5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 12. maddesinin birinci fıkrasına göre davaya bakma yetkisi, suçun işlendiği yer mahkemesine aittir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 12Kaynağı aç
mahkemesine aittir.
(2) Teşebbüste son icra hareketinin yapıldığı, kesintisiz suçlarda
kesintinin gerçekleştiği ve zincirleme suçlarda son suçun işlendiği yer
mahkemesi yetkilidir.
(3) Suç, ülkede yayımlanan bir basılı eserle işlenmişse yetki, eserin
yayım merkezi olan yer mahkemesine aittir. Ancak, aynı eserin birden çok yerde
basılması durumunda suç, eserin yayım merkezi dışındaki baskısında meydana
gelmişse, bu suç için eserin basıldığı yer mahkemesi de yetkilidir.
(4) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçunda
eser, mağdurun yerleşim yerinde veya oturduğu yerde dağıtılmışsa, o yer
mahkemesi de yetkilidir. Mağdur, suçun işlendiği yer dışında tutuklu veya
hükümlü bulunuyorsa, o yer mahkemesi de yetkilidir.
(5) Görsel veya işitsel yayınlarda da bu maddenin üçüncü fıkrası hükmü
uygulanır. Görsel ve işitsel yayın, mağdurun yerleşim yerinde ve oturduğu yerde
işitilmiş veya görülmüşse o yer mahkemesi de yetkilidir.
(6) (Ek:8/7/2021-7331/10 md.) Bilişim sistemlerinin, banka veya
kredi kurumlarının ya da banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanılması
suretiyle işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir.
Özel yetki
Suçun işlendiği yer
Birinci fıkra, davaya bakma yetkisini suçun işlendiği yer mahkemesine bağlar.
Teşebbüs, kesintisiz suç ve zincirleme suç
İkinci fıkra üç durumu ayrı yer ölçülerine bağlar. Teşebbüste yetki, son icra hareketinin yapıldığı yer mahkemesindedir. Kesintisiz suçta kesintinin gerçekleştiği yer, zincirleme suçta ise son suçun işlendiği yer esas alınır. Her ölçü yalnız kendi suç tipine uygulanır; biri diğerinin yerine geçmez.
Basılı eserle işlenen suç
Suç ülkede yayımlanan bir basılı eserle işlenmişse yetkili mahkeme, kural olarak eserin yayım merkezinin bulunduğu yer mahkemesidir. Bu fıkra, yetkiyi suçun işlendiği yer ölçüsünden ayrı olarak yayım merkezine bağlar.
Aynı eserin birden çok yerde basılması ve suçun yayım merkezi dışındaki baskıda meydana gelmesi halinde, o suç için eserin basıldığı yer mahkemesi de yetkilidir. Düzenleme, yayım merkezindeki yetkiyi kaldırmaz; basım yerine ek yetki tanır.
Şikâyete bağlı hakaret
Dördüncü fıkranın ilk bölümü yalnız soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı hakaret suçunu kapsar. Bu suçta eser mağdurun yerleşim yerinde veya oturduğu yerde dağıtılmışsa o yer mahkemesi de yetkilidir. Ek yetki için hem suçun bu nitelikte hakaret olması hem de eserin belirtilen yerde dağıtılması gerekir.
Suç yeri dışında tutuklu veya hükümlü mağdur
Aynı fıkranın devamındaki hüküm, mağdur suçun işlendiği yer dışında tutuklu veya hükümlü bulunuyorsa onun bulunduğu yer mahkemesini de yetkili sayar. Sonuç, mağdurun tutuklu ya da hükümlü olmasına ve bu durumun suç yerinin dışında gerçekleşmesine bağlıdır. Bu şartlar, hakaret suçuna ve eserin dağıtılmasına ilişkin önceki bölümden ayrı değerlendirilir.
Görsel ve işitsel yayın
Görsel veya işitsel yayınlarda basılı esere ilişkin üçüncü fıkra uygulanır. Ayrıca yayın, mağdurun yerleşim yerinde ve oturduğu yerde işitilmiş veya görülmüşse o yer mahkemesi de yetkilidir. Ek yetki, yayının bu yerde işitilmesi veya görülmesi şartına bağlıdır.
Bilişim sistemi, banka ve kredi aracı
Altıncı fıkraya göre bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının ya da banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir.
Sık sorulan sorular
Ceza davasına hangi yer mahkemesi bakar?
Davaya bakma yetkisi, suçun işlendiği yer mahkemesine aittir.
Teşebbüste yetkili mahkeme neresidir?
Teşebbüste son icra hareketinin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. Kesintisiz suçta kesintinin gerçekleştiği yer, zincirleme suçta son suçun işlendiği yer ayrı ayrı esas alınır.
Basılı eserle işlenen suçta yetki nereye aittir?
Ülkede yayımlanan basılı eserle işlenen suçta yetki kural olarak yayım merkezindeki mahkemeye aittir. Suç, birden fazla baskıdan yayım merkezi dışında kalan baskıda oluşmuşsa eserin basıldığı yer mahkemesi de yetkilidir.
Şikâyete bağlı hakarette ek yetki ne zaman doğar?
Eser mağdurun yerleşim yerinde veya oturduğu yerde dağıtılmışsa o yer mahkemesi de yetkilidir. Bu imkân, soruşturması ve kovuşturması şikâyete bağlı hakaret suçuyla sınırlıdır.
Tutuklu veya hükümlü mağdur bakımından hangi mahkeme yetkilidir?
Mağdur suçun işlendiği yer dışında tutuklu veya hükümlüyse bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir. Bu yetki, hakaret suçundaki dağıtım şartından ayrı bir hükümdür.
Görsel veya işitsel yayında ek yetki hangi şarta bağlıdır?
Bu yayınlarda basılı esere ilişkin üçüncü fıkra uygulanır. Yayın mağdurun yerleşim yerinde ve oturduğu yerde işitilmiş veya görülmüşse o yer mahkemesi de yetkilidir.
Bilişim sistemi veya banka kartıyla işlenen suçta yerleşim yeri yetkili midir?
Evet, sayılan araçların kullanılmasıyla işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir. Araçlar bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumları ile banka veya kredi kartlarıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy