CMK Madde 135 İletişimin Denetlenmesi ve Şartları

by Avukat Erdal Ersoy
CMK Madde 135 İletişimin Denetlenmesi ve Şartları

Telekomünikasyon Yoluyla İletişimin Denetlenmesinin Temel Koşulları

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 135/1 uyarınca bir suç dolayısıyla yürütülen soruşturma ve kovuşturmada, şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişiminin dinlenmesi, kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi için suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması zorunludur. Ayrıca bu tedbire başvurulabilmesi için başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması gerekir. Tedbir kararı kural olarak hâkim tarafından verilir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise Cumhuriyet savcısı da karar verebilmektedir.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 135Kaynağı aç
Madde 135 – (1) (Değişik: 21/2/2014–6526/12 md.) Bir suç
dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada, suç işlendiğine ilişkin somut
delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil
elde edilmesi imkânının bulunmaması durumunda, hâkim
veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararıyla
şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi dinlenebilir, kayda
alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir. Cumhuriyet savcısı kararını
derhâl hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç yirmi dört saat içinde verir.
Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine
karar verilmesi hâlinde tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır.[38]
(Mülga son iki cümle: 24/11/2016-6763/26 md.)
(2) (Ek: 21/2/2014–6526/12 md.) Talepte bulunulurken hakkında bu
madde uyarınca tedbir kararı verilecek hattın veya iletişim aracının sahibini
ve biliniyorsa kullanıcısını gösterir belge veya rapor eklenir.
(3) Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki
iletişimi kayda alınamaz. Kayda alma gerçekleştikten sonra bu durumun
anlaşılması hâlinde, alınan kayıtlar derhâl yok edilir.[39]
(4) Birinci fıkra hükmüne göre verilen kararda, yüklenen suçun türü,
hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon
numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkân veren kodu, tedbirin türü,
kapsamı ve süresi belirtilir. Tedbir kararı en çok iki ay için verilebilir; bu
süre, bir ay daha uzatılabilir. (Ek cümle: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Ancak,
örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi
halinde, hâkim yukarıdaki sürelere ek olarak
her defasında bir aydan fazla olmamak ve toplam üç ayı geçmemek üzere
uzatılmasına karar verebilir.
(5) Şüpheli veya sanığın
yakalanabilmesi için, mobil telefonun yeri, hâkim veya gecikmesinde sakınca
bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararına istinaden tespit edilebilir. Bu
hususa ilişkin olarak verilen kararda, mobil telefon numarası ve tespit
işleminin süresi belirtilir. Tespit işlemi en çok iki ay için yapılabilir; bu
süre, bir ay daha uzatılabilir.[40]
(6) (Ek: 2/12/2014-6572/42 md.) Şüpheli ve sanığın
telekomünikasyon yoluyla iletişiminin tespiti, soruşturma aşamasında hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet
savcısı, kovuşturma aşamasında mahkeme kararına istinaden yapılır.
Kararda, yüklenen suçun türü, hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği,
iletişim aracının türü, telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite
imkân veren kodu ve tedbirin süresi belirtilir. (Ek cümleler:
24/11/2016-6763/26 md.) Cumhuriyet savcısı
kararını yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç
yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine
karar verilmesi hâlinde kayıtlar derhâl imha edilir.
(7) Bu madde hükümlerine göre alınan karar ve yapılan işlemler, tedbir
süresince gizli tutulur.
(8) Bu madde kapsamında dinleme, kayda
alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler ancak aşağıda
sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir:
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80) ile organ veya doku ticareti (madde 91),
2. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
3. İşkence (madde 94, 95),
4. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
5. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
6. (Ek: 21/2/2014 – 6526/12 md.) Nitelikli hırsızlık (madde 142)
ve yağma (madde 148, 149) ile nitelikli
dolandırıcılık (madde 158),
7. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
8. Parada sahtecilik (madde 197),
9. (Mülga: 21/2/2014 – 6526/12 md.; Yeniden düzenleme:
24/11/2016-6763/26 md.) Suç işlemek amacıyla
örgüt kurma (madde 220, fıkra üç),
10. (Ek: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Fuhuş (madde 227),
11. İhaleye fesat karıştırma (madde 235),
12. (Ek: 24/11/2016-6763/26 md.) Tefecilik
(madde 241),
13. Rüşvet (madde 252),
14. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (madde 282),
15. (Değişik: 2/12/2014-6572/42 md.) Devletin
birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak (madde 302) ,
16. (Ek: 2/12/2014-6572/42 md.) Anayasal Düzene ve Bu Düzenin
İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316),
17. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331,
333, 334, 335, 336, 337) suçları.
b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda
tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) (Ek: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Bankalar Kanununun 22 nci
maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu,[41]
d) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda
tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.
e) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü
maddelerinde tanımlanan suçlar.
(9) Bu maddede belirlenen esas ve usuller dışında hiç kimse, bir
başkasının telekomünikasyon yoluyla iletişimini dinleyemez ve kayda alamaz.
Müdafiin bürosu ve yerleşim yeri

Cumhuriyet savcısının dinleme, kayda alma veya sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine yönelik verdiği karar derhâl hâkim onayına sunulur. Hâkim bu husustaki kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Belirtilen sürenin dolması ya da hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde uygulanan tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır.

Tedbir Talebinde Belge Zorunluluğu ve Gizlilik Kuralı

Ceza Muhakemesi Kanunu m. 135/2 uyarınca iletişimin denetlenmesi talebinde bulunulurken, hakkında tedbir kararı verilecek hattın veya iletişim aracının sahibini ve biliniyorsa kullanıcısını gösterir belge veya raporun talebe eklenmesi kanunen zorunludur.

İletişimin denetlenmesi sürecinde yürütülen işlemlerin güvenliği amacıyla, 5271 sayılı Kanunun 135/7 maddesi uyarınca madde hükümlerine göre alınan tüm kararlar ve yapılan işlemler tedbir süresince gizli tutulur.

Tanıklıktan Çekinebilecek Kişilerle İletişim ve Usulsüz Dinleme Yasağı

5271 sayılı CMK m. 135/3 hükmüne göre, şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişimi hiçbir şekilde kayda alınamaz. Kayda alma işlemi gerçekleştikten sonra bu durumun anlaşılması hâlinde ise elde edilen kayıtların derhâl yok edilmesi kanuni bir zorunluluktur.

Kanuni sınırların aşılmasını engellemek amacıyla CMK m. 135/9 düzenlemesinde kesin bir yasak getirilmiştir. Buna göre Ceza Muhakemesi Kanunu m. 135 çerçevesinde belirlenen usul ve esaslar dışında hiç kimse, bir başkasının telekomünikasyon yoluyla iletişimini dinleyemez ve kayda alamaz.

Mobil Telefonun Yerinin Tespiti ve Uygulama Süresi

CMK m. 135/5 kapsamında şüpheli veya sanığın yakalanabilmesi amacıyla mobil telefonun yeri, hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararına istinaden tespit edilebilir. İlgili kararda mobil telefon numarası ile tespit işleminin süresi açıkça belirtilir. Bu tespit işlemi en çok iki ay için yapılabilir ve zorunluluk hâlinde süre bir ay daha uzatılabilir.

Katalog Suçlar Sınırlaması

Telekomünikasyon yoluyla iletişimin dinlenmesi, kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi hükümleri genel bir soruşturma yetkisi niteliğinde olmayıp, CMK m. 135/8 hükmünde açıkça sayılan sınırlı katalog suçlarla ilgili olarak uygulanabilmektedir. Bu düzenleme Türk Ceza Kanunu ve özel ceza kanunlarında yer alan belirli ağır suçları kapsamaktadır.

Savcının verdiği dinleme kararı hâkim tarafından kaç saat içinde onaylanmalıdır?

Cumhuriyet savcısının kararı derhâl hâkim onayına sunulur ve hâkim en geç yirmi dört saat içinde onay vermezse ya da aksine karar verirse tedbir derhâl savcılıkça kaldırılır.

Tanıklıktan çekinebilecek kişilerle yapılan konuşmalar delil olarak kaydedilebilir mi?

Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle iletişimi kayda alınamaz; sonradan fark edilmesi hâlinde alınan kayıtlar derhâl yok edilir.

Yakalamak amacıyla şüphelinin telefonunun yeri ne kadar süreyle tespit edilebilir?

Şüpheli veya sanığın yakalanabilmesi amacıyla mobil telefonun yeri en çok iki ay için tespit edilebilir; bu süre gerek duyulması hâlinde bir ay daha uzatılabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu