Dolandırıcılık Suçunun Tanımı ve Temel Cezası
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 157. maddesi uyarınca dolandırıcılık suçu; hileli davranışlarla bir kimsenin aldatılması, bu suretle mağdurun veya bir başkasının zararına yol açılması ve failin kendisine ya da bir başkasına yarar sağlamasıyla vücut bulur. Bu fiili gerçekleştiren kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası hükmolunur.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 157Kaynağı aç
başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye
bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası verilir.
Nitelikli dolandırıcılık
Hesap Kullandıran Kişilere Yarı Oranında Ceza İndirimi
7589 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesine eklenen dördüncü fıkra ile dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık eylemlerinde hesap kullandırma fiiline dair özel bir indirim getirilmiştir. Buna göre dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirak; failin kendisine veya bir başkasına haksız menfaat temin etme maksadıyla banka ya da kredi kartı benzeri ödeme vasıtalarını veya banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı yahut kripto varlık hizmet sağlayıcısındaki hesabı kullanmaya yarayan zorunlu bilgi ya da araçları başkasına vermekle sınırlı kaldığı takdirde faile verilecek ceza yarı oranında indirilir.
Menfaat Sağlama Koşulunun Kapsamı ve Uygulanışı
Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin dördüncü fıkrasındaki indirimden faydalanabilmek için failin eyleminin sırf ödeme araçları veya hesap erişim araç ve bilgilerini devretmekle sınırlı kalması şarttır. Bu düzenlemenin uygulanması bakımından hesap sahibinin bizzat komisyon, para veya maddi bir menfaat elde etmiş olması aranmaz. Düzenlemede yer alan kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlama amacı ifadesi gereğince, kişinin üçüncü bir şahsa menfaat sağlamak gayesiyle hareket etmesi de yarı oranında ceza indiriminin tatbiki için yeterlidir.
Kovuşturma Aşamasında Etkin Pişmanlık ve Zararın Tazmini
Dolandırıcılık fiillerinde etkin pişmanlık hükümleri cezanın belirlenmesinde sonuç doğurur. Türk Ceza Kanunu'nun 168. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat mahkemece nihai hüküm verilmeden evvel gösterilerek mağdurun uğradığı zararın tamamen giderilmesi halinde verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 168Kaynağı aç
(1) Hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık,
hileli iflâs, taksirli iflâs (…)[72]
suçları tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan
önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek
mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen
gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.
(2) Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm
verilmezden önce gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı
indirilir.
(3) Yağma suçundan dolayı etkin pişmanlık gösteren kişiye verilecek
cezanın, birinci fıkraya giren hallerde yarısına, ikinci fıkraya giren hallerde
üçte birine kadarı indirilir.
(4) Kısmen geri verme veya tazmin
halinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için, ayrıca mağdurun
rızası aranır.
(5) (Ek: 2/7/2012 – 6352/84 md.) Karşılıksız yararlanma suçunda, fail, azmettiren veya yardım edenin
pişmanlık göstererek mağdurun, kamunun veya özel hukuk tüzel kişisinin uğradığı
zararı, soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin etmesi halinde kamu davası
açılmaz; zararın hüküm verilinceye kadar tamamen tazmin edilmesi halinde ise,
verilecek ceza üçte birine kadar indirilir. Ancak kişi, bu fıkra hükmünden iki
defadan fazla yararlanamaz.
Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanması
Kanun Yolu İncelemesindeki Dosyalarda İstinaf Usulü
7589 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin altıncı fıkrası, yeni yasal düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dosyalara ilişkin geçiş hükmünü düzenlemektedir. Buna göre kanunun yürürlüğe girmesinden evvel Türk Ceza Kanunu'nun 157 veya 158. maddeleri uyarınca hakkında hüküm verilmiş olup dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklardan, eylemi Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin dördüncü fıkrası kapsamına girenler hakkında bölge adliye mahkemesince bozma kararı verilir ve dosya yeniden değerlendirilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilir.
Hesabını devreden failin menfaat elde etmemesi indirimi engeller mi?
Hayır, engellemez. Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kişinin şahsen menfaat temin etmesi şart olmayıp başkasına haksız menfaat sağlama amacıyla hesabını veya ödeme araçlarını başkasına vermiş olması indirimin uygulanması için yeterlidir.
Sadece hesap veya kart bilgisi veren sanığın cezası ne kadar iner?
Dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçuna iştiraki yalnızca banka, kredi kartı, aracı kurum, ödeme veya kripto varlık hesabına ilişkin zorunlu araç ve bilgileri vermekle sınırlı kalan failin cezası yarı oranında indirilir.
İstinaf aşamasındaki hesap kullandırma dosyalarında usul nasıl işler?
7589 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, kanunun yürürlüğe girmesinden önce hüküm verilmiş olup bölge adliye mahkemesinde incelemesi devam eden ve Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinin dördüncü fıkrası kapsamına giren dosyalar hakkında bozma kararı verilerek dosya ilk derece mahkemesine gönderilir.
Kovuşturma evresinde zararın giderilmesi cezada ne kadar indirim sağlar?
Türk Ceza Kanunu'nun 168. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce etkin pişmanlık gösterilerek mağdurun zararı tamamen giderilirse verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy