Dava Dilekçesinin Reddi Sebepleri ve Yenileme Usulü

İdari Yargıda Dilekçelerin İncelenmesi ve Yasal Çerçeve

İdari yargılama düzeninde davalar, Danıştay, idare mahkemesi veya vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben tanzim edilmiş imzalı dilekçeler vasıtasıyla açılır. Mahkemeye intikal eden başvurular, evrak birimlerince kayıt altına alınarak ilgili yargı mercilerine tevzi edilir ve başvuru sahibine gün ile kayıt numarasını içerir ücretsiz bir alındı belgesi verilir. Danıştay nezdindeki başvurular ise Evrak Müdürlüğü kaydının ardından Genel Sekreterlik tarafından görevli daireye ulaştırılır.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 3Kaynağı aç

Madde 3 – 1.
(Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.) İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve
vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır.
2.
Dilekçelerde;
a)
Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları
ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,[4]
b)
Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller,
c)
Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi,
d)
Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin
davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar,
e) Vergi davalarında davanın ilgili bulunduğu verginin veya
vergi cezasının nevi ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa
mükellef hesap numarası,
Gösterilir.
3.
Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir.
Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur.
Dilekçelerin
verileceği yerler:

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 14Kaynağı aç

Madde
14 – 1. Dilekçeler Danıştayda Evrak Müdürlüğünce kaydedilir
ve Genel Sekreterlikçe görevli dairelere havale olunur.
2.
(Değişik: 2/7/2012-6352/53 md.) Bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinde
dilekçeler, evrak bürosunca kaydedilerek ilgili mahkemelere havale olunur. Dilekçe
sahibine evrakın tarih ve sayısını gösterir ücretsiz bir alındı kâğıdı verilir.
3. (Değişik: 5/4/1990-3622/5 md.) Dilekçeler, Danıştayda
daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve
vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından:
a)
Görev ve yetki,
b)
İdari merci tecavüzü,
c)
Ehliyet,
d)
İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,
e)
Süre aşımı,
f)
Husumet,
g)
3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları,
Yönlerinden
sırasıyla incelenir.
4.
(Değişik: 5/4/1990-3622/5 md.) Dilekçeler bu yönlerden kanuna aykırı görülürse
durum; görevli daire veya mahkemeye bir rapor
ile bildirilir. Tek hakimle çözümlenecek dava dilekçeleri için rapor düzenlenmez
ve 15 inci madde hükümleri ilgili hakim tarafından uygulanır. 3 üncü fıkraya göre
yapılacak inceleme ve bu fıkra ile 5 inci fıkraya göre yapılacak işlemler dilekçenin
alındığı tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde sonuçlandırılır.
5.
İlk incelemeyi yapanlar, bu noktalardan kanuna aykırılık görmezler veya daire veya
mahkeme tarafından ilk inceleme raporu yerinde görülmezse, tebligat işlemi yapılır.
6.
Yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her
safhasında 15 nci madde hükmü uygulanır.
İlk
inceleme üzerine verilecek karar:

Mahkemeye sunulan dava dilekçeleri; Danıştay bünyesinde görevlendirilen tetkik hâkimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı yahut görevlendirilecek bir üye marifetiyle ilk incelemeye tabi tutulur. Bu ilk inceleme sırasıyla görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olabilecek kesin ve icrai bir işlemin varlığı, dava açma süresi, husumet ile kanunun dilekçelerin biçimine ve ortak dilekçeyle dava açılmasına ilişkin 3 ve 5 inci maddelerine uygunluk kıstasları yönünden yürütülür.

Dilekçe üzerindeki ilk inceleme işlemlerinin kural olarak evrakın kayda girmesinden itibaren en geç on beş gün içinde karara bağlanması öngörülmüştür. İnceleme neticesinde kanuni kurallara bir aykırılık görülmediğinde yahut düzenlenen inceleme raporu mahkemece kabul edilmediğinde dava evrakı karşı tarafa tebliğe çıkarılır. İlk inceleme evresinde fark edilmeyen usul aykırılıklarının sonradan anlaşılması durumunda da yargılamanın her aşamasında ilgili kanuni yaptırımlar uygulanır.

Dilekçede Bulunması Zorunlu Unsurlar ve Şekil Şartları

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3 üncü maddesi uyarınca dava dilekçelerinde tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaralarının gösterilmesi zorunludur. Ayrıca davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin dilekçede gösterilmesi gerekir.

Tam yargı davalarında ve vergi, resim, harç ile benzeri mali yükümlülüklere ilişkin dosyalarda uyuşmazlık konusu parasal miktarın dilekçede gösterilmesi aranır. Vergi mahkemelerinde görülen davalarda bunlara ilaveten verginin veya cezanın türü ile yılı, bildirilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ile mevcutsa mükellef hesap numarasının dilekçeye yazılması kanuni bir zorunluluktur.

Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur.

Bir idari işlem dolayısıyla hem anılan işlemin yürürlükten kaldırılması istemiyle iptal davası hem de doğan zararların giderilmesi talebiyle tam yargı davası aynı dilekçe üzerinden ileri sürülebilir. Bu imkândan yararlanılabilmesi için hazırlanan dilekçenin, iptal davaları için aranan koşullarla birlikte tam yargı davalarına özgü tazminat miktarının somutlaştırılması gibi usul unsurlarını bir arada bulundurması gerekir.

Dilekçelerin Reddi Sebepleri ve Ortak Dava Şartları

İdari yargılama ilkelerine göre kural olarak her bir idari işleme karşı münferit bir dilekçeyle dava açılması esastır. Bununla birlikte birden fazla işlem arasında sebep-sonuç bağı yahut maddi ve hukuki bir illiyet bağı bulunmaktaysa bu işlemler tek bir dilekçe altında dava konusu yapılabilir. Yargı yerince işlemler arasında kanunun aradığı yeterli hukuki bağlılığın bulunmadığı tespit edilirse dilekçenin reddine hükmedilerek her bir işlem yönünden ayrı ayrı dava açılması talep edilir.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 5Kaynağı aç

Madde 5 – (Değişik: 10/6/1994-4001/3 md.) 1. Her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak,
aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık yada sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden
fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabilir.
2.
Birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için davacıların hak veya
menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin
aynı olması gerekir.
Dilekçe
üzerine uygulanacak işlem:

Birden fazla davacının aynı dilekçeyi kullanarak ortaklaşa dava ikame edebilmesi için davacıların menfaatlerinde hukuki birliktelik bulunması ve davayı doğuran maddi vaka ile hukuki dayanakların aynı nitelik taşıması şart koşulmuştur. Ortak dilekçeyle açılan davalarda davacıların tamamının imzasının ya da yetkili vekaletnamesinin bulunması zorunlu olup tek bir kişinin imza veya temsil eksikliği bulunması dilekçenin bütünüyle reddedilmesine yol açabilir.

Dava açma ehliyetine sahip bulunan bir şahsın davasının avukatlık sıfatı taşımayan bir temsilci vasıtasıyla açılması da usul kurallarına aykırılık teşkil eder. Bu tür durumlarda mahkeme, otuz gün içerisinde bizzat asil tarafından yahut baroya kayıtlı bir vekil aracılığıyla davanın yürütülmesi amacıyla dilekçenin reddi kararı tesis eder.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 15Kaynağı aç

Madde
15 – 1. (Değişik: 5/4/1990-3622/6 md.) Danıştay veya
idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda
kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin;
a)
3/a bendine göre adli (…)[11]
yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari yargının
görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın
görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye
gönderilmesine,
b)
3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine,
c)
3/f bendine göre, davanın hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılması
halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğine,
d)
3/g bendinde yazılı halde otuzgün içinde 3 ve 5 inci maddelere uygun şekilde yeniden
düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak yahut (c) bendinde yazılı hallerde, ehliyetli
olan şahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılmış ise otuzgün içinde bizzat
veya bir avukat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine,
e)
3/b bendinde yazılı halde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine,
Karar
verilir.
2.
Dilekçelerin görevli mercie tevdii halinde, Danıştaya veya ilgili mahkemeye başvurma
tarihi, merciine başvurma tarihi olarak kabul edilir.
3. Dilekçelerin 3 ncü maddeye uygun olmamaları dolayısıyla
reddi halinde yeni dilekçeler için ayrıca harç alınmaz.
4. (Değişik: 10/6/1994-4001/7 md.) İlk inceleme üzerine
Danıştay veya mahkemelerce verilen; bu maddenin 1/a bendinde belirtilen idari yargının
görevli olduğu konularda davanın görev ve yetki yönünden reddine ilişkin kararlarla,
1/c bendinde yazılı gerçek hasma tebliğ ve 1/d bendindeki dilekçe red kararları
dışında, ilgisine göre istinaf ya da temyiz yoluna başvurulabilir.[12]
5.
(Ek: 5/4/1990-3622/6 md.) 1 inci fıkranın (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi
üzerine, yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde dava
reddedilir.
Tebligat
ve cevap verme:

Dilekçenin Reddi Üzerine Yenileme Süreci ve Sonuçları

Dilekçesi 2577 sayılı Kanun'un 3 ve 5 inci maddelerindeki şartlara aykırı bulunan davacıya, kanuni noksanlıkları tamamlaması ve dilekçesini kanuna uygun biçimde tanzim etmesi amacıyla otuz günlük bir süre tanınır ve bu doğrultuda dilekçenin reddi kararı verilir. Kararın tebliğiyle işlemeye başlayan bu otuz günlük süre zarfında eksiklikleri giderilerek sunulan yenileme dilekçesi için harç noksanlığı yoksa yeniden harç tahsil edilmez ve dava mevcut dosya sırası üzerinden devam eder.

Yenileme dilekçesi verilirken mahkemece işaret edilen biçim ve içerik eksikliklerinin bütünüyle bertaraf edilmesi esastır. 2577 sayılı Kanun'un 15 inci maddesinin beşinci fıkrası gereğince, dilekçenin reddedilmesi akabinde yargı yerine yeniden sunulan dilekçelerde aynı yanlışlıkların yinelenmesi halinde davanın reddine karar verilir.

Hukuk Muhakemeleri Kanununda Dilekçe Eksikliklerinin Hukuki Akıbeti

Adli yargı alanında görülen davalarda dava dilekçesinin içeriği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 119 uncu maddesinin birinci fıkrası ile belirlenmiştir. Bu kapsamda mahkemenin unvanı, tarafların kimlik ve yerleşim yeri bilgileri, davacının kimlik numarası, varsa vekillerin bilgileri, uyuşmazlığın konusu ile malvarlığı davalarında dava değeri, somut vakıaların sıra dahilinde özeti, ispat vasıtaları, dayanılan mevzuat hükümleri, açık talep ve imza unsurları dilekçede yer alır.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 119Kaynağı aç

MADDE 119- (1) Dava dilekçesinde aşağıdaki hususlar
bulunur:
a) Mahkemenin adı.
b) Davacı ile davalının adı,
soyadı ve adresleri.
c) Davacının Türkiye Cumhuriyeti
kimlik numarası.
ç) Varsa tarafların kanuni
temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri.
d) Davanın konusu ve malvarlığı
haklarına ilişkin davalarda, dava konusunun değeri.
e) Davacının
iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri.
f) İddia edilen her bir vakıanın
hangi delillerle ispat edileceği.
g) Dayanılan hukuki sebepler.
ğ) Açık bir şekilde talep
sonucu.
h) Davacının, varsa kanuni
temsilcisinin veya vekilinin imzası.
(2) Birinci fıkranın (a),
(d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması hâlinde, hâkim
davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde
eksikliğin tamamlanmaması hâlinde dava açılmamış sayılır.
Harç ve gider avansının
ödenmesi[10][11]

6100 sayılı Kanun düzenlemesi gereğince mahkeme adı, davanın konusu veya değeri, vakıalar, deliller ve hukuki dayanaklar haricindeki biçimsel eksikliklerin varlığı halinde hâkim davacıya bu hususları gidermesi için bir haftalık kesin süre verir. Belirlenen bu kesin süre içerisinde bildirilen noksanlıklar ikmal edilmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.

Kanun Yolları Açısından Değerlendirme

Dilekçenin reddi kararları tek başına temyiz veya istinaf edilemez. Ancak bu karar üzerine verilecek nihai karar kanun yoluna taşınabilir.

Dilekçenin reddi kararına karşı doğrudan istinaf yoluna başvurulabilir mi?

Hayır, dilekçenin reddi kararı tek başına istinaf veya temyize konu edilemez; ancak bu kararın ardından verilecek nihai karara karşı kanun yoluna başvurulabilir.

İdari yargıda dilekçenin reddi üzerine yenileme süresi ne kadardır?

Dilekçenin reddi kararının tebliğinden itibaren otuz gün içinde kanuna uygun şekilde düzenlenen yeni dilekçenin mahkemeye sunulması gerekir.

Yenilenen dava dilekçesinde ilk hatalar tekrarlanırsa ne olur?

2577 sayılı Kanun'un 15 inci maddesi uyarınca dilekçenin reddi sonrasında sunulan yeni dilekçede aynı yanlışlıklar yapılırsa dava reddedilir.

Birden fazla idari işlem aynı dilekçeyle dava edilebilir mi?

Kural olarak her işlem için ayrı dava açılır; ancak işlemler arasında maddi veya hukuki bağ ya da sebep-sonuç ilişkisi varsa tek dilekçeyle dava açılabilir.

Hukuk mahkemelerinde dilekçedeki şekil eksiklikleri nasıl giderilir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca mahkemenin belirlediği şekil noksanlıkları için bir haftalık kesin süre verilir, bu sürede giderilmezse dava açılmamış sayılır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Medeni usul hukuku