Ç Tahdit Kodlarının Niteliği ve Genel Giriş Yasağı Düzeni
Yabancıların vize, vize muafiyeti, ikamet izni veya çalışma izni kurallarını ihlal etmeleri durumunda idari bir tedbir olarak haklarında Ç-101, Ç-102, Ç-103, Ç-104 ve Ç-105 tahdit kodları uygulanır. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca Türkiye'ye giriş yasağının temel süresi azami beş yıldır; ancak kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre yetkili genel idare tarafından en fazla on yıl daha artırılabilir.
6458 sayılı YABANCILAR VE ULUSLARARASI KORUMA KANUNU m. 9Kaynağı aç
Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı gerekçeleriyle yabancıların ülkeye kabulü Genel Müdürlükçe; tahakkuk eden idari para cezaları ile kamu alacakları nedeniyle ise valiliklerce ön izin şartına bağlanabilir. Bunun yanı sıra yetkili genel idare, giriş yasağını tamamen kaldırabileceği gibi bu yasak saklı kalmak kaydıyla yabancının belirli bir süre için Türkiye'ye giriş yapmasına da izin verebilir.
Giriş Yasağı Kararı Alınmayabilecek Yasal İstisnalar
Vize veya ikamet izin süresi sona eren ve ihlal durumu yetkili mercilerce resen tespit edilmeden önce Türkiye dışına çıkmak amacıyla bizzat valiliklere başvuruda bulunan yabancılar hakkında istisnai düzenleme bulunur. 6458 sayılı Kanun'un 9. maddesinin 4. fıkrası uyarınca bu yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınsa dahi, idari para cezalarını ödemiş olmaları ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerini aşmamaları kaydıyla Türkiye'ye giriş yasağı tesis edilmeyebilir.
Benzer şekilde, anılan Kanun'un 56. maddesi çerçevesinde Türkiye'yi terke davet edilen yabancılardan, kendilerine tanınan yasal mühlet içinde ülkeyi terk edenler hakkında da 9. maddenin 5. fıkrası gereğince giriş yasağı kararı alınmayabilir.
İhlal Sürelerine Göre Ç-101 ve Ç-102 Tahdit Kodları
Ç-101 tahdit kodu; vize, çalışma veya ikamet izni ihlali sebebiyle haklarında sınır dışı etme kararı alınanlara, yasal süreyi 10 günden fazla aşıp sınır kapısında para cezasını ödemeden çıkmak isteyenlere ya da ihlal süresi 10 gün ile 3 ay arasında olan yabancılara konulur. Bu kodun tesis edilmesiyle yabancı hakkında 3 ay süreyle Türkiye'ye giriş yasağı tatbik edilir.
Ç-102 tahdit kodu ise izin ihlali gerekçesiyle sınır dışı kararı verilenlere, süreyi 10 günden çok aşmasına karşın sınır kapısında para cezasını ödemeksizin ülkeden çıkış yapmak isteyenlere veya ihlal süresi 3 ay ile 6 ay arasında bulunanlara uygulanır. Ç-102 kodu kapsamında yabancıya 6 ay süreyle Türkiye'ye giriş yasağı getirilir.
Uzun Süreli İhlallerde Ç-103, Ç-104 ve Ç-105 Kodları
Yasal kalış süresinin 6 ay ile 1 yıl arasında ihlal edilmesi, haklarında sınır dışı kararı tesis edilmiş olması veya 10 günden fazla süren ihlale rağmen çıkışta idari para cezasının ödenmemesi durumunda yabancı hakkında Ç-103 tahdit kodu konularak 1 yıl süreyle giriş yasağı tatbik edilir. İhlal süresinin 1 yıl ile 2 yıl arasında gerçekleşmesi hâlinde ise Ç-104 tahdit kodu uygulanır ve 2 yıl süreyle ülkeye giriş engeli doğar.
Vize, muafiyet, ikamet ya da çalışma izni süresini 2 yıldan fazla ihlal eden yabancılara Ç-105 tahdit kodu verilir. İhlal nedeniyle hakkında sınır dışı etme kararı alınan ya da süreyi 10 günden fazla aşıp cezasını ödemeden çıkan yabancılara da tatbik edilebilen Ç-105 tahdit kodu, 5 yıl süreyle ülkeye giriş yasağı sonucunu doğurur.
Tahdit Kodunun Kaldırılması ve İptal Davası Usulü
Tahdit kodlarının kaldırılması amacıyla idareye itiraz başvurusunda bulunulabilir veya yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Hakkında giriş yasağı bulunan yabancının meşruhatlı vize temin ederek Türkiye'ye giriş yapması da mümkündür. Bununla birlikte tahdit koduna dayalı olarak sınır dışı etme kararı verilmişse bu karara karşı da ayrıca dava yoluna gidilmelidir.
Tahdit koduna karşı iptal davası, idari başvurunun reddi üzerine ya da başvuru yapılmaksızın işlemin tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılır. Göç İdaresi Başkanlığına itiraz edilmeden dava açıldığında sonradan idari itiraz yoluna başvurulamaz. Dava öncesinde idareye itiraz edilmesi durumunda ise işlemin tebliği ile itiraz tarihi arasında geçen gün sayısı 60 günlük dava açma süresinden düşülür.
Tahdit kodunun kaldırılması için açılan davada yürütmenin durdurulması talep edilebilir. İdari işlemin icrası sebebiyle telafisi güç veya imkânsız zararların meydana gelmesi ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde mahkemece dava sonuna kadar yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.
Yetkili Mahkeme Esasları ve Bağlantılı Davalar
Göç İdaresi Başkanlığı merkez teşkilatınca tesis edilen tahdit kodu ve giriş yasağının iptali davalarında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca işlemi tesis eden merciin bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemeleri yetkilidir (Danıştay 10. Daire, E. 2022/2824, K. 2022/2804). İl Göç İdaresi Müdürlüğüne yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin uyuşmazlıklarda ise yetkili yargı yeri, genel yetki kuralı gereğince işlemi tesis eden müdürlüğün yer aldığı ildeki idare mahkemesidir (Danıştay 10. Daire, E. 2022/7448, K. 2022/5868).
Danıştay 10. Daire, E. 2022/2824, K. 2022/2804Kaynağı aç
Danıştay 10. Daire, E. 2022/7448, K. 2022/5868Kaynağı aç
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 32Kaynağı aç
Tahdit koduna dayanılarak valiliklerce alınan sınır dışı kararlarının iptali davalarında yetkili merci, işlemi kuran valiliğin bulunduğu yer idare mahkemesidir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 38. maddesinin 1. fıkrasına göre aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hüküm diğerini etkileyecek nitelikte bulunan davalar bağlantılı davalardır. Nitekim giriş yasağının iptali istemi ile sınır dışı kararının iptali davası arasında, biri hakkında verilecek kararın diğerini etkileyecek nitelikte olması sebebiyle 2577 sayılı Kanun'un 38. maddesi kapsamında bağlantı bulunmaktadır (Danıştay 10. Daire, E. 2021/2676, K. 2021/2984).
Danıştay 10. Daire, E. 2021/2676, K. 2021/2984Kaynağı aç
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 38Kaynağı aç
Sınır Dışı ve İdari Gözetim Kararlarına Karşı İtiraz
Tahdit koduna bağlı olarak tesis edilen sınır dışı etme kararlarına karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde kararı alan valiliğin bulunduğu yer idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekir. Bu süre, tahdit koduna karşı açılacak iptal davasının tabi olduğu 60 günlük genel süreden farklıdır.
Sınır dışı kararı verilen yabancılar hakkında idari gözetim kararı uygulanarak geri gönderme merkezine sevk edilmeleri söz konusu olabilir. İdari gözetim kararının kaldırılarak geri gönderme merkezinden çıkış sağlanması amacıyla, idari gözetim kararını tesis eden valiliğin bulunduğu yerdeki veya yabancının tutulduğu yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine itiraz başvurusunda bulunulur.
Tahdit kodunun iptali için dava açma süresi ne kadardır?
Tahdit koduna karşı iptal davası tebliğden itibaren 60 gün içinde açılır; idareye itiraz edilmişse geçen süre bu 60 günden mahsup edilir. Ancak tahdit koduna dayalı sınır dışı kararına karşı dava açma süresi tebliğden itibaren 7 gündür.
Tahdit kodu varken meşruhatlı vize ile giriş yapılabilir mi?
Evet, hakkında tahdit kodu ve giriş yasağı bulunan yabancı meşruhatlı vize alarak ülkeye giriş sağlayabilir. Ayrıca yetkili idare giriş yasağı saklı kalmak kaydıyla yabancının belirli bir süre için Türkiye'ye girişine izin verebilir.
Yürütmenin durdurulması kararı hangi koşullarda verilir?
Tahdit kodunun uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğacak olması ve işlemin açıkça hukuka aykırı bulunması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda mahkemece yürütmenin durdurulması kararı verilebilir.
Geri gönderme merkezindeki idari gözetime nereye itiraz edilir?
İdari gözetim kararına karşı, kararı tesis eden valiliğin bulunduğu yerdeki veya yabancının idari gözetim altında tutulduğu yerdeki Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilir.
İkamet süresi aşımında giriş yasağı uygulanmaması mümkün müdür?
Evet, yetkili makamlar durumu tespit etmeden önce valiliğe çıkış amacıyla bizzat başvuran ve para cezasını ödeyenler ile terke davet kapsamında süresinde ülkeden ayrılan yabancılar hakkında giriş yasağı tesis edilmeyebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

