alınarak yargı denetimine taşınabilir. Buna karşılık 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamındaki sicil ve performans değerlendirmelerinde dava açma süresi, işlemin tebliğinden itibaren işleyen 60 günlük genel kurala tabidir.

Emniyet teşkilatında görev yapan personelin performans puanlarına karşı izlenecek usul ise Emniyet Genel Müdürlüğü Kurum İçi Bireysel Performans Değerlendirme Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yürütülür. Personele verilen performans puanına karşı kurum içi itiraz süreci işletilir; itirazın reddedilmesi durumunda ret kararının tebliğ edilmesinden itibaren 60 günlük hak düşürücü dava açma süresi başlar. Bu kanuni sürenin geçirilmesi halinde dava usulden reddedilir.

Yargısal Denetim İlkeleri ve İptal Sebepleri

İdare mahkemesi, düşük sicil notlarına ilişkin uyuşmazlıklarda idari işlemi yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları yönünden inceler. Sicil amirleri ve sicil üstleri personeli değerlendirirken nesnel ölçütlere, somut gözlemlere ve tarafsızlık ilkesine bağlı kalmak zorundadır. Tarafsızlık ilkesine aykırı, gerekçesiz veya usul kurallarına uyulmadan tesis edilen sicil işlemleri yargı denetiminde iptal edilir.

Önceki yıllarda üstün başarılı sicil safahatına sahip olan bir personel hakkında disiplin cezası veya somut bir olumsuzluk bulunmaksızın sicil notunda ani ve belirgin bir düşüş yaşanması, takdir yetkisinin hizmet gereklerine ve kamu yararına aykırı kullanıldığını gösterir. Danıştay 12. Dairesinin 2020/2351 Esas ve 2024/232 Karar sayılı ilamıyla onanan ilk derece mahkemesi gerekçesinde de belirtildiği üzere; geçmiş sicil eğilimi yüksek ve olumlu olan personelin notunda makul sebeplerle açıklanamayan ani bir düşüş yaşanması ve değerlendirme kriterlerinde birçok açıdan olumlu ve yeterli bulunmasına rağmen bununla çelişecek biçimde düşük puan takdir edilmesi objektif değerlendirme ilkesine aykırıdır.

Danıştay 12. Daire, E. 2020/2351, K. 2024/232Kaynağı aç
Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2020/2351 E.  ,  2024/232 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2020/2351 Karar No : 2024/232 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Komutanlığı VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVACI) :… VEKİLİ : Av…. İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Batman İl Jandarma Komutanlığında sözleşmeli astsubay olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin 07/06/2016 tarihli işleminin iptali ile yoksun kaldığı tüm özlük haklarının işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Batman İdare Mahkemesinin …8 tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu sözleşme yenilememe işleminin sebebini oluşturan disiplin cezaları, sicil belgesi, sicil üstleri kanaatleri ve nitelik belgesi incelendiğinde; daha önceki yıllarda yüksek seviyede olan ve olumlu kanaat ile takdir edilen davacının sicil notunda makul sebeplerle açıklanamayan ani düşüşün meydana geldiği ve davacının genel sicil alma eğilimi ile uyumlu olmadığı; sicil amiri tarafından yapılan değerlendirme neticesinde, davacının birçok kriter açısından olumlu ve yeterli görüldüğü halde bu durum ile çelişkili olacak şekilde düşük sicil puanı verildiği, bu kapsamda sicil notu değerlendirlemelerinin objektif bir biçimde yapılmadığı; öte yandan, davacının doğum, istirahat, yıllık ve süt izni gibi yasal izinleri kullanması sebebiyle verimsiz kabul edilerek hakkında olumsuz kanaat bildirildiği, söz konusu izinlerin davacının yasal hakkı olduğu, bu izinleri kullanmış olmasının verimsiz bir personel olduğu anlamına gelmeyeceği; ayrıca davacının sözleşmesinin yenilenebileceği yönünde olumlu görüş bildiren nitelik belgesi de düzenlendiği hususları göz önünde bulundurulduğunda; idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanmadığı anlaşıldığından, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının dava açma (05/08/2016) tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının sözleşme yenileme talebinin komisyon tarafından değerlendirildiği ve sözleşmenin yenilenmemesine karar verildiği; dava konusu işlemin, personelin nitelik belgesi, sicili, takdir ve ceza durumu, amir kanaatleri, mesleki verimlilik, komutanlık personel ihtiyacı doğrultusunda tesis edildiği; idarenin takdir yetkisi kapsamında sözleşmesinin yenilenmediği, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ:… DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının dava açma (05/08/2016) tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, 24/01/2024 tarihinde, kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.

Danıştay 12. Dairesinin 2020/2351 Esas ve 2024/232 Karar sayılı onama ilamına konu ilk derece mahkemesi gerekçesinde vurgulandığı üzere; personelin doğum, istirahat, yıllık ve süt izni gibi yasal izinleri kullanmış olması verimsiz bir personel olduğu anlamına gelmez ve bu izinlerin kullanılması olumsuz kanaat bildirilmesine dayanak yapılamaz.

Emniyet Teşkilatında Bireysel Performans Sistemi

Emniyet Genel Müdürlüğü Kurum İçi Bireysel Performans Değerlendirme Yönetmeliği m. 8 uyarınca, aday memurlar hariç olmak üzere değerlendirme dönemi 1 Ocak ile 31 Aralık tarihleri arasındaki bir yıllık süreyi kapsar. Yönetmeliğin 9. maddesine göre sistemde performans gözlem ve takip formu ile performans değerlendirme formu olmak üzere iki form kullanılır; personelin nihai puanını belirleyen temel belge ise performans değerlendirme formudur. Amirler, Yönetmeliğin 10. maddesinin 2. fıkrası gereğince personelin çalışmalarını izleyerek kayda değer gördükleri mütalaalarını tarih ve konu belirterek Performans Bilgi Sistemi üzerindeki gözlem formuna işler.

Danıştay 2. Daire, E. 2021/1510, K. 2022/1961Kaynağı aç
Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/1510 E.  ,  2022/1961 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/1510 Karar No : 2022/1961 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Müdürlüğü VEKİLİ : Hukuk Müşaviri … KARŞI TARAF (DAVACI) : … İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava, Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda 4. Sınıf Emniyet Müdürü olarak görev yapan davacının, 2014 yılı performans değerlendirme notunun 3,09 olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacının, 1999 yılından itibaren verilen tüm sicil notlarının 90'ın üzerinde olduğu; 2012 ve 2013 yılı performans puanlarının ise, 5,00 ve 4,92 olarak belirlendiği, bu anlamda mesleki kariyeri boyunca "çok iyi" derecede başarılı olduğunun kabul edildiği, uyuşmazlık konusu dönemde ise, "tabanca ve makinalı tabanca atışı" 5; "görevi ile ilgili yetki ve yükümlülüklerini bilme ve uygulama" ile "görevin gerektirdiği fiziki yeterliliğe sahip olma" 2 olmak üzere diğer değerlendirme ölçütlerinin tamamının, değerlendirme amiri tarafından 3 puanla takdir edildiği, sonuç itibariyle verilen 3,09 notla "iyi" seviyesindeki performans değerlendirmesinin ise, davacının safahatındaki en düşük not olduğu, dolayısıyla, genel sicil alma eğilimine uygun olmadığının anlaşılması karşısında yukarıda aktarılan disiplin soruşturmasına konu fiil tarihi de dikkate alındığında, değerlendirme döneminde, hakkında 8 adet olumlu kayıt bulunan ve 4 adet maaş taltifi verilen davacının notunda, önceki yıllarda verilen notlara kıyasen meydana gelen ani ve bariz düşüşün gerekçesinin ortaya konulamadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlem iptal edilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, personelin her yıl, aynı düzeyde başarılı ya da başarısız olacağının peşin olarak kabulüne imkan olmadığı, davacının, durumu doğru, tarafsız, adil ve objektif biçimde değerlendirilerek usulüne uygun biçimde not takdir edildiği, hukuka ve mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Danıştay Beşinci Dairesine, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü kadrosunda 4. Sınıf Emniyet Müdürü olarak görev yapan davacının, 2014 yılı performans değerlendirme notunun 3,09 olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 04/07/2012 günlü, 28343 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Genel Müdürlüğü Kurum İçi Bireysel Performans Değerlendirme Yönetmeliği'nin dava konusu işlem tarihi itibarıyla; "Değerlendirme zamanı" başlıklı 8. maddesinde; "Yıllık değerlendirme, aday memurlar hariç olmak üzere, 1 Ocak-31 Aralık tarihleri arası dönemi kapsar." "Formlar" başlıklı 9. maddesinde; ''Personelin performansının değerlendirilmesinde "performans gözlem ve takip formu" ile "performans değerlendirme formu" olmak üzere iki form kullanılır. Personelin performans değerlendirme puanını belirleyen esas form, performans değerlendirme formudur.'' "Performans Gözlem ve Takip Formu" başlıklı 10. maddesinde; '' (…) (2) Değerlendirme amirleri, personelinin çalışmalarını takip ederek performans değerlendirme formundaki değerlendirme ölçütleri doğrultusunda olumlu ya da olumsuz olarak kayda değer gördüğü hususları içeren mütalaalarını, Performans Bilgi Sisteminde (PBS) bulunan performans gözlem ve takip formuna tarih, konunun özeti ve konu ile ilgili mütalaasını belirterek kaydeder. (…) (6) Personelin “Gözlenen performans ortalamanın çok üzerinde” veya “Gözlenen performans ortalamanın çok altında” ölçekleri seçilerek değerlendirilebilmesi için performans gözlem ve takip formunda ilgili performans alanlarının her birindeki performans değerlendirme ölçütlerinden en az biri için bu değerlendirmeler ile irtibatlı olacak en az bir olumlu veya olumsuz kaydın bulunması zorunludur. Bu şekilde girilen bilgilerin personelin iş performansını etkileyecek nitelikte olumsuz davranışlar içermesi gerekir. (…)'' ''Performans Değerlendirme Formu" başlıklı 12. maddesinde; "(1)… performans değerlendirme formu aşağıdaki unsurları içerir. (…) b) Performans değerlendirme ölçütleri: Hakkında performans değerlendirmesi yapılan personelin, performans değerlendirilmesinde kullanılan ve performans değerlendirme alanı içerisinde bulunan görevi ile ilgili göstermesi beklenilen davranışlardır. (…) (5) Performans değerlendirme formu doldurulurken değerlendirilen personelin değerlendirme dönemi içerisindeki PBS’de yer alan; izin, rapor, ödül, sürücü belgesi sınıfı, ceza ve soruşturma bilgileri ile formun doldurulmasında ihtiyaç duyulacak diğer bilgiler, değerlendirme amirlerine PBS’de gösterilir. (…)" "Değerlendirme Ölçeği" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında; "Performans Değerlendirme Formundaki değerlendirme ölçütlerinin karşısında aşağıdaki ölçekler yer alır ve bu ölçeklere aşağıdaki puanlar verilir. a) "Gözlenen performans ortalamanın çok altında" ölçeği: Gözlemlenen davranışın o performans değerlendirme ölçütü için ortalamanın çok altında olduğunu ve bu davranışın çoğu zaman gerçekleştirildiğini ifade eden istisnai bir durumdur. Bu ölçeğin karşılığı 1 puandır. d) "Gözlenen performans ortalamanın çok üzerinde" ölçeği: Gözlemlenen davranışın o performans değerlendirme ölçütü için ortalamanın çok üzerinde olduğunu, ortalamanın üzerinde fazladan gayret gösterildiğini ve bu ortalamanın üzerindeki davranışın sürekli gerçekleştirildiğini ifade eden istisnai bir durumdur. Bu ölçeğin karşılığı 5 puandır. (…)" hükümlerine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; Emniyet teşkilatında çalışan personelin performans değerlendirmesinde ''performans gözlem ve takip formu'' ile ''performans değerlendirme formu''nun kullanıldığı, bunlardan "performans gözlem ve takip formu"; personelin performansının yıl boyu izlenmesini, performans değerlendirme formu doldurulurken değerlendirme amirlerinin değerlendirme hatalarına düşmemelerini sağlamayı amaçlayan ve değerlendirme amirinin, doğru, tarafsız, adil ve objektif bir değerlendirme yapabilmesine imkân sağlamak amacıyla, kayıt giren amirin kanaat ve algısına dayalı mütalaasını belirttiği, esas değerlendirmeye hazırlayıcı nitelikte, sadece değerlendirme amirlerinin göreceği ve bilgi edinme hakkı kapsamı dışında olan form olup, personelin iş performansına ilişkin değerlendirmeleri içermekte iken, "performans değerlendirme formu"nun, personelin performans değerlendirme puanını belirleyen form özelliğini taşıdığı anlaşılmaktadır. Aynı hükümler uyarınca, performans değerlendirme formundaki değerlendirme ölçütlerinin karşısında, karşılığı 1, 2, 3, 4 ve 5 puan olan değerlendirme ölçeklerinin bulunduğu, performans gözlem ve takip formuna, bu ölçeklerden karşılığı 1 puan olan "gözlenen performans ortalamanın çok altında" ölçeği için olumsuz ve karşılığı 5 puan olan "gözlenen performans ortalamanın çok üzerinde" ölçeği için olumlu veri girişinin zorunlu olduğu, karşılığı 2, 3 ve 4 puan olan ölçekler için performans gözlem ve takip formuna veri girişi zorunluluğu bulunmasa da, performans değerlendirme puanı verme konusunda idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu ve bu açıdan yargı denetimine tabi bulunduğu kuşkusuzdur. Uyuşmazlıkta, davacının 2014 yılı performans puanının 3,09 olarak belirlendiği, bu puanın "iyi" olarak değerlendirilen performans puan türü olduğu, Performans Değerlendirme Formunda yer alan performans değerlendirme ölçütleri için yapılan puanlamalarda, yukarıda anılan Yönetmeliğin 10. maddesinin 6. fıkrasında sayılan ve aynı Yönetmeliğin 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde tanımlanan "gözlenen performans ortalamanın çok altında" ölçeğinin seçilmediği, dolayısıyla performans gözlem ve takip formuna olumsuz ve somut bilgi niteliğindeki kayıt girişinin zorunlu olmadığı, diğer taraftan dava konusu 2014 yılı performans döneminde davacının Yönetmeliğin 10. maddesinin 2. fıkrasında bahsedilen ve söz konusu forma girilmesi gereken "kayda değer" bir performansının da bulunmadığı, ayrıca hak edilen puanın daha yüksek seviyede olması gerektiği yönündeki iddiaların somut bilgi ve belgeler ile delillendirilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, 2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 20/04/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Yönetmeliğin 10. maddesinin 6. fıkrası gereğince, personel hakkında ortalamanın çok üzerinde karşılığı olan 5 puan veya ortalamanın çok altında karşılığı olan 1 puan ölçeğinin tercih edilebilmesi için gözlem ve takip formunda ilgili performans alanlarına ilişkin en az bir olumlu veya olumsuz kaydın bulunması zorunludur. Danıştay 2. Dairesinin 2021/1510 Esas ve 2022/1961 Karar sayılı ilamında açıklandığı üzere, 2, 3 ve 4 puan karşılığı ölçekler için gözlem formuna veri girişi zorunlu olmasa dahi idarenin takdir yetkisi kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olup yargısal denetime tabidir.

Danıştay 5. Dairesinin 2016/24104 Esas ve 2020/5652 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere; performans gözlem ve takip formu, amirin kanaat ve algısına dayalı mütalaasını içeren, personelin yıl boyu izlenerek hatalı değerlendirmelerin önlenmesini hedefleyen, yalnızca amirlerin görebileceği ve bilgi edinme hakkı kapsamı dışında tutulan hazırlayıcı bir belgedir. İyi düzeyinde takdir edilen performans puanı için gözlem formuna kayıt girme zorunluluğu bulunmadığı gibi amirlerin subjektif davrandığı somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamadıkça işlem hukuka aykırı kabul edilmez.

Danıştay 5. Daire, E. 2016/24104, K. 2020/5652Kaynağı aç
Danıştay 5. Daire Başkanlığı         2016/24104 E.  ,  2020/5652 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2016/24104 Karar No : 2020/5652 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği KARŞI TARAF (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : …. İdare Mahkemesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: … İl Emniyet Müdürlüğü emrinde 4. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının 2014 yılı performans değerlendirme notunun 3,54 (iyi) olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararında; davacının uyuşmazlık konusu performans değerlendirme puanından önceki performans değerlendirme puanlarının en yüksek puan olan 5,00 üzerinden “çok iyi” derecelerde değerlendirildiği, dava konusu 2014 yılı performans değerlendirme puanının ise 3,54 puanla "iyi" olarak düzenlendiği ve performans değerlendirme puanındaki bu hızlı düşüşün sebeplerini ortaya koyabilecek hukuken geçerli herhangi bir somut bilgi ve belgenin davalı idare tarafından ortaya konulamadığı dikkate alındığında, dava konusu 2014 yılı performans değerlendirme puanının objektif olarak düzenlenmediği anlaşıldığından, hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu, sicil raporunun objektif, adil ve tarafsız bir şekilde ve davacının bir yıllık çalışması dikkate alınarak düzenlendiği, daha önceki yıllara ilişkin sicil raporlarının, dava konusu not verilirken dikkate alınmadığı, verilen notun gözlem ve kanaate dayalı olduğu, bilgi ve belgeye dayandırılmasının mümkün olmadığı, kaldı ki 3,54 değerlendirme puanının Emniyet Genel Müdürlüğü Kurum İçi Bireysel Performans Değerlendirme Yönetmeliği'nde (iyi) performans puanı olarak derecelendirildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : … İl Emniyet Müdürlüğü emrinde 4. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacının 2014 yılına ilişkin performans değerlendirme notu 3,54 (iyi) olarak belirlenmiştir. Bunun üzerine, anılan performans değerlendirme notunun iptaline karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 04/07/2012 tarihli ve 28343 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Genel Müdürlüğü Kurum İçi Bireysel Performans Değerlendirme Yönetmeliği'nin "Değerlendirme zamanı" başlıklı 8. maddesinde, "Yıllık değerlendirme, aday memurlar hariç olmak üzere, 1 Ocak-31 Aralık tarihleri arası dönemi kapsar." hükmüne; "Formlar" başlıklı 9. maddesinde, ''Personelin performansının değerlendirilmesinde performans gözlem ve takip formu ile performans değerlendirme formu olmak üzere iki form kullanılır. Personelin performans değerlendirme puanını belirleyen esas form performans değerlendirme formudur.'' hükmüne; "Performans Gözlem ve Takip Formu" başlıklı 10.maddesinde, ''(…) (2) Değerlendirme amirleri, personelinin çalışmalarını takip ederek performans değerlendirme formundaki değerlendirme ölçütleri doğrultusunda olumlu ya da olumsuz olarak kayda değer gördüğü hususları içeren mütalaalarını, PBS’ de bulunan performans gözlem ve takip formuna tarih, konunun özeti ve konu ile ilgili mütalaasını belirterek kaydeder. (…) (6) Personelin 'Gözlenen performans ortalamanın çok üzerinde' veya 'Gözlenen performans ortalamanın çok altında' ölçekleri seçilerek değerlendirilebilmesi için performans gözlem ve takip formunda ilgili performans alanlarının her birindeki performans değerlendirme ölçütlerinden en az biri için bu değerlendirmeler ile irtibatlı olacak en az bir olumlu veya olumsuz kaydın bulunması zorunludur. Bu şekilde girilen bilgilerin personelin iş performansını etkileyecek nitelikte olumsuz davranışlar içermesi gerekir. (…) (8) (…) performans gözlem ve takip formunun doldurulup doldurulmayacağı ve buna ilişkin hususlar Kurul tarafından alınacak ilke kararları ile belirlenir. (…)'' hükmüne; ''Performans Değerlendirme Formu" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Personelin kimlik bilgileri, çalıştığı birim ve görevine ilişkin bilgilerin de yer aldığı performans değerlendirme formu aşağıdaki unsurları içerir. (…) b) Performans değerlendirme ölçütleri: Hakkında performans değerlendirmesi yapılan personelin, performans değerlendirilmesinde kullanılan ve performans değerlendirme alanı içerisinde bulunan görevi ile ilgili göstermesi beklenilen davranışlardır. (…) (5) Performans değerlendirme formu doldurulurken değerlendirilen personelin değerlendirme dönemi içerisindeki PBS’de yer alan; izin, rapor, ödül, sürücü belgesi sınıfı, ceza ve soruşturma bilgileri ile formun doldurulmasında ihtiyaç duyulacak diğer bilgiler, değerlendirme amirlerine PBS’de gösterilir. (…)" hükmüne; "Değerlendirme Ölçeği" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında, "Performans Değerlendirme Formundaki değerlendirme ölçütlerinin karşısında aşağıdaki ölçekler yer alır ve bu ölçeklere aşağıdaki puanlar verilir. a) 'Gözlenen performans ortalamanın çok altında' ölçeği: Gözlemlenen davranışın o performans değerlendirme ölçütü için ortalamanın çok altında olduğunu ve bu davranışın çoğu zaman gerçekleştirildiğini ifade eden istisnai bir durumdur. Bu ölçeğin karşılığı 1 puandır. d) 'Gözlenen performans ortalamanın çok üzerinde' ölçeği: Gözlemlenen davranışın o performans değerlendirme ölçütü için ortalamanın çok üzerinde olduğunu, ortalamanın üzerinde fazladan gayret gösterildiğini ve bu ortalamanın üzerindeki davranışın sürekli gerçekleştirildiğini ifade eden istisnai bir durumdur. Bu ölçeğin karşılığı 5 puandır. (…)" hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, Emniyet Teşkilatı kadrosunda çalışan personelin performans değerlendirmesinde ''performans gözlem takip formu'' ve ''performans değerlendirme formu''nun kullanıldığı görülmektedir. "Performans gözlem ve takip formu"; personelin performansının yıl boyu izlenmesini, performans değerlendirme formu doldurulurken değerlendirme amirlerinin değerlendirme hatalarına düşmemelerini sağlamayı amaçlayan ve değerlendirme amirinin, doğru, tarafsız, adil ve objektif bir değerlendirme yapabilmesine imkân sağlamak amacıyla, amirin kanaat ve algısına dayalı mütalaasını belirttiği, esas değerlendirmeye hazırlayıcı nitelikte, sadece değerlendirme amirlerinin göreceği ve bilgi edinme hakkı kapsamı dışında olan form olup, personelin iş performansına ilişkin değerlendirmeleri içermekte iken, "performans değerlendirme formu", personelin performans değerlendirme puanını belirleyen form özelliğini taşımaktadır. Aynı hükümler uyarınca, performans değerlendirme formundaki değerlendirme ölçütlerinin karşısında, karşılığı 1, 2, 3, 4 ve 5 puan olan değerlendirme ölçeklerinin bulunduğu, performans gözlem ve takip formuna, bu ölçeklerden karşılığı 1 puan olan "gözlenen performans ortalamanın çok altında" ölçeği için olumsuz ve karşılığı 5 puan olan "gözlenen performans ortalamanın çok üzerinde" ölçeği için olumlu veri girişinin zorunlu olduğu, bunun yanında karşılığı 2, 3 ve 4 puan olan ölçekler için gözlem ve takip formuna veri girişi zorunluluğu bulunmasa da, esas işlem olan performans değerlendirme notu verme konusunda idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmetinin gerekleriyle sınırlı olduğu ve bu açıdan yargı denetimine tabi bulunduğu kuşkusuzdur. Uyuşmazlıkta, davacının 2014 yılı performans değerlendirme puanının 3,54 (iyi) olarak belirlendiği, bu puanın "iyi" olarak değerlendirilen performans puan türü olduğu, anılan puan türü için performans gözlem ve takip formuna veri girişi zorunluluğu bulunmadığı, ayrıca davacı tarafından değerlendirme amirlerince kasıtlı ve subjektif hareket edilerek not verme işleminin tesis edildiği ve hak edilen puanın daha yüksek seviyede olması gerektiği yönündeki iddiaların somut bilgi ve belge ile delillendirilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1.2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu …. İdare Mahkemesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Kanun'un (geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 08/12/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Sicil Notunun Kariyer Etkileri ve Yürütmenin Durdurulması

Sicil notunun tam notun yüzde altmışının altına düşmesi personelin yetersiz kategorisine girmesine yol açarak kademe ilerlemesini ve rütbe terfiini engeller; Türk Silahlı Kuvvetleri ve Jandarma bünyesinde resen emeklilik sürecini tetikleyebilir. Bununla birlikte iptal davası ikame edilebilmesi için puanın yüzde altmış seviyesinin altına inmesi zorunlu değildir. Not indiriminin yurt dışı görev kaybı, terfi engeli veya atama kısıtlaması gibi somut bir kariyer zararı oluşturması dava açılmasında hukuki yararın varlığı için yeterlidir.

Düşük sicil notu sebebiyle terfi engeli yaşayan personelde sicil belgesinin iptali öncelikli asıl dava konusunu oluşturur; sicil notu mahkemece iptal edildiğinde terfi engelinin dayanağı ortadan kalkar. Ancak terfi listesinin kesinleşmesi veya sözleşmenin feshi gibi telafisi güç zararlar meydana gelmeden evvel mahkemeden yürütmenin durdurulması kararının talep edilmesi davanın uygulanabilirliğini korumak açısından kritik bir aşamadır.

Görevli ve Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi

Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu subay ve astsubayların düşük sicil notlarına karşı açılacak iptal davalarında hasım mevkiinde Millî Savunma Bakanlığı yer alır. Dava, personelin görev yaptığı yer idare mahkemesinde açılır; değerlendirme süreci Subay Sicil Yönetmeliği ve Astsubay Sicil Yönetmeliği gereğince birinci ve ikinci sicil üstü kademelerinde şekillenir.

2803 ve 3466 sayılı Kanunlar uyarınca Jandarma personelinin açacağı davalarda davalı idare Jandarma Genel Komutanlığı olup yetkili mahkeme personelin görev yerindeki idare mahkemesidir. 2692 ve 926 sayılı Kanunlar kapsamındaki Sahil Güvenlik Komutanlığı subay ve astsubaylarının açacağı davalarda ise davalı idare Sahil Güvenlik Komutanlığı, yetkili merci ise bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.

Kamu personelinin kurumlar arası naklen geçiş yapması halinde, önceki teşkilatında tesis edilmiş olan düşük sicil notu yeni kurumunda kariyer etkisi meydana getiriyorsa iptal davasında husumet işlemi tesis eden eski kuruma yöneltilir.

Uzman Erbaş Sicil Takvimi ve Not Eşikleri

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu uyarınca uzman erbaşların sicil dönemi her yılın 2 Mayıs tarihinde başlayıp bir sonraki yılın 2 Mayıs tarihine kadar olan süreyi kapsar; bu takvime uyulmadan tesis edilen sicil işlemleri usul hatası barındırır. Uzman erbaşların sicil notunun sicil tam notunun yüzde altmışının altına düşmesi sözleşme feshi riskini doğururken, yüzde doksan eşiğinin üzerindeki sicil ortalaması sözleşme uzatımında ve atamalarda kariyer avantajı sağlar.

Düşük sicil notuna karşı dava açmak için notun baraj puanın altına düşmesi şart mıdır?

Hayır, dava açabilmek için sicil notunun tam notun yüzde altmış eşiğinin altına düşmesi zorunlu değildir. Sicil notundaki düşüşün terfi kısıtlaması, atama engeli veya yurt dışı görev kaybı gibi somut bir kariyer zararı doğurması hukuki yararın mevcudiyeti için yeterlidir.

Askeri personelde sicil notu tebliğ edilmemişse dava açma süresi ne zaman başlar?

Askeri personelin sicil belgeleri gizlilik derecesi taşıdığından tebliğ yükümlülüğü bulunmaz; dava açma süresi personelin sicil notunu fiilen öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Emniyet personeli performans puanına karşı ne kadar sürede dava açmalıdır?

Emniyet teşkilatı personelinin performans puanına karşı kurum içi itiraz sürecinin tamamlanmasının ardından verilen ret kararının tebliğinden itibaren 60 günlük hak düşürücü süre içinde idare mahkemesinde dava açılması gerekir.

Sicil notunun iptali terfi engelini kendiliğinden kaldırır mı?

Sicil belgesinin iptali öncelikli asıl dava konusu olup mahkemece sicil notu iptal edildiğinde terfi engelinin hukuki dayanağı ortadan kalkar.

Yasal izinlerin kullanılması sicil notunun düşürülmesine gerekçe yapılabilir mi?

Hayır, personelin doğum, yıllık, istirahat ve süt izni gibi yasal izinleri kullanması mevzuattan doğan yasal bir hak olup bu izinler verimsizlik gerekçesi sayılarak olumsuz kanaate dayanak yapılamaz.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu