Doktora Denklik Davası ve YÖK Kararına İtiraz

Doktora Denklik Davası Nedir ve Hukuki Dayanağı

Doktora denklik davası, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından temin edilen doktora derecelerinin Türkiye'deki eşdeğerliğinin Yükseköğretim Kurulu tarafından reddedilmesi veya başvuru sürecinin sürüncemede bırakılması halinde idare mahkemelerinde açılan bir iptal davasıdır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu uyarınca tanıma ve denklik işlemleri idari yargı denetimine tabi olup hukuka aykırı bulunan ret kararları bu dava yoluyla iptal edilir.

Doktora denklik işlemlerinin ve denklik uyuşmazlıklarının hukuki zeminini 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hükümleri meydana getirmektedir.

Doktora Denklik Başvurusunda Aranan Şartlar ve İnceleme Ölçütleri

Doktora denkliğinin tanınması için diplomanın alındığı üniversitenin öncelikle Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan bir kurum olması şarttır. Bununla birlikte adayın eğitim süresince yurt dışında fiilen ikamet ettiği süre, pasaport ve emniyet verileri üzerinden denetlenir; ikamet şartının ihlal edilmesi en yaygın ret gerekçeleri arasında bulunmaktadır.

İdarece yapılan değerlendirmede doktora tezinin özgün bir akademik katkı sunup sunmadığı ve programın Türkiye'deki doktora programlarının asgari AKTS ile kredi yükünü karşılayıp karşılamadığı incelenir. 2547 sayılı Kanun çerçevesinde usulüne uygun yapılmayan denklik başvuruları, içerik incelemesine alınmadan reddedilebilir.

Uzaktan eğitim yöntemiyle sürdürülen doktora programlarının diplomaları olağan şartlarda Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmemektedir. Bununla beraber eğitimin hibrit modelle yürütülmesi ya da salgın gibi zorunlu sebeplerle uzaktan tamamlanması durumunda ret işlemlerine karşı yargı yoluna başvurulabilmektedir.

Ret Kararlarının Hukuki Denetimi ve Bilirkişi İncelemesi

Yükseköğretim Kurulunun doktora denklik başvurusunu reddederken soyut iddialar yerine işlemin gerekçesini somut verilere dayandırması zorunludur. Kurumun tanınmaması veya diplomanın sahte olması gibi somut olgular haricinde, akademik yetersizlik gibi sübjektif ve somut dayanaktan yoksun genel gerekçelerle kurulan ret işlemleri yargı denetimi sonucunda iptal edilmektedir.

Denklik incelemesinde seviye tespit sınavı (STS) veya eksik ders tamamlama yükümlülüğü getirilmesi halinde bu gerekliliklerin orantılılık ve ölçülülük ilkelerine uygun olması gerekir. Gereksiz biçimde öngörülen ek ders veya sınav şartları, idari işlemin ölçülülük ilkesine aykırılığı nedeniyle iptal davasına konu edilebilmektedir.

Doktora denklik uyuşmazlıklarında tezin bilimsel niteliği, doktora programının müfredatı ve Türkiye'deki muadilleriyle eşdeğerliği konusunda mahkeme tarafından uzman profesörlerden oluşan bir bilirkişi heyeti görevlendirilir ve yargısal inceleme bu kapsamda yürütülür.

İdari İtiraz Usulü ve Dava Açma Süresi

Doktora denkliğinin reddine ilişkin Yükseköğretim Kurulu kararının ilgilisine tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren 60 gün içinde iptal davası açılması zorunludur. Bu 60 günlük süre hak düşürücü niteliktedir ve sürenin kaçırılması halinde dava açma hakkı ortadan kalkar.

Doktora denklik başvurusunun reddi halinde Yükseköğretim Kuruluna yapılan itiraz başvurusu, dava açma süresini durdurur ancak süreyi tamamen ortadan kaldırmaz.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 11 uyarınca ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması dava açma süresi içinde işlemi yapmış olan makamdan istenebilir ve bu başvuru süreyi durdurur. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin açıkça reddedilmesi veya otuz günlük bekleme süresinde cevap verilmeyerek zımnen reddedilmiş sayılması durumunda 60 günlük dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve idareye başvuru tarihine kadar geçmiş olan süre hesaba katılır.

Yükseköğretim Kurulunun merkezinin Ankara'da bulunması sebebiyle doktora denklik işlemlerinden doğan iptal davalarında Ankara İdare Mahkemeleri münhasıran yetkilidir ve davalı taraf Yükseköğretim Kuruludur. Başka bir yerdeki idare mahkemesinde dava açılması halinde mahkemece yetkisizlik kararı verilerek dava dosyası Ankara İdare Mahkemesine gönderilir.

Yürütmenin Durdurulması ve Mahkeme Kararının Uygulanması

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 27 uyarınca, dava konusu idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda yürütmenin durdurulması kararı verilebilmektedir.

Mahkeme tarafından yürütmenin durdurulması veya iptal kararı verilmesi halinde 2577 sayılı Kanun gereğince idare, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde kararın icaplarına göre işlem tesis etmek ve gereğini yerine getirmekle yükümlüdür. Yargı kararının süresi içinde uygulanmaması kamu görevlilerinin hukuki ve cezai sorumluluğunu doğurur.

Sıkça Sorulan Sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy