İcra Ceza Mahkemesinde Şikâyet ve Yargılama Usulü

Bu bap kapsamındaki fiillerde yargılama, icra takibinin yapıldığı yerdeki icra mahkemesinde görülür. Şikâyet dilekçe veya şifahi beyanla yapılır; mahkeme duruşma gününü hemen belirler, tarafları dinler, en geç beş gün içinde kararını verir ve kararın hülâsasını Cumhuriyet savcısına bildirir.

Yetkili icra mahkemesi

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 348. maddesine göre, bu bapta yer alan fiillerden dolayı yetkili icra mahkemesi icra takibinin yapıldığı yerdeki mahkemedir. Yetki, fiilin bu bap kapsamına girmesine ve takibin yürütüldüğü yere bağlanmıştır.

Şikâyetin yapılması ve duruşma günü

İcra ve İflas Kanunu'nun 349. maddesi, şikâyetin dilekçe ile veya şifahi beyanla yapılacağını düzenler. Şikâyeti alan icra mahkemesi duruşma için hemen bir gün tayin eder, şikâyetçinin imzasını alır ve maznuna celpname gönderir. Şahit gösterilmişse şahit de celbolunur.

Aynı maddeye göre iki taraf, tayin olunan gün ve saatte icra mahkemesinin huzuruna gelmeye veya vekil göndermeye mecburdur. İcra mahkemesi, icabında tarafların bizzat hazır bulunmasını emredebilir. Bu emir her dosyada kendiliğinden uygulanacak bir kural olarak düzenlenmemiştir.

Maznunun sorgusu ve duruşmaya gelmemesi

Sanığın farklı bir yargı çevresinde ikamet etmesi hâlinde sorgusu istinabe yoluyla gerçekleştirilir. Sanığın davaya bakan veya istinabe olunan icra mahkemesine gelmemesi, vekil yahut müdafi göndermemesi veya bizzat hazır bulunmasına lüzum görülmesi durumunda kolluk marifetiyle getirilmesi sağlanır; bu yolla dahi hazır bulundurulamazsa yargılama yokluğunda yürütülür.

Şikâyetçi muayyen zamanda gelmez ve vekil de göndermezse şikâyet hakkı düşer. Gelmeme sonucu, şikâyetçi ile maznun bakımından aynı değildir; maznun yönünden önce getirme, bunun sonuç vermemesi hâlinde gıyapta muhakeme öngörülmüştür.

Gelmeyen şahitlere yapılacak muamele ile borçlunun gıyabında verilen karara karşı eski hâle getirme talebi hakkında Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nda yazılı hükümler uygulanır. İcra ve İflas Kanunu'nun 349. maddesi bu konularda anılan kanuna atıf yapmakta, atıf yapılan hükümlerin içeriğini ayrıca saymamaktadır.

Duruşmada dinleme ve savcının durumu

İcra ve İflas Kanunu'nun 350. maddesine göre icra mahkemesi iki tarafı ve delillerini dinler. Tarafların ve şahitlerin ifadeleri duruşma tutanağına geçirilir. Bu yargılamada Cumhuriyet savcısı hazır bulundurulmaz.

Delillerle bağlılık ve tahkikatın genişletilmesi

İcra ve İflas Kanunu'nun 351. maddesi, şikâyetçiyi dilekçe veya beyanında gösterilmiş olduğu delillerle bağlı tutar. Maznun ise müdafaası için tahkikatın tevsiini ancak bir kere isteyebilir. Maddede, bu bir kerelik istemin ayrıca hangi şartlarla yapılacağı düzenlenmemiştir.

Karar süresi ve kararda düşmenin belirtilmesi

İcra ve İflas Kanunu'nun 352. maddesine göre mahkeme, iki tarafın ifadelerini, bütün delillerini, iddia ve müdafaalarını dinledikten sonra nihayet beş gün içinde kararını verir. Kararın hülâsası Cumhuriyet savcısına bildirilir. Savcının duruşmada hazır bulundurulmaması, bu bildirim hükmünü ortadan kaldırmaz.

İcra ve İflas Kanunu'nun 352. maddesinin ek fıkrası gereğince, takibi şikâyete bağlı suçlarda dava ve cezanın 354. maddede öngörülen sebeplerle düşeceği hususuna mahkeme kararında yer verilir.

Şikâyete bağlı suçlarda dava ve cezanın düşmesi

İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesi doğrultusunda, takibi şikâyete bağlı suçlarda şikâyetçinin vazgeçmesi veya borcun ödendiğinin sabit görülmesi hâlinde yargılama ve tüm sonuçlarıyla birlikte ceza ortadan kalkar. Bu düzenleme yalnızca şikâyete tabi fiiller yönünden hüküm ifade eder.

Tazyik ve disiplin hapsi kararlarına itiraz

İcra mahkemesinin tazyik ve disiplin hapsine ilişkin kararlarına karşı, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. Bu yol, maddede tazyik ve disiplin hapsi kararları için düzenlenmiştir.

Mahkeme, itirazı incelemek üzere dosyayı gönderir. O yerde birden fazla icra mahkemesi dairesi varsa dosya numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye gider. Tek daire varsa asliye ceza mahkemesi görevlidir. İcra mahkemesi hâkimi ile asliye ceza mahkemesi hâkimi aynı hâkim ise dosya en yakın asliye ceza mahkemesine gönderilir.

İcra ve İflas Kanunu'nun 353. maddesi gereğince, tazyik ve disiplin hapsi kararlarına karşı yapılan itiraz incelemesi neticesinde merci tarafından verilen karar kesindir.

Bu baptaki suç hükümlerinde kanun yolu

İcra mahkemesinin bu bapta yer alan suçlardan dolayı verdiği hükümlerle ilgili olarak 4 Aralık 2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun kanun yollarına ilişkin hükümleri uygulanır. Bu düzenleme, tazyik ve disiplin hapsi kararlarına karşı öngörülen itirazdan ayrı tutulmuştur.

Tazyik ve disiplin hapsinin sınırı ve infaz süresi

İcra ve İflas Kanunu'nun 354. maddesi uyarınca, nafaka alacaklarına dayanan takipler ayrık tutulmak üzere, takip konusu tutarın her yıl belirlenen aylık en yüksek brüt asgari ücretin altında kaldığı icra takiplerinde disiplin veya tazyik hapsi uygulanamaz.

İcra mahkemesi tarafından verilen tazyik veya disiplin hapsine dair yaptırımlar, kesinleşme tarihinden itibaren iki yıllık sürenin dolması durumunda infaz kabiliyetini kaybeder ve yerine getirilmez.

Sık sorulan sorular

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy