CMK 116 Uyarınca Arama Tedbiri ve Makul Şüphe
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 116. maddesi gereğince, yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe bulunması halinde şüphelinin veya sanığın üstü, eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 116Kaynağı aç
edilebileceği hususunda makul şüphe varsa; şüphelinin veya sanığın üstü,
eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir.[26]
Diğer kişilerle ilgili arama
Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 3. fıkrasında makul şüphe, hayatın akışına göre somut olaylar karşısında genellikle duyulan şüphe olarak tanımlanmış ve bu şüphede ihbar veya şikâyeti destekleyen emarelerin bulunması gerektiği düzenlenmiştir.
Arama Kararı Vermeye Yetkili Merciler ve Bildirim Usulü
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 119. maddesinin 1. fıkrası uyarınca arama kural olarak hâkim kararı üzerine icra edilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının, savcıya ulaşılamayan hallerde ise kolluk amirinin yazılı emriyle kolluk görevlilerince arama yapılabilir. Kolluk amirinin yazılı emriyle yapılan aramanın sonuçları Cumhuriyet Başsavcılığına derhal bildirilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 119Kaynağı aç
kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet
savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin
yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak, konutta, işyerinde
ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama, hâkim kararı veya gecikmesinde
sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir.
Kolluk amirinin yazılı emri ile yapılan arama sonuçları Cumhuriyet
Başsavcılığına derhal bildirilir.
(2) Arama karar veya emrinde;
a) Aramanın nedenini oluşturan fiil,
b) Aranılacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi ya
da eşya,
c) Karar veya emrin geçerli olacağı zaman süresi,
Açıkça gösterilir.
(3) Arama tutanağına işlemi yapanların açık kimlikleri yazılır. (Mülga
ikinci cümle: 25/5/2005 – 5353/15 md.)
(4) Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı
yerlerde arama yapabilmek için o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki
kişi bulundurulur.
(5) (Değişik: 25/7/2018-7145/14
md.) Askerî mahallerde yapılacak arama, Cumhuriyet savcısının nezaretinde
askerî makamların katılımıyla adlî kolluk görevlileri tarafından yerine
getirilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı
emriyle de askerî makamların katılımıyla adlî kolluk görevlileri tarafından
arama yapılabilir.
Aramada hazır bulunabilecekler
Konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapılması kanunen mümkün değildir. Bu yerlerde arama işlemi ancak hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle icra edilebilir.
Arama Kararının Kapsamı ve İcrada Hazır Bulunacak Kişiler
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 119. maddesinin 2. fıkrası uyarınca arama karar veya emrinde; aramanın nedenini oluşturan fiilin, aranılacak kişinin, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresinin ya da eşyanın ve karar veya emrin geçerli olacağı zaman süresinin açıkça gösterilmesi gerekir.
Cumhuriyet savcısı hazır bulunmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde icra edilecek aramalarda, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 119. maddesinin 4. fıkrası gereğince o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişinin bulundurulması şarttır.
Askerî mahallerde yapılacak aramalar ise Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 119. maddesinin 5. fıkrası gereğince Cumhuriyet savcısının nezaretinde ve askerî makamların katılımıyla adlî kolluk personeli tarafından yerine getirilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise savcının yazılı emriyle ve yine askerî makamların katılımıyla adlî kollukça icra edilir.
Kolluk amirinin yazılı emriyle konutta arama yapılabilir mi?
Hayır, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 119. maddesinin 1. fıkrası uyarınca konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama kolluk amirinin emriyle yapılamaz; sadece hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcının yazılı emriyle gerçekleştirilebilir.
Cumhuriyet savcısı olmadan konutta arama yapılırken kimler bulunmalıdır?
Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 119. maddesinin 4. fıkrasına göre Cumhuriyet savcısı hazır bulunmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde yapılan aramalarda o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur.
Arama karar veya emrinde hangi bilgilerin yer alması zorunludur?
Arama karar veya emrinde aramanın nedenini oluşturan fiil, aranılacak kişi, yerin adresi veya eşya ile kararın geçerli olacağı zaman süresi açıkça gösterilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy