Duruşmanın sanık hazır bulunmaksızın yapılması hâlinde sanık; mahkemenin karar ve işlemlerinin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren bir hafta içinde, sürenin geçmesinden doğan sonuçları gidermek amacıyla ve kanuni nedenlere dayanarak bu karar ve işlemler hakkında eski hâle getirme isteminde bulunabilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 198Kaynağı aç
mahkemenin karar ve işlemlerinin kendisine tebliği tarihinden itibaren bir
hafta içinde, sürenin geçmesinden doğan sonuçları gidermek için sanık, kanunî
nedenlere dayanarak, mahkemenin o karar ve işlemleri hakkında eski hâle getirme
isteminde bulunabilir.
(2) Ancak, sanık kendi istemi üzerine
duruşmadan bağışık tutulmuş veya müdafii aracılığıyla temsil edilmek yetkisini
kullanmış olursa artık eski hâle getirme isteminde bulunamaz.
Sanığın zorla getirilebilmesi
Eski Hâle Getirme Kurumunun Amacı ve Dayandığı İlkeler
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 198. maddesinin birinci fıkrasında yer alan düzenleme; usulün yüzyüzeliliği, sözlülüğü, tartışılırlığı ve adil yargılanma ilkelerini birlikte güvence altına almayı amaçlamaktadır.
Eski Hâle Getirme İsteminin Koşulları ve Süresi
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 198. maddesi uyarınca eski hâle getirme isteminde bulunulabilmesi için duruşmanın sanık hazır bulunmaksızın yapılmış olması gerekir. Bu durumda sanık, mahkemece tesis edilen karar ve işlemlerin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren bir hafta içinde başvuru yapmalıdır. İstemin geçerli olabilmesi için sürenin geçmesinden doğan sonuçları giderme amacı taşıması ve kanuni nedenlere dayandırılması zorunludur.
Eski Hâle Getirme İsteminde Bulunulamayacak Durumlar
Sanığın yokluğunda yapılan duruşmalara karşı eski hâle getirme yoluna başvurma hakkı kanunda belirtilen durumlarla sınırlandırılmıştır. Sanık kendi istemi üzerine duruşmadan bağışık tutulmuşsa veya duruşmada müdafii aracılığıyla temsil edilmek yetkisini kullanmışsa, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 198. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca artık mahkemenin o karar ve işlemleri hakkında eski hâle getirme isteminde bulunamaz.
Görevsiz Mahkeme İşlemleri ve Adil Yargılanma Güvencesi
Ceza muhakemesinde duruşmanın sözlülüğü, kanıtların doğrudan doğruyalığı ve adil yargılanma ilkesinin bir gereği olarak; görevsiz mahkemece yapılan işlemlerden tekrarlanması olanağı bulunanların görevli mahkemece usulüne uygun biçimde yeniden yapılması zorunludur. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 7. maddesinde düzenlenen hükümsüzlük hali mutlak bir yokluk olarak değil, adil bir yargılama için tekrarlanma olanağı varsa yenilenmesi gerektiği ve işlemlerin bizzat mahkeme huzurunda yapılmasının zorunlu olup olmadığı ölçüsüyle değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sanık yokluğunda yapılan duruşmada eski hâle getirme süresi ne kadardır?
Mahkemenin karar ve işlemlerinin sanığa tebliğ edildiği tarihten itibaren bir haftadır; istemin sürenin geçmesinden doğan sonuçları gidermek amacıyla ve kanuni nedenlere dayanılarak yapılması gerekir.
Duruşmadan bağışık tutulan sanık eski hâle getirme isteyebilir mi?
Hayır, sanık kendi istemi üzerine duruşmadan bağışık tutulmuş veya müdafii aracılığıyla temsil edilmek yetkisini kullanmış olursa CMK m. 198/2 uyarınca eski hâle getirme isteminde bulunamaz.
Görevsiz mahkemede yapılan duruşma işlemleri tekrarlanmak zorunda mıdır?
Tekrarlanma olanağı bulunan işlemlerin görevli mahkemece usulüne uygun şekilde yeniden yapılması zorunludur; tekrarlanması olanağı bulunmayan işlemler ise bu zorunluluğun dışındadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy