Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 135. maddesi uyarınca şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişiminin dinlenmesi, kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi; ancak suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması hâlinde mümkündür. Kanunda belirlenen esas ve usuller haricinde hiç kimse bir başkasının telekomünikasyon yoluyla iletişimini dinleyemez ve kayda alamaz.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 135Kaynağı aç
dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada, suç işlendiğine ilişkin somut
delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil
elde edilmesi imkânının bulunmaması durumunda, hâkim
veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararıyla
şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi dinlenebilir, kayda
alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir. Cumhuriyet savcısı kararını
derhâl hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç yirmi dört saat içinde verir.
Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine
karar verilmesi hâlinde tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır.[38]
(Mülga son iki cümle: 24/11/2016-6763/26 md.)
(2) (Ek: 21/2/2014–6526/12 md.) Talepte bulunulurken hakkında bu
madde uyarınca tedbir kararı verilecek hattın veya iletişim aracının sahibini
ve biliniyorsa kullanıcısını gösterir belge veya rapor eklenir.
(3) Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki
iletişimi kayda alınamaz. Kayda alma gerçekleştikten sonra bu durumun
anlaşılması hâlinde, alınan kayıtlar derhâl yok edilir.[39]
(4) Birinci fıkra hükmüne göre verilen kararda, yüklenen suçun türü,
hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon
numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkân veren kodu, tedbirin türü,
kapsamı ve süresi belirtilir. Tedbir kararı en çok iki ay için verilebilir; bu
süre, bir ay daha uzatılabilir. (Ek cümle: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Ancak,
örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi
halinde, hâkim yukarıdaki sürelere ek olarak
her defasında bir aydan fazla olmamak ve toplam üç ayı geçmemek üzere
uzatılmasına karar verebilir.
(5) Şüpheli veya sanığın
yakalanabilmesi için, mobil telefonun yeri, hâkim veya gecikmesinde sakınca
bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararına istinaden tespit edilebilir. Bu
hususa ilişkin olarak verilen kararda, mobil telefon numarası ve tespit
işleminin süresi belirtilir. Tespit işlemi en çok iki ay için yapılabilir; bu
süre, bir ay daha uzatılabilir.[40]
(6) (Ek: 2/12/2014-6572/42 md.) Şüpheli ve sanığın
telekomünikasyon yoluyla iletişiminin tespiti, soruşturma aşamasında hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet
savcısı, kovuşturma aşamasında mahkeme kararına istinaden yapılır.
Kararda, yüklenen suçun türü, hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği,
iletişim aracının türü, telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite
imkân veren kodu ve tedbirin süresi belirtilir. (Ek cümleler:
24/11/2016-6763/26 md.) Cumhuriyet savcısı
kararını yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç
yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine
karar verilmesi hâlinde kayıtlar derhâl imha edilir.
(7) Bu madde hükümlerine göre alınan karar ve yapılan işlemler, tedbir
süresince gizli tutulur.
(8) Bu madde kapsamında dinleme, kayda
alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler ancak aşağıda
sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir:
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80) ile organ veya doku ticareti (madde 91),
2. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),
3. İşkence (madde 94, 95),
4. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
5. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
6. (Ek: 21/2/2014 – 6526/12 md.) Nitelikli hırsızlık (madde 142)
ve yağma (madde 148, 149) ile nitelikli
dolandırıcılık (madde 158),
7. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
8. Parada sahtecilik (madde 197),
9. (Mülga: 21/2/2014 – 6526/12 md.; Yeniden düzenleme:
24/11/2016-6763/26 md.) Suç işlemek amacıyla
örgüt kurma (madde 220, fıkra üç),
10. (Ek: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Fuhuş (madde 227),
11. İhaleye fesat karıştırma (madde 235),
12. (Ek: 24/11/2016-6763/26 md.) Tefecilik
(madde 241),
13. Rüşvet (madde 252),
14. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama (madde 282),
15. (Değişik: 2/12/2014-6572/42 md.) Devletin
birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak (madde 302) ,
16. (Ek: 2/12/2014-6572/42 md.) Anayasal Düzene ve Bu Düzenin
İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316),
17. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331,
333, 334, 335, 336, 337) suçları.
b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda
tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.
c) (Ek: 25/5/2005 – 5353/17 md.) Bankalar Kanununun 22 nci
maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu,[41]
d) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda
tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar.
e) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü
maddelerinde tanımlanan suçlar.
(9) Bu maddede belirlenen esas ve usuller dışında hiç kimse, bir
başkasının telekomünikasyon yoluyla iletişimini dinleyemez ve kayda alamaz.
Müdafiin bürosu ve yerleşim yeri
Karar Verme Yetkisi ve Onay Usulü
İletişimin denetlenmesi tedbirine kural olarak hâkim tarafından karar verilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise Cumhuriyet savcısı da dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi kararı verebilir. Cumhuriyet savcısının verdiği bu karar derhâl hâkim onayına sunulur. Hâkim, kararını en geç yirmi dört saat içinde vermek zorundadır; bu süre dolduğunda onay verilmemişse veya hâkim aksine bir karar tesis ederse tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır.
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 135. maddesi uyarınca tedbir talebinde bulunulurken, hakkında tedbir kararı verilecek hattın veya iletişim aracının sahibini ve biliniyorsa kullanıcısını gösterir belge veya raporun eklenmesi zorunludur.
Tanıklıktan Çekinme Hakkına Sahip Kişilerle İletişim
Şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişimi kanun gereğince kayda alınamaz. Kayda alma gerçekleştikten sonra bu durumun anlaşılması hâlinde, alınan kayıtlar derhâl yok edilir.
Mobil Telefonun Yerinin Tespiti ve Süresi
Kişinin yakalanmasını sağlamak maksadıyla, şüpheli yahut sanığın kullandığı mobil cihazın bulunduğu yer hâkim tarafından ya da gecikmesinde sakınca doğabilecek durumlarda Cumhuriyet savcısının talimatıyla belirlenebilir. Verilen bu kararda cihaza ait telefon numarası ile incelemenin ne kadar süre icra edileceği açıkça gösterilir. Bahse konu tespit en fazla iki ay müddetle uygulanabilir ve gerektiğinde bu süreye bir ay daha eklenebilir.
Tedbirin Gizliliği ve Katalog Suç Kapsamı
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 135. maddesi hükümlerine göre alınan karar ve yapılan işlemler tedbir süresince gizli tutulur. Madde kapsamında dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler ancak maddede sınırlı olarak sayılan katalog suçlarla ilgili olarak uygulanabilir.
HTS Kayıtları ve Soruşturma Yetkisinin Sınırları
IMEI numarası belirtilen bir telefonun nerede ve kim tarafından kullanıldığının tespiti amacıyla HTS raporlarının temin edilmesi, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 135. maddesinde koruma tedbiri mahiyetinde düzenlenen iletişimin denetlenmesi niteliğinde olmayıp Cumhuriyet savcısının genel soruşturma yetkisi kapsamındadır. Buna karşılık örgütsel haberleşmede kullanılan kamuya açık sabit ve ankesörlü hatlara yönelik olarak Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 135. maddesi uyarınca iletişimin tespiti kararları alınması, bu çerçevede şüphelilerin hatları ile kamuya açık hatların HTS kayıtlarının incelenmesi ve üçüncü kişilere ait verilerin ayıklanmasıyla yapılan analizler sonucunda şüphelilere ulaşılması hukuka uygun kabul edilmektedir.
Savcının verdiği dinleme kararı ne kadar sürede hâkim onayına sunulmalıdır?
Gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda Cumhuriyet savcısınca tesis edilen dinleme, kayıt veya sinyal bilgisi değerlendirme kararı vakit geçirilmeksizin hâkimin onayına ulaştırılır. Hâkim yirmi dört saat dolmadan kararını verir; bu sürenin aşılması yahut hâkimce onama verilmemesi vaziyetinde uygulanan tedbir savcılık tarafından derhâl hükümsüz kılınarak sonlandırılır.
Tanıklıktan çekinebilecek kişilerle yapılan görüşmeler kaydedilebilir mi?
Hayır, soruşturulan veya kovuşturulan kişinin tanıklıktan çekinme hakkına sahip yakınlarıyla gerçekleştirdiği görüşmelerin kayda alınması yasaktır. Dinleme ve kayıt işlemi tamamlandıktan sonra taraflar arasında bu sıfatın bulunduğu anlaşılırsa, elde edilen veriler gecikmeksizin imha edilir.
Çalınan telefonun IMEI numarasından tespiti CMK 135 kapsamında mıdır?
Hayır, IMEI numarası belirtilen bir telefonun nerede ve kim tarafından kullanıldığının tespiti amacıyla HTS raporu istenmesi CMK 135 kapsamındaki tedbirlerden olmayıp savcının Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 160. maddesindeki genel soruşturma yetkisi kapsamındadır.
ByLock incelemesinde CMK 135 kararı aranmaması bozma nedeni midir?
ByLock verilerine ilişkin adli incelemede Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 135. maddesi uyarınca karar alınmasının lüzumsuz sayılması mevzuata ve yerleşik uygulamaya aykırı bir değerlendirme niteliğindedir. Buna karşın, dava dosyasındaki söz konusu yanılgı varılan neticeyi ve hükmün sonucunu değiştirmediğinde temyiz denetiminde tek başına bozma sebebi sayılmamıştır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy