Dilekçe Hakkının Amacı ve Kapsamı
3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun, kişilerin kendilerine veya topluma ilişkin talep ve şikâyetleri doğrultusunda Türkiye Büyük Millet Meclisi ile yetkili idari mercilere yazılı başvuru yollarını düzenleyen usul kurallarını içerir.
Söz konusu yasal düzenleme, Türk vatandaşları ile Türkiye sınırları içerisinde ikamet eden yabancıların meclise ve idareye sundukları dilek ve şikâyet müracaatlarını kapsamına alır.
Başvuru Hakkının Kapsamı ve Yararlanma Koşulları
Türk vatandaşları, kişisel durumları ya da kamu işleyişine dair herhangi bir meseleye ilişkin olarak Türkiye Büyük Millet Meclisine yahut yetkili idari mercilere yazılı dilekçe sunma hakkını kullanabilirler.
Türkiye'de ikamet eden yabancı uyrukluların bu haktan faydalanabilmesi, kendi ülkeleri ile Türkiye arasında mütekabiliyet bulunmasına ve hazırlanan dilekçenin Türkçe kaleme alınmış olmasına bağlı kılınmıştır.
Dilekçelerde Aranacak Zorunlu Unsurlar ve İnceleme Dışı Kalan Haller
Yetkili mercilere veya TBMM'ye hitaben yazılan dilekçelerde başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası ile ikametgâh veya iş adresi açıkça gösterilmelidir. Bu zorunlu unsurlardan biri dahi yer almadığı takdirde başvuru işleme konulmaz ve incelemeye alınmaz.
Zorunlu kimlik ve iletişim bilgilerinden yoksun başvuruların yanı sıra, belirli bir konuyu ihtiva etmeyen dilekçeler ile yargı yerlerinin görev alanına giren uyuşmazlıklara ilişkin müracaatlar incelenemez ve işleme tabi tutulmaz.
Yetkisiz Mercie Sunulan Dilekçelerin Durumu
Bir dilekçenin konusu bakımından yetkili olmayan bir idari birime sunulması halinde, başvuruyu alan makam evrakı doğru ve yetkili merciye aktarır. Gerçekleştirilen bu iletim işlemi neticesinde başvuru sahibine de durum bildirilir.
İdari Başvurularda Karar ve Bilgilendirme Süreleri
Yetkili merciler, kendilerine iletilen başvurunun sonucunu veya yürütülen işlemlerin aşamasını başvurana en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak bildirir. Şayet ilk bildirim işlemin safahatına ilişkin yapılmışsa, neticeye varıldığında başvurucuya ayrıca bilgi verilir.
TBMM Dilekçe Komisyonunun Yetkileri ve Çalışma Esasları
Meclise yöneltilen dilekçeler TBMM Dilekçe Komisyonu bünyesinde ele alınarak en geç altmış gün içerisinde nihai karara bağlanır.
Komisyon tarafından incelenerek ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına intikal ettirilen başvurular hakkında, ilgili kurumların otuz günlük süre zarfında cevap verme yükümlülüğü bulunmaktadır.
Dilekçe Komisyonu, incelemeleri kapsamında kamu kurumlarından, meslek örgütlerinden ve özel kuruluşlardan bilgi ve belge talep etme, şahısları çağırarak dinleme, idari denetim yapılmasını isteme, bilirkişi atama ve yerinde inceleme yürütme yetkilerine sahiptir.
Mülga Düzenlemeler ve Yürürlük Hükümleri
3071 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesiyle birlikte, Meclise dilekçeyle başvuru usulü ile bu dilekçelerin incelenip karara bağlanmasını düzenleyen 26 Aralık 1962 tarih ve 140 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
TBMM İçtüzüğünde mevzuata uygun değişiklikler yapılıncaya kadar, yürürlükten kalkan 140 sayılı Kanunun mezkûr komisyonun çalışma esaslarına dair hükümlerinin uygulanmayı sürdüreceği geçici madde altında hükme bağlanmıştır.
Resmi yayımıyla birlikte derhal yürürlüğe giren kanunun hükümlerini yerine getirmekle Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ile Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.
Yabancı uyruklu kişiler dilekçe hakkını hangi koşullarda kullanabilir?
Türkiye'de ikamet eden yabancılar, ülkeleri ile Türkiye arasında karşılıklılık ilkesinin bulunması ve dilekçelerinin Türkçe yazılması şartıyla dilekçe hakkından yararlanabilirler.
İdari makamlar dilekçelere en geç ne kadar sürede cevap vermelidir?
Yetkili idari makamlar, yapılan başvuruların sonucunu veya işlemin hangi aşamada olduğunu en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak başvuru sahibine bildirmek zorundadır.
Hangi dilekçeler kanunen incelenmez ve işleme konulmaz?
Belli bir konu içermeyen, yargı mercilerinin görev alanına giren ve başvuranın adı, soyadı, imzası ile adresi gibi zorunlu unsurları barındırmayan dilekçeler işleme alınmaz ve incelenmez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy