Altyapı kullanım ücreti, uygulama dönemine 90 gün kala yayımlanan şebeke bildiriminde ve uygulama dönemi içindeki şebeke bildiriminde ne artırılabilir ne indirilebilir. Altyapı erişim ücreti, sıkışık dönemlerde kapasite azlığını yansıtan ilave bir ücret içerebilir. Farklılaştırma katsayıları ile bunların uygulanacağı piyasa bölümleri şebeke bildiriminde açıklanır. Tahsis edilmiş kapasitenin tren işletmecileri arasında el değiştirmesi ve haksız muamele veya ayrımcılık şikâyeti, belirli şartlarda idari para cezasına bağlanır; bu cezalar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.
Ücretin değiştirilemeyeceği bildirimler
Uygulama dönemine 90 gün süre kalmışken yapılan şebeke bildiriminde altyapı kullanım ücretlerinde indirim veya artırım yapılamaz. Aynı sınır, uygulama dönemi içinde yapılan şebeke bildirimi için de geçerlidir. Yasak tek yöne indirgenmez; hem artırım hem indirim bu bildirimlerde yapılamaz.
Sıkışıklık ücreti ve katsayı listesi
Altyapı erişim ücreti, altyapının sıkışık olduğu dönemlerde kapasite azlığını yansıtan ilave bir ücret içerebilir. Düzenleme bu ilave ücreti mümkün kılar; sıkışık her dönem için ayrıca ve zorunlu bir ücret öngörmez.
Ücret farklılaştırma katsayıları ve bu katsayıların hangi piyasa bölümlerine uygulanacağına ilişkin liste şebeke bildiriminde yayımlanır. Katsayı ile piyasa bölümü listesi birlikte açıklanır.
Tahsis edilen kapasitenin el değiştirmesi
Tahsis edilmiş altyapı kapasitesinin demiryolu tren işletmecileri arasında alınması, satılması, kiralanması veya başka bir yolla devredilmesi hâlinde, her tren seferi için demiryolu altyapı işletmecisine ve tren işletmecisine ayrı ayrı 50.000 TL idari para cezası uygulanır. Yaptırım sefer esasına göre belirlenir ve iki işletmeciden yalnızca biriyle sınırlı tutulmaz.
Bu idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Artış, kapasitenin alınması, satılması, kiralanması veya başka yolla devrine bağlanan ceza bakımından da geçerlidir.
Haksız muamele ve ayrımcılık şikâyeti
Demiryolu tren işletmecisinin haksız muameleye veya ayrımcılığa maruz kaldığına ilişkin şikâyette bulunması ve şikâyet sahibinin maddi zararının meydana gelmesi hâlinde, altyapı işletmecisine ve/veya demiryolu tren işletmecisine 25.000 TL idari para cezası uygulanır. Şikâyet ile maddi zararın oluşması birlikte aranır.
Haksız muamele ve ayrımcılık şikâyetine bağlanan idari para cezası da her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.
Sık sorulan sorular
Altyapı kullanım ücreti dönem içinde değiştirilebilir mi?
Hayır. Uygulama dönemine 90 gün kala veya uygulama dönemi içindeki şebeke bildiriminde altyapı kullanım ücreti artırılamaz ve indirilemez.
Sıkışık dönemde ilave ücret zorunlu mudur?
Hayır. Altyapı erişim ücreti, sıkışık dönemlerde kapasite azlığını yansıtan ilave bir ücret içerebilir. Bu imkân, ilave ücreti zorunlu bir unsur hâline getirmez.
Farklılaştırma katsayıları nerede açıklanır?
Ücret farklılaştırma katsayıları ve bunların uygulanacağı piyasa bölümlerinin listesi şebeke bildiriminde yayımlanır.
Kapasite devrinde hangi yaptırım uygulanır?
Tahsis edilmiş kapasitenin tren işletmecileri arasında alınması, satılması, kiralanması veya başka yolla devredilmesi hâlinde her tren seferi için altyapı işletmecisine ve tren işletmecisine ayrı ayrı 50.000 TL idari para cezası uygulanır. Bu ceza her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.
Ayrımcılık cezasında maddi zarar gerekir mi?
Evet. Tren işletmecisinin haksız muamele veya ayrımcılık şikâyetiyle birlikte şikâyet sahibinin maddi zararının oluşması gerekir. Bu durumda altyapı işletmecisine ve/veya tren işletmecisine 25.000 TL idari para cezası uygulanır ve ceza her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy