5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 294. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, temyiz yoluna başvuran taraf, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. Kanunun 294. maddesinin ikinci fıkrasına göre ise temyiz sebebi, ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir. Bu çerçevede temyiz incelemesi, kararın hukuka uygunluğu yönünden denetlenmesini temin eden bir kanun yolu denetimidir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 294Kaynağı aç
istediğini temyiz başvurusunda göstermek zorundadır. (Ek
cümle:2/3/2024-7499/20 md.) Cumhuriyet savcısı temyiz
dilekçesinde, temyiz isteğinin sanığın yararına veya aleyhine olduğunu açıkça
belirtir.
(2) Temyiz sebebi, ancak hükmün hukukî yönüne ilişkin olabilir.
Temyiz gerekçesi
Temyiz Sebeplerinin Bildirilme Yöntemi
Cumhuriyet savcısı veya taraflar, hükmün hangi nedenlerle bozulmasını istediklerini temyiz dilekçesinde yahut zabıt kâtibine yapacakları beyanlarında belirtebilecekleri gibi, sonradan ibraz edecekleri ek dilekçede de gösterebilirler.
Temyiz dilekçesinde veya daha sonradan verilen ek temyiz dilekçesinde, temyiz denetiminin kapsamının belirlenebilmesi amacıyla hangi hukuka aykırılıklara dayanıldığının anlaşılır bir şekilde ortaya konulması gerekir.
Cumhuriyet Savcısının Temyiz İstemindeki Belirtme Zorunluluğu
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 294. maddesinin birinci fıkrası gereğince, Cumhuriyet savcısı temyiz dilekçesinde, temyiz isteğinin sanığın yararına veya aleyhine olduğunu açıkça belirtmek zorundadır.
Temyiz Sebebi İçermeyen Başvurunun Reddi
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 298. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Yargıtay; başvurunun süresi içinde yapılmadığını, hükmün temyiz yeteneği bulunmadığını, başvuran tarafın temyiz hakkı olmadığını veya dilekçenin temyiz sebeplerini barındırmadığını saptadığında temyiz istemini reddeder.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 298Kaynağı aç
bulunulmadığını, hükmün temyiz edilemez olduğunu, temyiz edenin buna hakkı
olmadığını ya da temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediğini saptarsa,
temyiz istemini reddeder.
Duruşmalı inceleme
Temyiz İncelemesinin Kanuni Kapsamı
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 301. maddesi uyarınca Yargıtay, yalnız temyiz başvurusunda belirtilen hususlar ile temyiz istemi usule ilişkin noksanlıklardan kaynaklanmışsa, temyiz başvurusunda bunu belirten olaylar hakkında inceleme yürütür. İnceleme alanı kural olarak başvuruda gösterilen sebepler doğrultusunda şekillenir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 301Kaynağı aç
hususlar ile temyiz istemi usule ilişkin noksanlardan kaynaklanmışsa, temyiz
başvurusunda bunu belirten olaylar hakkında incelemeler yapar.
Temyiz isteminin esastan reddi veya hükmün bozulması
Dilekçede Gösterilmese Dahi İncelenen Kesin Hukuka Aykırılık Halleri
5271 sayılı Kanun'un 289. maddesi gereğince, temyiz dilekçesi veya beyanında gösterilmiş olmasa dahi belirli durumlarda hukuka kesin aykırılık var sayılır. Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması, hâkimlik görevini yapmaktan kanun gereğince yasaklanmış hâkimin hükme katılması, geçerli şüphe nedeniyle hakkında ret istemi öne sürülüp de kabul olunduğu hâlde hâkimin hükme katılması veya ret isteminin kanuna aykırı olarak reddedilip hâkimin hükme katılması ve mahkemenin kanuna aykırı olarak davaya bakmaya kendini görevli veya yetkili görmesi bu hallerdendir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 289Kaynağı aç
da aşağıda yazılı hâllerde hukuka kesin aykırılık var sayılır:
a) Mahkemenin kanuna uygun olarak teşekkül etmemiş olması.
b) Hâkimlik görevini yapmaktan kanun gereğince yasaklanmış hâkimin hükme
katılması.
c) Geçerli şüphe nedeniyle hakkında ret istemi öne sürülmüş olup da bu
istem kabul olunduğu hâlde hâkimin hükme katılması veya bu istemin kanuna
aykırı olarak reddedilip hâkimin hükme katılması.
d) Mahkemenin kanuna aykırı olarak davaya bakmaya kendini görevli veya
yetkili görmesi.
e) Cumhuriyet savcısı veya duruşmada kanunen mutlaka hazır bulunması
gereken diğer kişilerin yokluğunda duruşma yapılması.
f) Duruşmalı olarak verilen hükümde açıklık kuralının ihlâl edilmesi.
g) Hükmün 230 uncu madde gereğince gerekçeyi içermemesi.
h) Hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararı ile savunma hakkının
sınırlandırılmış olması.
i) Hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması.
Sanığın yararına olan kurallara aykırılık
Aynı düzenleme uyarınca; Cumhuriyet savcısı veya duruşmada kanunen mutlaka hazır bulunması gereken diğer kişilerin yokluğunda duruşma yapılması, duruşmalı olarak verilen hükümde açıklık kuralının ihlâl edilmesi, hükmün 230. madde gereğince gerekçeyi içermemesi, hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararı ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması ve hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması durumlarında da başvuru metninde ileri sürülmemiş olsa dahi hukuka kesin aykırılık bulunduğu kabul edilir.
Temyiz dilekçesinde temyiz sebebi gösterilmezse ne olur?
CMK m. 298/1 gereğince temyiz dilekçesinin temyiz sebeplerini içermediğinin saptanması halinde temyiz istemi Yargıtay tarafından reddedilir.
Temyiz sebebi hangi konulara ilişkin olabilir?
5271 sayılı Kanun'un 294. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir.
Temyiz sebepleri dilekçe haricinde bildirilebilir mi?
Cumhuriyet savcısı veya taraflar, hükmün hangi nedenlerle bozulmasını istediklerini temyiz dilekçesinde veya zabıt kâtibine yapacakları beyanlarında belirtebilecekleri gibi, sonradan sunacakları ek dilekçede de gösterebilirler.
Başvuruda bildirilmeyen hukuka aykırılıklar re'sen incelenir mi?
Yargıtay incelemesini yalnız temyiz başvurusunda belirtilen hususlar ile istem usul noksanlıklarından kaynaklanmışsa başvuruda bunu belirten olaylar hakkında yapar; ancak CMK m. 289'da düzenlenen hâllerde, temyiz dilekçesi veya beyanında gösterilmemiş olsa dahi hukuka kesin aykırılık var sayılır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy