CMK Madde 62 Kapsamı ve Temel İlkeleri
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 62. maddesi uyarınca, tanıklara ilişkin yasal hükümlerden Kanun'un bilirkişilik konusundaki maddelerine aykırı olmayanlar bilirkişiler hakkında da uygulanır. Bilirkişilik kurumunda esas olarak bu konudaki özel kurallar geçerli olmakla birlikte, bu düzenlemelerle çelişmeyen tanıklık kuralları tamamlayıcı niteliktedir. Nitekim tanıkların çağrılmasına ilişkin usuller bilirkişiler bakımından da geçerlilik taşır.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 62Kaynağı aç
aykırı olmayanlar bilirkişiler hakkında da uygulanır.
Bilirkişinin atanması
Bilirkişiliğin Hukuki Niteliği ve Raporun Değerlendirilmesi
Bilirkişiliğin kendisi bir delil olmayıp delillere ulaşmak için başvurulan bir araçtır. Yapılan inceleme neticesinde elde edilen delil, iz, eser ve emareler delil niteliği taşır. Bilirkişi raporları mahkemeyi bağlayıcı nitelikte olmayıp delilleri değerlendirme vasıtası konumundadır. Ceza muhakemesinde kusurluluk değerlendirmesi münhasıran hâkimin yetki ve takdir alanında yer aldığından, raporda bu hususta bir tespitte bulunulması hâkimi bağlamaz. Mahkeme, gerekçesini açıklamak suretiyle rapora itibar edip etmeme konusunda serbest takdir hakkına sahiptir.
Bilirkişilikte Yemin Yükümlülüğü ve Tercümanların Durumu
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 62. maddesi ve 64. maddesinin altıncı fıkrası kapsamında, bilirkişi listesinde kaydı tespit edilemeyen ve raporu hükme dayanak yapılan bilirkişiye yemin yaptırılmaması kanuna aykırılık oluşturur. Benzer usuli gereklilikler tercüman bilirkişiler bakımından da geçerlidir. İlk oturumda yemin verilmiş olsa dahi sonraki aşamalarda eski yemini hatırlatılmadan veya yeniden yemin verdirilmeden tercüman aracılığıyla savunma alınması, CMK'nın 62. maddesi yollamasıyla Kanun'un 57 ve 202. maddelerine aykırılık teşkil eder.
Keşif İşlemleri ve Dinleme Usulü
Yargılama makamı, olayın aydınlatılması bakımından gerekli gördüğü takdirde CMK'nın 62 ve devamı maddeleri çerçevesinde keşif yapılmasına ve bilirkişi incelemesine karar verebilir. Keşif sırasında dinleme usullerine titizlikle uyulmalıdır. CMK'nın 62. maddesi yollamasıyla 52. maddesi uyarınca, keşif mahallinde zabıt mümzii tanıkların birlikte değil, ayrı ayrı dinlenilmesi kanuni bir zorunluluktur.
CMK 62 uyarınca tanıklık hükümleri bilirkişilere nasıl uygulanır?
Tanıklara ilişkin kanuni hükümlerden, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun bilirkişilik konusundaki maddelerine aykırı olmayanlar bilirkişiler hakkında da uygulanır. Örneğin tanıkların çağrılmasına ilişkin kurallar bilirkişiler için de geçerlidir.
Bilirkişilik kendisi müstakil bir delil sayılır mı?
Bilirkişilik bir delil olmayıp delillere ulaşmak için bir araçtır; bilirkişi incelemesi sonucu elde edilen delil, iz, eser ve emareler delil niteliğindedir.
Bilirkişiye yemin yaptırılmaması hükmü nasıl etkiler?
Bilirkişi listesinde kaydı bulunmayan bilirkişiye yemin yaptırılmaması veya tercümana yemini hatırlatılmadan işlem yürütülmesi usul ve kanuna aykırılık oluşturur.
Hâkim bilirkişi raporundaki kusur değerlendirmesiyle bağlı mıdır?
Hâkim bilirkişi raporundaki değerlendirmelerle bağlı değildir; kusurluluğun tespiti münhasıran hâkimin takdirinde olup mahkeme gerekçesini açıklayarak rapora itibar etmeyebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy